Η Νοτιοανατολική Ευρώπη εισέρχεται σε μια περίοδο έντονου επενδυτικού μετασχηματισμού στον ενεργειακό τομέα, με κεφάλαια-ρεκόρ να κατευθύνονται σε υποδομές, ηλεκτροπαραγωγή και «πράσινες» τεχνολογίες.
Η νέα μελέτη του ΙΕΝΕ “SEE Energy Outlook 2025/2026” αποτυπώνει μια σαφή επιτάχυνση των επενδύσεων, όπου εκτιμώνται στα 711 δισ. ευρώ έως το 2035 — ποσό αισθητά υψηλότερο σε σχέση με τις προβλέψεις της προηγούμενης έκδοσης, που ανερχόταν σε 437 δισ. ευρώ σε ορίζοντα δεκαετίας αναδεικνύοντας τόσο τις αυξημένες ανάγκες της περιοχής όσο και τις ευκαιρίες που δημιουργούνται στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης και της ενίσχυσης της ασφάλειας εφοδιασμού.
Σύμφωνα με την έρευνα, του ΙΕΝΕ, το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων κατευθύνεται στην ηλεκτροπαραγωγή, αντανακλώντας τόσο τη μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας όσο και την ανάγκη εκσυγχρονισμού των υφιστάμενων υποδομών. Ιδιαίτερα έντονη είναι η δυναμική στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, με τις επενδύσεις να αναμένεται να φτάσουν τα 180,15 δισ. ευρώ την επόμενη δεκαετία, καταγράφοντας σημαντική αύξηση σε σχέση με τα 109,9 δισ. ευρώ της περιόδου 2021/2022. Αντίστοιχα, οι επενδύσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα προβλέπεται να διαμορφωθούν στα 155,58 δισ. ευρώ, έναντι 88,7 δισ. ευρώ στην προηγούμενη έκδοση.
Παρά τη στροφή προς την «πράσινη» ενέργεια και τη σταδιακή ενίσχυση της συμμετοχής των ΑΠΕ και της πυρηνικής ενέργειας στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής, η συνολική ενεργειακή εικόνα της περιοχής παραμένει σύνθετη. Η διείσδυση των καθαρών μορφών ενέργειας στο συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο εξελίσσεται με πιο αργούς ρυθμούς, λόγω της δομικής αδράνειας των ενεργειακών συστημάτων.
Ταυτόχρονα, η περιοχή εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, κυρίως πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Ενδεικτικό είναι ότι, ακόμη και με τη σταδιακή μείωση της συμμετοχής τους σε ορισμένες χώρες, η συνολική κατανάλωση πετρελαίου εμφανίζει αυξητική τάση, ως αποτέλεσμα της οικονομικής ανάπτυξης και της ενίσχυσης της κινητικότητας.
Στο επίκεντρο των επενδυτικών σχεδίων βρίσκεται και η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, με τη μελέτη να υπογραμμίζει την ανάγκη εκτεταμένων επενδύσεων σε δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, καθώς και στην ενίσχυση της διασυνδεσιμότητας και της ψηφιοποίησης των υποδομών. Οι διαφοροποιήσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των χωρών της περιοχής αναδεικνύουν, άλλωστε, τις ανισορροπίες που εξακολουθούν να υφίστανται ως προς την ωριμότητα των αγορών και το επίπεδο ανάπτυξης των υποδομών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι διαφοροποιήσεις στην εξέλιξη της ενεργειακής ζήτησης, με τις χώρες της ΕΕ να εμφανίζουν οριακή αύξηση έως το 2040, σε αντίθεση με τα Δυτικά Βαλκάνια και κυρίως την Τουρκία, όπου η ζήτηση αυξάνεται σημαντικά, ενισχύοντας περαιτέρω τις επενδυτικές ανάγκες.
Η μελέτη αναδεικνύει, τέλος, νέους τομείς επενδυτικού ενδιαφέροντος, όπως η πυρηνική ενέργεια, το υδρογόνο, οι τεχνολογίες δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα (CCUS), αλλά και η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και της κυβερνοασφάλειας στον ενεργειακό τομέα, υπογραμμίζοντας τον πολυδιάστατο χαρακτήρα της ενεργειακής μετάβασης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.