Τέσσερα κριτήρια συνέπειας καθιερώνει του υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τους αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες, προκειμένου να τύχουν των μειώσεων του τεκμαρτού εισοδήματος και κατ΄ επέκταση και του φόρου εισοδήματος.
Όπως αποσαφηνίστηκε από το ΥΠΕΘΟΟ οι ωφελούμενοι από το «κούρεμα» των τεκμηρίων, θα είναι δυνητικά περίπου 156.000 επαγγελματίες με ατομικές επιχειρήσεις, οι οποίοι απαλλάσσονται από τις προσαυξήσεις του βασικού τεκμαρτού εισοδήματος με βάση την ετήσια δαπάνη μισθοδοσίας και τη θετική διαφορά μεταξύ ετήσιου τζίρου και μέσου τζίρου που αντιστοιχεί στον ΚΑΔ της κύριας δραστηριότητας.
Συγκεκριμένα, ο υπολογισμός του φορολογητέου εισοδήματός τους για το φορολογικό έτος 2026 (υποβολή δηλώσεων 2027) θα γίνει χωρίς να συνυπολογιστούν:
- Η προσαύξηση κατά 10% του ετήσιου κόστους που καταβάλλει ο υπόχρεος για τη μισθοδοσία του προσωπικού που απασχολεί.
- Η προσαύξηση κατά 5% επί του ποσού, κατά το οποίο ο κύκλος εργασιών του υπόχρεου υπερβαίνει τον μέσο όρο του ετήσιου κύκλου εργασιών που αντιστοιχεί στον Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας (Κ.Α.Δ.) της επιχείρησής του.
Ποιοι θα επωφεληθούν
Ωστόσο το «κούρεμα» της τεκμαρτής επιβάρυνσης δεν θα ισχύσει για όλους τους επαγγελματίες, αλλά για όσους πληρούν συγκεκριμένα τα 4 «κριτήρια συνέπειας» τα οποία είναι τα ακόλουθα:
- Να έχουν διαβιβάσει όλα τα απαραίτητα στοιχεία στο myDATA για το εκάστοτε φορολογικό έτος.
- Εφόσον έχουν την υποχρέωση διασύνδεσης ταμειακών μηχανών και POS, να έχουν ολοκληρώσει τη διασύνδεσή τους και να παραμένουν συνδεδεμένοι ολόκληρο το εκάστοτε φορολογικό έτος.
- Να μην έχουν υποπέσει σε φορολογικές ή εργασιακές παραβάσεις και να μην τους έχει επιβληθεί πρόστιμο από την ΑΑΔΕ ή την Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας κατά τα τελευταία φορολογικά έτη.
- Να έχουν υποβάλει το σύνολο των δηλώσεων ΦΠΑ και εισοδήματος που αφορούν τα τελευταία 5 φορολογικά έτη έως 31/12 του τελευταίου φορολογικού έτους, εφόσον είχαν κατά νόμο υποχρέωση να τις υποβάλουν.
Το 3ο κριτήριο είναι εκείνο που θα αφήσει εκτός των μειώσεων αρκετούς επαγγελματίες, καθώς είναι δεκάδες χιλιάδες οι παραβάτες που εντοπίζονται από τους φορολογικούς ελέγχους και την Επιθεώρηση Εργασίας.
Τι θα κερδίσουν
Σύμφωνα με το ΥΠΕΘΟΟ, οι 156.000 επιχειρήσεις επιβαρύνονται με επιπλέον προσαυξήσεις λόγω κύκλου εργασιών ή μισθοδοσίας εργαζομένων που αυξάνουν σημαντικά τον υπολογιζόμενο φόρο (για 24.000 από αυτές η προσαύξηση είναι άνω των 2.000 ευρώ, ενώ για 3.000 από αυτές η προσαύξηση είναι άνω των 10.000 ευρώ).
Το δυνητικό δημοσιονομικό κόστος της κατάργησης των δύο προσαυξήσεων εκτιμάται σε 170 εκατ. ευρώ για το πρώτο έτος εφαρμογής της απαλλαγής (το 2027) και σε 108 εκατ. ευρώ για τα έτη 2028 και κάθε ένα από τα επόμενα.
