Οι ενεργειακές εταιρείες που έλαβαν πάνω από 3 δισ. από το Ταμείο Ανάκαμψης

Λίγο πριν από την ολοκλήρωση του προγράμματος του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας περί τα τέλη Αυγούστου, ο ενεργειακός κλάδος αναδεικνύεται σε έναν από τους μεγαλύτερους αποδέκτες των διαθέσιμων πόρων, με τις μεγαλύτερες ενεργειακές εταιρείες της χώρας να συγκεντρώνουν χρηματοδοτήσεις πάνω από 3 δισ. ευρώ.

Από τις συνολικές χρηματοδοτήσεις στην ενέργεια οι 18 μεγαλύτερες κατευθύνονται εταιρείες και φορείς για επενδύσεις σε έργα εκσυγχρονισμού των ηλεκτρικών δικτύων, ανάπτυξης φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων, αποθήκευσης ενέργειας, καθώς και υποδομών για το υδρογόνο και την ηλεκτροκίνηση.

Το ΤΑΑ, που στην Ελλάδα υλοποιείται μέσω του σχεδίου «Ελλάδα 2.0», διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό περίπου 35,95 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 18,22 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. ευρώ δάνεια.

Μέχρι τον Απρίλιο του 2026 η χώρα μας είχε εισπράξει 24,6 δισ. ευρώ, ή περίπου το 69% του συνολικού πακέτου, εκ των οποίων 12,9 δισ. ευρώ ήταν επιχορηγήσεις και 11,7 δισ. ευρώ δάνεια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, η Ελλάδα έχει ολοκληρώσει το 53% των προβλεπόμενων οροσήμων του προγράμματος, ενώ οι εκταμιεύσεις προς τους τελικούς δικαιούχους του δανειακού σκέλους ανέρχονταν σε περίπου 6,4 δισ. ευρώ έως τον Ιούνιο του 2026.

Συνολική χρηματοδότηση των 18 φορέων: 3.072.001.704 ευρώ

Σημείωση: Σε ορισμένες περιπτώσεις τα ποσά περιλαμβάνουν τόσο δάνεια όσο και επιδοτήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ).

ΑΔΜΗΕ: Πάνω από 1,1 δισ.  για τον εκσυγχρονισμό του δικτύου

Αυτό που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι πως τη μεγαλύτερη χρηματοδότηση όχι μόνο στον κλάδο της ενέργειας αλλά συνολικά συγκεντρώνει ο ΑΔΜΗΕ, με συνολικό ποσό που ξεπερνά τα 1,11 δισ. ευρώ.

Πρόκειται για έργα στρατηγικής σημασίας που αφορούν την επέκταση και τον εκσυγχρονισμό του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας.

Οι επενδύσεις αυτές περιλαμβάνουν νέες γραμμές μεταφοράς υψηλής τάσης, διασυνδέσεις περιοχών και νησιών, αναβάθμιση υφιστάμενων υποδομών, αλλά και την ενίσχυση της δυνατότητας σύνδεσης νέων μονάδων ΑΠΕ.

Άλλωστε, η αναβάθμιση του δικτύου θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για την αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα, καθώς χωρίς νέες υποδομές η ένταξη νέας ισχύος παραμένει περιορισμένη.

Σημειώνεται ότι το συνολικό ποσό περιλαμβάνει τόσο δάνεια όσο και επιχορηγήσεις.

ΔΕΣΦΑ: Το φυσικό αέριο και η μετάβαση στο υδρογόνο

Στη δεύτερη θέση στις μεγαλύτερες χρηματοδοτήσεις στην ενέργεια, όπως αποτυπώνεται και στον παραπάνω πίνακα, βρίσκεται ο ΔΕΣΦΑ, με χρηματοδότηση που ανέρχεται σε περίπου 261,5 εκατ. ευρώ.

Τα έργα επικεντρώνονται στον εκσυγχρονισμό του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου, αλλά και στην προετοιμασία των υποδομών ώστε να μπορούν στο μέλλον να μεταφέρουν μείγματα φυσικού αερίου και υδρογόνου.

