Δύο χρόνια μετά το επεισόδιο της Κάσου, όπου πέντε πλοία του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού διέκοψαν τις εργασίες ενός ιταλικού ερευνητικού πλοίου ελάχιστα μίλια νοτίως της Κάσου, η Αθήνα επιχειρεί να διαμορφώσει τις προϋποθέσεις υλοποίησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδος – Κύπρου εμπλέκοντας το Παρίσι.
Η συμφωνία εισόδου του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου με ποσοστό 66% στoν Great Sea Interconnector (GSI), την αρμόδια για την περάτωση του καλωδίου εταιρεία, υπογράφτηκε παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, την περασμένη Τετάρτη, στο Μέγαρο Μαξίμου.
Σκοπός της γαλλικής εμπλοκής στην ηλεκτρική διασύνδεση, που έχει χαρακτηριστεί ως έργο κοινού ενδιαφέροντος (PCI) από την Κομισιόν, είναι να υπερκεραστεί επί του πεδίου το εμπόδιο της Άγκυρας, η οποία σημειωτέον έχει επανέλθει πλήρως στις παραβιάσεις στο Αιγαίο αλλά και στην επαναφορά, με κάθε ευκαιρία, θέσεων όπως αυτή περί των λεγόμενων «γκρίζων ζωνών».
Μπλόκο
Μετά το περιστατικό της Κάσου, κατά τη διάρκεια του οποίου σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, η Αθήνα «δεν υποχώρησε, δεν ζήτησε άδεια και δεν αναγνώρισε κυριαρχικά δικαιώματα στην Τουρκία» και «επικράτησε απόλυτα η ελληνική θέση» (29/7/2024 & 9/9/2024, Βουλή των Ελλήνων), καταβλήθηκαν προσπάθειες για επανέναρξη των ερευνών, οι οποίες ωστόσο προσέκρουσαν σε τουρκικές αντιδράσεις.
Ύστερα από φημολογία περί επανεκκίνησης των ερευνών, η Τουρκία ανέπτυξε τον Νοέμβριο του 2024 ναυτικές δυνάμεις νοτίως της Κάσου και της Καρπάθου, στο ίδιο σημείο όπου είχε σημειωθεί το επεισόδιο το καλοκαίρι του ίδιου έτους.
Αλλά και τον Φλεβάρη του 2025, τα ερευνητικά πλοία «Ievoli Relume» και «NG Worker» που βρίσκονταν στα επτά ναυτικά μίλια βορείως των ακτών του Αγίου Νικολάου, στην Κρήτη -δηλαδή εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας- δέχθηκαν παρενόχληση δια ασυρμάτου από τουρκική κορβέτα.
Παρότι η πόντιση καλωδίων είναι δραστηριότητα που περιλαμβάνεται στις ελευθερίες της ανοιχτής θάλασσας και δεν υπάγεται στον έλεγχο και τη δικαιοδοσία του κράτους της υφαλοκρηπίδας –που άλλωστε δεν διαθέτει στις περιοχές αυτές η Τουρκία– η Αθήνα επεδίωξε συνεννόηση με την Άγκυρα μέσω μιας προσωρινής συμφωνίας (provisional agreement), η οποία δεν έγινε αποδεκτή από την τουρκική πλευρά.
Το μήνυμα της Άγκυρας ήταν σαφές: η ίδια δεν νοείται να προχωρά κανένα περιφερειακό έργο, περιλαμβανομένων των ενεργειακών, δίχως τη συμμετοχή της με τον όποιο τρόπο.
Οι έρευνες βυθομέτρησης που διακόπηκαν στα ανοιχτά της Κάσου τον Ιούλιο του 2024 ήταν προγραμματισμένες να ολοκληρωθούν τον Δεκέμβριο του 2025.
Ωστόσο, οι πληροφορίες μετά την είσοδο της Meridiam στο έργο αλλά και κατόπιν της τριμερούς συμφωνίας που υπέγραψαν ο ΑΔΜΗΕ (φορέας της τεχνικής υλοποίησης του καλωδίου και μέτοχος στην κοινοπραξία), ο GSI και η γαλλική Nexans, κάνουν λόγο για επανέναρξη των ερευνών τον προσεχή Σεπτέμβριο.
Η Nexans, ως κατασκευαστής και προμηθευτής του καλωδίου, είναι ήδη υπεύθυνη για τις υποθαλάσσιες δοκιμές του. Κατόπιν της συμφωνίας αναλαμβάνει επιπλέον τη συμμετοχή στις θαλάσσιες έρευνες βυθού, οι οποίες θα καθορίσουν την τελική όδευση των καλωδίων πριν από την εγκατάστασή τους.
