Θα προχωρήσει απρόσκοπτα η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, μετά τη NAVTEX που εκδόθηκε χθες για την επανέναρξη των εργασιών της, ή η Τουρκία θα αντιδράσει στο πεδίο, όπως τον Ιούλιο του 2024 στην Κάσο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται; Είναι εφικτή κάποια λύση;
Οι πρώτες ενδείξεις δεν είναι ενθαρρυντικές.
Σε απάντηση της ελληνικής NAVTEX, η Άγκυρα εξέδωσε άμεσα αντι-NAVTEX, ενώ και το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών έσπευσε να αμφισβητήσει έντονα τις έρευνες, επικαλούμενο ότι δεν έχει δοθεί η συναίνεσή του, για να λάβει απάντηση από ελληνικές διπλωματικές πηγές.
Μέσα στο Σαββατοκύριακο αναμένεται να ξεκινήσουν οι έρευνες από το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo, που βρίσκεται αγκυροβολημένο στο Ηράκλειο· αρχικά για βυθομέτρηση και σε δεύτερο χρόνο για την πόντιση του καλωδίου. Σε πρώτη φάση, το πλοίο θα κινηθεί εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Νότια της Κάσου και πέρα από τον 28ο μεσημβρινό
Κατόπιν της θετικής γνωμοδότησης της αρμόδιας διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ), ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης υπέγραψε την απόφαση αδειοδότησης των εργασιών έρευνας και πόντισης του καλωδίου.
Ακολούθησε η NAVTEX που εξέδωσε ο Σταθμός Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού το απόγευμα της Παρασκευής, με άμεση ισχύ έως τις 6 Μαρτίου 2027, η οποία αφορά τις περιοχές Ανατολικό Κρητικό Πέλαγος, Νοτιοανατολικό Κρητικό Πέλαγος και Ανατολική Μεσόγειο.
Η περιοχή που δεσμεύεται περνά, μεταξύ άλλων, νότια της Κάσου και της Καρπάθου (εκεί όπου τον Ιούλιο του 2024 τουρκικά πολεμικά πλοία διέκοψαν τις εργασίες του ιταλικού πλοίου) και συνεχίζει ανατολικά του 28ου μεσημβρινού (ο οποίος τέμνει τη Ρόδο στη μέση), σε θαλάσσιο χώρο που η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι εμπίπτει στην υφαλοκρηπίδα της.
Η «σιωπηρή» μέση γραμμή Αθήνας – Λευκωσίας
Σε συντονισμό με την Ελλάδα, η Κυπριακή Δημοκρατία εξέδωσε τη δική της NAVTEX. Είχε προηγηθεί τηλεφωνική επικοινωνία, η δεύτερη τα τελευταία 24ώρα, μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών, Γιώργου Γεραπετρίτη και Κωνσταντίνου Κόμπου.
Η κυπριακή αναγγελία ισχύει από τις 19 Νοεμβρίου 2026 έως τις 19 Μαρτίου 2027. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι Αθήνα και Λευκωσία «ενώνουν» τις NAVTEX τους περίπου στον 30ό μεσημβρινό.
Παρότι οι δύο χώρες δεν έχουν οριοθετήσει ΑΟΖ (κάτι που σχετίζεται και με την επήρεια του Καστελόριζου), εν προκειμένω μοιράζονται την αρμοδιότητα ακριβώς στο ίδιο σημείο, σαν μια «σιωπηρή» επιχειρησιακή μέση γραμμή.
Η κυπριακή NAVTEX τίθεται σε ισχύ την επομένη της 4ης Διακυβερνητικής Συνόδου Ελλάδας–Κύπρου, για την οποία ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα βρίσκεται στη Λευκωσία την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου.
Η τριπλή απάντηση της Άγκυρας
Σε επίπεδο ναυτιλίας, η Τουρκία με αντι-NAVTEX του σταθμού της Αττάλειας έκανε λόγο ότι η ελληνική αναγγελία «βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας», επικαλούμενη την επιστολή του Μαρτίου 2020 προς τον ΟΗΕ, όπου περιγράφονταν τα διεκδικούμενα εξωτερικά όρια της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Οι τουρκικές αρχές δεν έχουν δώσει τη συναίνεσή τους για την ερευνητική δραστηριότητα που αναφέρεται στο αναρμόδιο μήνυμα που μνημονεύεται ανωτέρω», υπογραμμιζόταν στο μήνυμα. Προστίθετο ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες «σε περιοχή τουρκικής θαλάσσιας δικαιοδοσίας πρέπει να συντονίζονται με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές».