ΔΕΗ: Η πράσινη μετάβαση περνά και μέσα από τις θυγατρικές

Η ΔΕΗ εμφανίζεται με άμεση χρηματοδότηση άνω των 204 εκατ. ευρώ, όμως η πραγματική συμμετοχή του ομίλου είναι αισθητά μεγαλύτερη.

Στις χρηματοδοτήσεις περιλαμβάνονται επίσης εταιρείες του ομίλου όπως:

• Φοίβη Ενεργειακή (184 εκατ. ευρώ),
• Αμύνταιο Φωτοβολταϊκό Πάρκο Εννέα (127,7 εκατ. ευρώ),
• Αμύνταιο Φωτοβολταϊκό Πάρκο Οκτώ (48 εκατ. ευρώ),
• Αμύνταιο Φωτοβολταϊκό Πάρκο Επτά (35,6 εκατ. ευρώ).

Οι επενδύσεις αυτές αποτελούν μέρος του σχεδίου απολιγνιτοποίησης και μετατροπής των πρώην λιγνιτικών περιοχών της Δυτικής Μακεδονίας σε μεγάλα κέντρα παραγωγής «πράσινης» ηλεκτρικής ενέργειας.

Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί πως στρατηγική της ΔΕΗ δεν περιορίζεται μόνο στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάρκων, αλλά περιλαμβάνει επίσης επενδύσεις στον ψηφιακό μετασχηματισμό, στην αποθήκευση ενέργειας και στην ενίσχυση της ευελιξίας του ηλεκτρικού συστήματος.

Motor Oil: Από τα διυλιστήρια στις καθαρές μορφές ενέργειας

Η Motor Oil έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση ύψους περίπου 132 εκατ. ευρώ για επενδύσεις που επικεντρώνονται στην παραγωγή ανανεώσιμων καυσίμων, στην ανάπτυξη υποδομών υδρογόνου, στην ηλεκτροκίνηση, αλλά και στην επέκταση δικτύων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.

Η χρηματοδότηση αποτυπώνει τη στρατηγική διαφοροποίησης του ομίλου, ο οποίος επενδύει πλέον σε ένα ευρύ χαρτοφυλάκιο τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Ισχυρή παρουσία των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας

Ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία εταιρειών που αναπτύσσουν έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και ιδιαίτερα φωτοβολταϊκων.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται επενδύσεις των εταιρειών Φοίβη Ενεργειακή, Ιδέα Φως, Αμύνταιο Φωτοβολταϊκό Πάρκο Εννέα, Αμύνταιο Φωτοβολταϊκό Πάρκο Οκτώ, Αμύνταιο Φωτοβολταϊκό Πάρκο Επτά, Τριφύλλι Ηλιακή, SolarLab και New NE Solar Developments Three.

Όσον αφορά τις επενδύσεις σε αιολικά πάρκα, η Αιολική Βερμίου, η Εγνατία Wind και η Αιολική Παναχαϊκού ΙΙΙ χρηματοδοτούνται για την ανάπτυξη νέων ή την αναβάθμιση υφιστάμενων εγκαταστάσεων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από τον άνεμο.

Πρόκειται κυρίως για εταιρείες ειδικού σκοπού που έχουν συσταθεί για την ανάπτυξη συγκεκριμένων έργων φωτοβολταϊκών ή αιολικών πάρκων.

Στο επίκεντρο και η αποθήκευση ενέργειας

Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί η Sunlight Group, η οποία λαμβάνει σχεδόν 60 εκατ. ευρώ για την επέκταση της παραγωγής μπαταριών λιθίου και συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας.

Η αποθήκευση θεωρείται πλέον κρίσιμος παράγοντας για τη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος, καθώς επιτρέπει την καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής από ΑΠΕ σε ώρες αιχμής.

Οι τρεις πυλώνες του ΤΑΑ στα ενεργειακά προγράμματα

Σύμφωνα με όσα είχαν αναφέρει πρόσφατα πηγές κοντά στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στο περιθώριο Συνεδρίου του Economist, ο συνολικός προϋπολογισμός για τις ενεργειακές δράσεις του ΤΑΑ ανέρχεται σε 3,3 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο ένα έκτο του προγράμματος. Οι δράσεις αυτές κατανέμονται σε τρεις βασικούς πυλώνες:

Ο πρώτος πυλώνας αφορά τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, με απορρόφηση περίπου 1,5 δισ. ευρώ, η οποία, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, αποτελεί τη μεγαλύτερη επένδυση στην εξοικονόμηση ενέργειας που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ στη χώρα.

Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται τα προγράμματα Εξοικονομώ - Αυτονομώ, Εξοικονομώ 2021, Εξοικονομώ 2023, Ανακαινίζω - Εξοικονομώ για Νέους και Εξοικονομώ 2025, με τους συνολικούς δικαιούχους να ξεπερνούν τους 90.000.

Παράλληλα, περισσότεροι από 90.000 ήταν και οι δικαιούχοι για εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων.

Λιγότερο επιτυχημένα, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, εξελίχθηκαν τα προγράμματα που απευθύνονταν στις επιχειρήσεις, όπως το «Αλλάζω Συσκευή για Επιχειρήσεις» και οι δράσεις ενεργειακής αναβάθμισης του τριτογενούς τομέα.

Η απορρόφηση υπήρξε χαμηλότερη των αρχικών εκτιμήσεων, ενώ υπολογίζεται ότι όταν ολοκληρωθούν όλα τα εγκεκριμένα σχέδια οι ωφελούμενες επιχειρήσεις θα προσεγγίσουν τις 1.000.

Άλλα περίπου 1,5 δισ. ευρώ διοχετεύθηκαν στο δεύτερο πυλώνα, δηλαδή σε έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αποθήκευσης και ηλεκτρικών δικτύων.

Μεταξύ των σημαντικότερων παρεμβάσεων περιλαμβάνονται η ενίσχυση του Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ (ΕΛΑΠΕ) με περίπου 200 εκατ. ευρώ, τα προγράμματα φωτοβολταϊκών σε στέγες και χωράφια, περίπου 150 εκατ. ευρώ για τους τρεις διαγωνισμούς αποθήκευσης με μπαταρίες, η χρηματοδότηση του έργου αντλησιοταμίευσης στην Αμφιλοχία με περίπου 250 εκατ. ευρώ, η ενίσχυση των ηλεκτρικών δικτύων μέσω της αύξησης μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ, καθώς και έργα του ΔΕΔΔΗΕ που αφορούν υπογειοποιήσεις και αναβαθμίσεις του δικτύου.

Ο τρίτος πυλώνας, ύψους περίπου 400 εκατ. ευρώ, αφορά τη βιομηχανία και την καινοτομία. Στο χαρτοφυλάκιο αυτό εντάσσονται τα έργα παραγωγής πράσινου υδρογόνου της Motor Oil, το έργο δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS) της Enearth (θυγατρικής της Energean) στον Πρίνο, καθώς και το πρόγραμμα Producing Green, το οποίο στηρίζει επενδύσεις της ελληνικής μεταποίησης σε πράσινο βιομηχανικό εξοπλισμό, όπως καλώδια, θερμοσίφωνες και άλλα προϊόντα καθαρών τεχνολογιών.

Μετακινήσεις πόρων χωρίς απώλεια κονδυλίων

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η αναθεώρηση του Ταμείου δεν οδήγησε σε μείωση των συνολικών διαθέσιμων πόρων για την ενέργεια.

Αντίθετα, πραγματοποιήθηκαν εσωτερικές μεταφορές κονδυλίων από έργα που δεν προλάβαιναν να ολοκληρωθούν προς ώριμες δράσεις με υψηλότερη απορρόφηση.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν το πρόγραμμα «Απόλλων» και το «Ηλέκτρα», από τα οποία μετακινήθηκαν πόροι επειδή δεν ήταν εφικτό να ολοκληρωθούν εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.

Τα κονδύλια αυτά κατευθύνθηκαν σε προγράμματα όπως το Εξοικονομώ, αντλίες θερμότητας, στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ αλλά και σε έργα ενίσχυσης των ηλεκτρικών δικτύων.

Παράλληλα, ορισμένα έργα μεταφέρθηκαν σε άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το ΕΣΠΑ, προκειμένου να διασφαλιστεί η υλοποίησή τους.