Οι εξοπλιστικές συμφωνίες ύψους 4 δισ. δολαρίων και το συνολικό αποτύπωμα της διήμερης επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο, στην Αθήνα, επαναβεβαίωσαν τον στρατηγικό χαρακτήρα των ελληνοαμερικανικών σχέσεων καθώς και τις προοπτικές τους.
Παρά τη θερμή ρητορική του υπουργού Εξωτερικών και Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ για τις διμερείς σχέσεις και την οικουμενική σημασία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, η αποφυγή του να λάβει δημοσίως σαφή θέση στη συνέντευξη Τύπου για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, την οποία απειλεί η Άγκυρα, υπενθύμισε τους περιορισμούς της Ουάσιγκτον όταν ένα θέμα άπτεται των ελληνοτουρκικών.
Η συνάντηση στο Μέγαρο Μαξίμου
Αργά το απόγευμα της Τετάρτης, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υποδέχθηκε τον Μάρκο Ρούμπιο, στο Μέγαρο Μαξίμου.
Ο κ. Μητσοτάκης, σύμφωνα με το ανακοινωθέν, υπογράμμισε τον ρόλο της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, σημειώνοντας ότι η χώρα λειτουργεί ως πάροχος ασφαλείας για εταίρους και συμμάχους. «Με χαροποιεί ιδιαίτερα το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή οι σχέσεις μας, πιστεύω, βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο όλων των εποχών», τόνισε ο κ. Μητσοτάκης, περιγράφοντας την Ελλάδα ως «γέφυρα» μεταξύ Δύσης και Ανατολής.
Από πλευράς του, ο Ρούμπιο χαρακτήρισε τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις ως «ιστορική συμμαχία» με μακρά ιστορική διαδρομή και βαθιά ιστορική σημασία, που -όπως είπε- εκτός από την άμυνα έχουν επεκταθεί στην ενέργεια, το εμπόριο, την ασφάλεια και τη ναυτιλία.
Ο πρωθυπουργός έθεσε στον συνομιλητή του το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, χωρίς να είναι γνωστό τι ελέχθη από αμερικανικής πλευράς.
Το βράδυ της Τετάρτης, η κυβέρνηση παρέθεσε γεύμα προς τιμήν του Αμερικανού ΥΠΕΞ, ο οποίος αναχωρεί σήμερα Πέμπτη από τη χώρα μας με προορισμό την Πορτογαλία, όπου θα ολοκληρώσει την ευρωπαϊκή του περιοδεία.
Στρατηγικός διάλογος
Νωρίτερα, το πρωί της ίδιας ημέρας, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης συναντήθηκε κατ’ ιδίαν με τον Ρούμπιο. Στη συνέχεια, οι δύο υπουργοί κήρυξαν την έναρξη του έκτου γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ, και ακολούθησε η πρώτη ολομέλεια σε πλήρη σύνθεση.
«H Ελλάδα είναι μεγάλος σύμμαχος και δεν είμαστε μόνο σύμμαχοι, έχουμε κοινή κατανόηση των απειλών που αντιμετωπίζουν οι χώρες μας, που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες μας και έχουμε μια κοινή κατανόηση για το πώς θα πρέπει να τις αντιμετωπίζουμε», δήλωσε ο Ρούμπιο, ο οποίος κλήθηκε να απαντήσει σε δύο καυτά θέματα: την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και τα πρόσφατα δημοσιεύματα των Wall Street Journal και Financial Times για τη συμπεριφορά της Κίμπερλι Γκιλφόιλ.
Για το καλώδιο, ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ επισήμανε την αμερικανική δέσμευση στα ενεργειακά project της Ελλάδας. Και πρόσθεσε ότι «κάποια θέματα που ρωτήσατε είναι συνδεδεμένα με ευαίσθητα θέματα άλλων χωρών, δεν θα πω ποιες χώρες, αλλά πολλές άλλες χώρες επίσης εμπλέκονται και υπάρχουν κάποιες περιπλοκές. Τα θέματα αυτά, όμως, αντιμετωπίζονται μέσω ιδιωτικής διπλωματίας, πέρα από τις συνεντεύξεις Τύπου».
Ωστόσο, στη συνέντευξή του στην εφημερίδα «Η Καθημερινή» που δημοσιεύτηκε σήμερα, ο Ρούμπιο παραδέχθηκε ότι «υπάρχουν κάποια πιθανά εμπόδια» στο καλώδιο και δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον θα χρησιμοποιήσει τις διπλωματικές της προσπάθειες «για να υπενθυμίσουμε σε όλα τα μέρη πόσο σημαντικό είναι αυτό για εμάς και γιατί είναι σημαντικό. Και ελπίζω να βρούμε λύσεις».