Σε διπλωματικό επίπεδο, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστήριξε ότι το γαλλικό πλοίο προτίθεται να κάνει «παράνομη έρευνα» στην τουρκική υφαλοκρηπίδα, σημειώνοντας ότι οι αναγγελίες Ελλάδας και Κύπρου ήταν «μη εξουσιοδοτημένες» και πως η Άγκυρα τις ακύρωσε.
«Για το τμήμα της δραστηριότητας που σχεδιάζει να διεξαγάγει το εν λόγω πλοίο εντός των ορίων της υφαλοκρηπίδας μας, η διαδικασία για τη συναίνεση που πρέπει να ληφθεί από τη χώρα μας, σύμφωνα με τις παγιωμένες διατάξεις του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί», ανέφερε η ανακοίνωση, τονίζοντας την «αποφασιστικότητα» της Άγκυρας να προστατεύσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, την ίδια ημέρα καταγράφηκαν 15 παραβιάσεις του ελληνικού Εθνικού Εναέριου Χώρου από τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα οποία αναγνωρίστηκαν και αναχαιτίστηκαν από μαχητικά της Πολεμικής Αεροπορίας.
«Οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου θα προχωρήσουν βάσει του επιχειρησιακού προγραμματισμού της εταιρείας, σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας», υπογράμμιζαν σε απάντηση ελληνικές διπλωματικές πηγές, τονίζοντας ότι το διεθνές δίκαιο της θάλασσας είναι σαφές και δεν επιδέχεται διαφορετικές ερμηνείες.
Η γαλλική ενημέρωση και το «προηγούμενο»
Το Παρίσι είχε αναλάβει την ενημέρωση της τουρκικής πλευράς, καθώς γαλλικές είναι τόσο η πλειοψηφική μέτοχος του καλωδίου, η Meridiam, όσο και η ανάδοχος εταιρεία, η Nexans. Παρίσι και Άγκυρα βρίσκονται σε σχετικές συζητήσεις, όμως φαίνεται ότι η γραπτή ενημέρωση που ζητά η Άγκυρα δεν έχει ακόμη επιδοθεί.
Η τουρκική πλευρά ισχυρίζεται ότι δεν έχει ενημερωθεί ακόμη. Μάλιστα, όπως μετέδωσε η φιλοκυβερνητική Türkiye Gazetesi, επικαλούμενη τουρκικές πηγές, «σε περίπτωση που δεν υπάρξει επικοινωνία με την Άγκυρα, θα υπάρξει εκ νέου παρέμβαση».
Διπλωματική πηγή κοντά στην τουρκική προεδρία, την οποία επικαλέστηκε η «Καθημερινή», ανέφερε ότι η ενημέρωση «θα εκληφθεί ως αίτημα για άδεια από την τουρκική πλευρά».
Στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών διατείνονται ότι το περιεχόμενο της γαλλικής ενημέρωσης αφενός δεν είναι στην αρμοδιότητά τους, αφετέρου δεν παράγει έννομα αποτελέσματα, καθώς δεν αποτελεί αδειοδότηση.
Στην πραγματικότητα, όμως, το ενδεχόμενο η γραπτή ενημέρωση προς την Άγκυρα να περιέχει συντεταγμένες και να ομοιάζει με ένα, έστω ανεπίσημο, «αίτημα αδειοδότησης» δεν αφήνει ανεπηρέαστη την Ελλάδα.
Και τούτο γιατί δημιουργεί προηγούμενο και για τα υπόλοιπα έργα, ενεργειακά και μη, στην Ανατολική Μεσόγειο, αφού η Άγκυρα θα μπορεί να επικαλείται τη «διαδικασία συναίνεσης» για κάθε μελλοντική έρευνα ή έργο στην περιοχή.
Παρότι στην Αθήνα υπάρχει η αίσθηση ότι οι αντιδράσεις της Άγκυρας για το καλώδιο θα περιοριστούν στο διπλωματικό πεδίο και δεν θα μεταφερθούν στη θάλασσα, η ελληνική πλευρά είναι προετοιμασμένη για όλα τα σενάρια.
Αυτό, εξάλλου, διαμήνυσε τις προηγούμενες ημέρες και ο κ. Γεραπετρίτης, κάνοντας λόγο ακόμη και για «επιχειρησιακή» απάντηση της Ελλάδας σε ενδεχόμενη τουρκική παρεμπόδιση.
Σε κάθε περίπτωση, το δεύτερο μέρος της «Οδύσσειας» του καλωδίου μόλις ξεκίνησε.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