Από τα στοιχεία του ΥΠΕΘΟΟ προκύπτει επίσης ότι η ανωτέρω ρύθμιση ευνοεί ιδιαίτερα τις ατομικές επιχειρήσεις που απασχολούν εργαζομένους, όπως το λιανεμπόριο και η εστίαση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΓΕΜΗ επί ενεργών επιχειρήσεων, 53.722 από τις 85.965 (62,5% του συνόλου) επιχειρήσεων εστίασης είναι ατομικές επιχειρήσεις και 99.518 από τις 141.616 (70,3% του συνόλου) επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου είναι ατομικές επιχειρήσεις.
Ο «χάρτης» των αυτοαπασχολούμενων
Σημειώνεται ότι συνολικά από τις 755.000 ατομικές επιχειρήσεις, υπόκεινται σε φορολογία λόγω δήλωσης εισοδημάτων χαμηλότερων του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος οι 427.000.
Από αυτές οι 271.000 φορολογούνται μόνο με βάση τον κατώτατο μισθό πλέον τριετίες (με ετήσιο φόρο που κυμαίνεται από 1.476 ευρώ χωρίς τριετίες έως 2.249 με τρεις τριετίες για ελεύθερο επαγγελματία άνω των 30 χωρίς τέκνα και χαμηλότερα ή και μηδενικά ποσά για ελεύθερους επαγγελματίες με τέκνα ή κάτω των 30 ετών).
Οι 156.000 επιχειρήσεις ωστόσο επιβαρύνονται με επιπλέον προσαυξήσεις λόγω κύκλου εργασιών ή μισθοδοσίας εργαζομένων που αυξάνουν σημαντικά τον υπολογιζόμενο φόρο (για 24.000 από αυτές η προσαύξηση είναι άνω των 2.000 ευρώ, ενώ για 3.000 από αυτές η προσαύξηση είναι άνω των 10.000 ευρώ).
Παραδείγματα
- Παράδειγμα 1: Ατομική επιχείρηση εστίασης (καφέ) που λειτουργεί 15 έτη, με 5 εργαζομένους και ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 105.000 ευρώ. Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε 16.744 ευρώ (κατώτατος συν τριετίες) πλέον 10.500 ευρώ (10% της μισθοδοσίας του προσωπικού), σύνολο 27.244 ευρώ. Ο αναλογούν φόρος ανέρχεται σε 4.783 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα αντιστοιχεί σε 16.744 με αναλογούν φόρο 2.249 ευρώ, δηλαδή όφελος 2.534 ευρώ.
- Παράδειγμα 2: Ατομική επιχείρηση λιανικού εμπορίου υποδημάτων που λειτουργεί 4 έτη, με 2 εργαζόμενους, ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 21.000 ευρώ και κύκλο εργασιών 120.000 ευρώ (μέσος όρος ΚΑΔ 48.564 ευρώ). Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε 12.880 ευρώ, πλέον 2.100 (10% της μισθοδοσίας του προσωπικού), πλέον 3.572 (5% της διαφοράς του κύκλου εργασιών με τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ), σύνολο 18.552 ευρώ. Ο αναλογούν φόρος ανέρχεται σε 2.610 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα αντιστοιχεί σε 12.880 με αναλογούν φόρο 1.476 ευρώ, δηλαδή όφελος 1.134 ευρώ.
- Παράδειγμα 3: Λογιστής που έχει ατομική επιχείρηση 20 έτη χωρίς εργαζόμενους και κύκλο εργασιών 90.000 ευρώ (μέσος όρος ΚΑΔ 28.479 ευρώ). Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε 16.744 ευρώ (κατώτατος συν τριετίες) πλέον 3.076 ευρώ (5% της διαφοράς του κύκλου εργασιών με τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ), σύνολο 19.820 ευρώ. Ο αναλογούν φόρος ανέρχεται σε 2.864 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα αντιστοιχεί σε 16.744 με αναλογούν φόρο 2.249 ευρώ, δηλαδή όφελος 615 ευρώ.