Οι νέες ρυθμίσεις σε επενδύσεις, εκτός σχεδίου, νησιά και παράκτιες ζώνες

Σε ισχύ τέθηκε το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ), το οποίο εισάγει σημαντικούς κανόνες για τη χωρική ανάπτυξη του τουρισμού, τις τουριστικές επενδύσεις και την προστασία περιοχών με αυξημένες πιέσεις. Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μέσω σειράς ερωτήσεων και απαντήσεων, ανέλυσε τις βασικές αλλαγές που φέρνει το νέο πλαίσιο, από τα νέα όρια αρτιότητας για ξενοδοχεία εκτός σχεδίου έως τους ειδικούς κανόνες για νησιά και παράκτιες ζώνες, τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και τη συνύπαρξη του τουρισμού με άλλες παραγωγικές δραστηριότητες.

Το ΕΧΠ-Τ αποτελεί εθνικό σχέδιο που καθορίζει για πρώτη φορά πού και με ποιους κανόνες μπορεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός στη χώρα. Δημοσιεύθηκε με Κοινή Υπουργική Απόφαση και αποσκοπεί στον προσδιορισμό στρατηγικών κατευθύνσεων και μεσο-μακροπρόθεσμων στόχων, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα και την αειφορία του τομέα.

Στόχος του νέου πλαισίου είναι η οργανωμένη και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, με παράλληλη προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών. Το ΕΧΠ-Τ θεσπίζει ενιαίους και διαφανείς κανόνες για τις τουριστικές επενδύσεις, οργανώνει την ανάπτυξη υποδομών, προστατεύει περιοχές με αυξημένες πιέσεις και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα νησιά και τις περιβαλλοντικά ευαίσθητες ζώνες.

Το πλαίσιο περιλαμβάνει άμεσα εφαρμόσιμες ρυθμίσεις για την τουριστική ανάπτυξη, καθώς και κατευθύνσεις προς τα υπόλοιπα επίπεδα σχεδιασμού, ώστε να ενσωματωθεί η στρατηγική του τουρισμού σε κάθε χωρική ενότητα της Ελλάδας χωρίς συγκρούσεις με άλλες χρήσεις.

Για πρώτη φορά, η Ελλάδα αποκτά στρατηγικό θεσμικό κείμενο για τη χωρική ανάπτυξη του τουρισμού, καλύπτοντας το κενό που υπήρχε έως σήμερα και θέτοντας σαφείς κανόνες και κατευθύνσεις για την ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής.

Κατηγοριοποίηση και πρακτικές συνέπειες

Ο εθνικός χώρος κατηγοριοποιείται με βάση την ένταση του τουριστικού φαινομένου, δηλαδή τον αριθμό των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας. Προβλέπονται πέντε βασικές κατηγορίες περιοχών (Α-Ε) και ειδικότερη κατηγοριοποίηση για τα νησιά, τα οποία διαχωρίζονται περαιτέρω βάσει έκτασης και διαθέτουν εξειδικευμένες προβλέψεις για την προστασία του τοπίου και του περιβάλλοντος.

Η κατηγοριοποίηση αυτή καθορίζει τους όρους ανάπτυξης τουρισμού σε κάθε περιοχή, επηρεάζοντας τις επενδυτικές δυνατότητες, τα όρια αρτιότητας για νέα ξενοδοχεία, τη μέγιστη δυναμικότητα σε κλίνες και τους όρους προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.

Ειδικά στις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α), δίνεται προτεραιότητα στην αναβάθμιση υφιστάμενων καταλυμάτων και τίθενται αυστηροί όροι για νέες μονάδες. Στα νησιά μικρότερης έκτασης, εφαρμόζονται αυστηρότερες κατευθύνσεις προστασίας και περιορισμοί στη δόμηση, ενώ υπερισχύουν οι πιο προστατευτικές για το περιβάλλον διατάξεις σε περιπτώσεις επικαλύψεων.

Ρυθμίσεις για παράκτια ζώνη και προστατευόμενες περιοχές

Το ΕΧΠ-Τ εισάγει αυστηρούς κανόνες προστασίας για την παράκτια ζώνη, απαγορεύοντας νέες διαμορφώσεις και κατασκευές εντός 25 μέτρων από την ακτογραμμή, με εξαιρέσεις μόνο για έργα πρόσβασης ΑμεΑ ή ασθενοφόρου και συγκεκριμένες νομοθετημένες παρεμβάσεις.

Για τις περιοχές του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών, προβλέπονται πρόσθετες κατευθύνσεις για ήπια και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, με αυστηρότερους όρους δόμησης, περιορισμούς στην ένταση της τουριστικής δραστηριότητας και αυξημένες απαιτήσεις περιβαλλοντικής αξιολόγησης.

Επιδράσεις στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και λοιπές δραστηριότητες

Το πλαίσιο καθορίζει κανόνες οργάνωσης και ελέγχου για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, συμπεριλαμβανομένων όρων διάθεσης ακινήτων, χρονικής διάρκειας δραστηριότητας, γεωγραφικών ζωνών απαγόρευσης ή περιορισμού και περιορισμών σε περιοχές με αυξημένη πίεση.

Επιπλέον, το ΕΧΠ-Τ προβλέπει ρυθμίσεις για τη συνύπαρξη του τουρισμού με άλλες δραστηριότητες, όπως βιομηχανία, εξορύξεις, ΑΠΕ και υδατοκαλλιέργειες, με στόχο την ορθολογική χωροθέτηση και την αποφυγή συγκρούσεων.

Μεταβατικές διατάξεις και εναρμόνιση με άλλα σχέδια

Οι νέες διατάξεις δεν εφαρμόζονται σε διαδικασίες αδειοδότησης που βρίσκονταν σε εξέλιξη πριν τη δημοσίευση του πλαισίου, εφόσον είχε εκδοθεί σχετική πράξη ή είχε υποβληθεί πλήρης φάκελος. Το ΕΧΠ-Τ αποτελεί δεσμευτικό πλαίσιο για τα υποκείμενα σχέδια και τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια, τα οποία θα πρέπει σταδιακά να εναρμονιστούν με τις κατευθύνσεις του.

Το τελικό κείμενο του πλαισίου ενσωμάτωσε προσαρμογές από τη διαβούλευση, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία του νησιωτικού και παράκτιου χώρου, των περιοχών Natura και των ευαίσθητων τοπίων, καθώς και στη φέρουσα ικανότητα και τις περιβαλλοντικές επιδόσεις των καταλυμάτων. Προβλέπεται ρητή σύνδεση με μηχανισμό παρακολούθησης και εξειδικεύσεις για μεταβατικές διατάξεις και βραχυχρόνιες μισθώσεις.