Ποιος θα επέμβει εάν υπάρξει κρίση;
Εύλογα, το ερώτημα που προκύπτει είναι τι θα συμβεί εάν, κατά τα ειωθότα, η Τουρκία, επιχειρώντας να «κανονικοποιήσει» την αναθεωρητική - επεκτατική πολιτική της αλλά και να εδραιώσει τον δήθεν ρόλο του «περιφερειακού» τοποτηρητή, παρεμποδίσει ξανά το έργο επί του πεδίου.
Θα αντιδράσουν οι Ένοπλες Δυνάμεις και συγκεκριμένα το Πολεμικό Ναυτικό της Ελλάδος; Πρόκειται να επέμβουν οι γαλλικές Ένοπλες Δυνάμεις, καθώς η πλειοψηφία του έργου ανήκει πλέον σε εταιρεία γαλλικών συμφερόντων;
Ή το ζήτημα θα επιδιωχθεί να επιλυθεί μέσω κάποιας συνεννόησης μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας, κάτι που δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι θα είναι επ’ ωφελεία της Αθήνας;
Ελιγμός και ΕΧΑΕΘ
Υπό αυτό το πρίσμα, έμπειροι διπλωματικοί αξιωματούχοι με γνώση των αεροναυτικών ζητημάτων και των ελληνοτουρκικών σχέσεων περιέγραφαν ως ελιγμό την είσοδο της γαλλικής Meridiam στην κοινοπραξία για την κατασκευή του καλωδίου.
Και τούτο, διότι, όπως εξηγούσαν οι ίδιες πηγές, σε περίπτωση που υπάρξει αντίδραση της Άγκυρας και απαιτηθεί επί του πεδίου κάποια τυπική ή τεχνική συνεννόηση, αυτή θα μπορούσε να γίνει απευθείας μεταξύ του ξένου ιδιώτη και της τουρκικής πλευράς, δίχως να χρειαστεί η ελληνική πλευρά να ζητήσει άδεια από την Τουρκία.
Η προβλεπόμενη διαδικασία, ωστόσο, είναι διαφορετική: η άδεια χορηγείται στον GSI από την Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ), την ειδική διυπουργική επιτροπή του υπουργείου Εξωτερικών για τις προπαρασκευαστικές θαλάσσιες έρευνες βυθού (βυθομετρικές, γεωλογικές κ.λπ.).
Ο ελιγμός δεν αφορά μόνο την πιθανή εξισορρόπηση και διευθέτηση της γεωπολιτικής διάστασης του έργου αλλά και της οικονομικοτεχνικής.
Είναι ζητήματα που αναδείχθηκαν από κυπριακής πλευράς, τόσο λόγω των εσωτερικών διαφωνιών στην κυπριακή κυβέρνηση ως προς τη σκοπιμότητα του έργου όσο και εξαιτίας οικονομικών παραγόντων στο νησί που δεν επιθυμούσαν την υλοποίησή του.
Η προσθήκη του Παρισιού στην αιχμή του έργου φαίνεται πως λειτουργεί καταλυτικά για την άρση και αυτών των εκκρεμοτήτων.
Παραβιάσεις και «γκρίζες ζώνες»
Σε κάθε περίπτωση, ενδεικτική των τουρκικών προθέσεων είναι η πλήρης επιστροφή στην πρακτική των παραβιάσεων του ελληνικού Εθνικού Εναέριου Χώρου.
Την περασμένη εβδομάδα, η Άγκυρα προέβη συνολικά σε 74 παραβιάσεις με μαχητικά F-16, αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας τύπου ATR-72 και CN-235 αλλά και drones όπως Bayraktar TB2, Akıncı, Anka και Aksungur.
Την Πέμπτη, μια ημέρα μετά την υπογραφή των δύο συμφωνιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδος - Κύπρου, η Άγκυρα προέβη σε 17 παραβιάσεις με οκτώ αεροσκάφη, δύο εκ των οποίων ήταν οπλισμένα ενώ σημειώθηκε και μια εμπλοκή (dogfight).
Σε όλες τις περιπτώσεις, τα τουρκικά αεροσκάφη αναγνωρίστηκαν και αναχαιτίστηκαν από μαχητικά της Πολεμικής Αεροπορίας σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες, κατά πάγια πρακτική.
Εν τω μεταξύ, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό που ανακοίνωσε η Ελλάδα το Σάββατο, επικαλούμενο τις δήθεν «γκρίζες ζώνες» αλλά και την δική του ερμηνεία στο διεθνές δίκαιο.
«Οι προσπάθειες εργαλειοποίησης οικουμενικών αξιών, όπως η προστασία του περιβάλλοντος, για πολιτικούς σκοπούς είναι μάταιες και δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να επηρεάσουν τη μακροχρόνια νομική θέση της Τουρκίας», δήλωσε μεταξύ άλλων ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, Οντζού Κετσελί.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