«Είναι καλύτερο αυτό να γίνεται ιδιωτικά και αθόρυβα στο διπλωματικό πεδίο, αλλά αυτό είναι πολύ σημαντικό, καθώς πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στις δεσμεύσεις από πολλές χώρες», συμπλήρωσε ο ίδιος, ενώ χαρακτήρισε αδιανόητη μια πιθανή ελληνοτουρκική κλιμάκωση την οποία «δεν θα μπορούσαμε ποτέ να επιτρέψουμε να συμβεί και που δεν πιστεύω ότι θα συμβεί».
Όσον αφορά την Αμερικανίδα πρέσβη, εξέφρασε κατά τη συνέντευξη Τύπου την απόλυτη στήριξή του, υποστηρίζοντας ότι «κάνει πολύ καλή δουλειά» στην Αθήνα.
Ο ελληνοαμερικανικός Στρατηγικός Διάλογος αποτυπώνει το υψηλότατο επίπεδο των διμερών σχέσεων, καθώς και την κοινή δέσμευση για περαιτέρω εμβάθυνση, υπογράμμισε ο κ. Γεραπετρίτης.
Ο Έλληνας ΥΠΕΞ, εκτός από τη σημασία της άμυνας, αναφέρθηκε και στo ρόλο της ενέργειας στις διμερείς σχέσεις. Επίκεντρο ήταν ο Κάθετος Διάδρομος και η μεταφορά αμερικανικού LNG μέσω Ελλάδας προς την Ανατολική Ευρώπη αλλά και οι επικείμενες γεωτρήσεις από τους αμερικανικούς ενεργειακούς κολοσσούς ExxonMobil και Chevron, στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης αντίστοιχα.
Στο πλαίσιο του Στρατηγικού Διαλόγου πραγματοποιήθηκαν συνεδρίες με θέμα, μεταξύ άλλων, την άμυνα, την ασφάλεια, την ενέργεια και τη ναυτιλία, τα περιφερειακά ζητήματα και υπογράφτηκαν τρεις συμφωνίες: μία για τον πολιτισμό, μία για τη ναυτική συνεργασία και μία στρατιωτική, που αφορά τη συνεργασία των Ενόπλων Δυνάμεων με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα.
Η τελευταία υπογράφτηκε παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια και του Ρούμπιο, ο οποίος κατάγεται από τη συγκεκριμένη πολιτεία.
Όπλα
Στο κοινό ανακοινωθέν μετά την ολοκλήρωση του Στρατηγικού Διαλόγου οι δύο χώρες δεσμεύθηκαν να εμβαθύνουν τις αμυντικές τους σχέσεις, να ενισχύσουν το εμπόριο και τις επενδύσεις και να προωθήσουν τους πολιτιστικούς δεσμούς.
Οι ΗΠΑ θα παραχωρήσουν στην Ελλάδα τεθωρακισμένα οχήματα Stryker ενώ το εξοπλιστικό πακέτο ύψους 4 δισ. δολαρίων θα προμηθευτεί η Αθήνα από την Ουάσιγκτον θα γίνει μέσω του προγράμματος Foreign Military Sales (FMS).
Αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες του BusinessDaily, θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων:
- Αναβάθμιση 38 μαχητικών F-16 Block 50 στο επίπεδο Viper
- Αποδέσμευση οπλικών συστημάτων για τα F-35
- Νέα όπλα (πυραύλους κλπ.) για τα F-16
- Συντήρηση των ελικοπτέρων Aegean Ηawk του Πολεμικού Ναυτικού
- Συντήρηση των MH-60R (Romeo) του Πολεμικού Ναυτικού.
Είναι, άλλωστε, κοινό μυστικό ότι οι σωρηδόν αγορές ισραηλινών και γαλλικών οπλικών συστημάτων από την Αθήνα είχαν προκαλέσει την όχληση της Ουάσιγκτον, η οποία την είχε εκφράσει σε όλους τους ενδιαφερόμενους.
Η ομιλία στην Πνύκα
Πριν από το Μαξίμου, ο Ρούμπιο πραγματοποίησε μια εμβληματική ομιλία από τον Λόφο της Πνύκας, με φόντο τον Παρθενώνα. Σε αυτήν, ο Αμερικανός αξιωματούχος εξήρε την οικουμενική σημασία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και τη συμβολή του σε αυτό που αποκαλείται δυτικός πολιτισμός.
Πίσω από την ομιλία με τις πολλές ιστορικές, πολιτικές και πολιτισμικές αναφορές, Bloomberg και Washington Post διέγνωσαν πολιτικές φιλοδοξίες του Ρούμπιο ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028 στις ΗΠΑ.
Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το ότι, εν αντιθέσει με την πάγια αμερικανική πρακτική, η επίσκεψή του στην ελληνική πρωτεύουσα δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη στάση στην Τουρκία, προβλημάτισε τη γειτονική χώρα, όπως αποτυπώθηκε και στον Τύπο της.