Τον δρόμο για την καταβολή των 25 εκατ. ευρώ, που εκκρεμούν από την πλευρά της Λευκωσίας στον φορέα υλοποίησης του GSI, ανοίγει το πρόσφατο αίτημα της γαλλικής εταιρείας Nexans προς το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών για την έκδοση NAVTEX, η έκδοση της οποίας θα σηματοδοτήσει την επανέναρξη των ερευνητικών εργασιών για την πόντιση του καλωδίου της ηλεκτρικής διασύνδεσης του τμήματος Κρήτης-Κύπρου.
Η εξέλιξη αυτή βάζει επίσημα σε τροχιά υλοποίησης, για πρώτη φορά μετά από πολύ καιρό παγώματος, το έργο και παράλληλα δημιουργεί όλες τις προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση της συμφωνημένης καταβολής των 25 εκατ. ευρώ προς τον ΑΔΜΗΕ, η οποία αναμένεται να προχωρήσει μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Την εξέλιξη αυτή είχε προαναγγείλει πρόσφατο ρεπορτάζ του Business Daily, το οποίο ανέφερε πως, σύμφωνα με κυπριακές πηγές με γνώση των διεργασιών, η έκδοση της NAVTEX θα σηματοδοτούσε την αποδέσμευση των 25 εκατ. ευρώ από την Λευκωσία, κλείνοντας μία από τις βασικές εκκρεμότητες μεταξύ των δύο πλευρών.
Την πρόθεση της κυπριακής πλευράς να προχωρήσει στην πληρωμή του ποσού αυτού επιβεβαίωσε πρόσφατα και ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, ο οποίος μιλώντας στο κρατικό ραδιόφωνο της Κύπρου, εξέφρασε την ικανοποίησή του για τις τελευταίες εξελίξεις.
Όπως ανέφερε, η καταβολή των 25 εκατ. ευρώ θα γίνει σύμφωνα με τα συμφωνηθέντα, καθώς η έναρξη των εργασιών συνδέεται με την αποδέσμευση του ποσού.
Τα 25 εκατ. ευρώ της Κύπρου και η ενεργοποίηση της συμφωνίας
Σύμφωνα με τον Μιχάλη Δαμιανό, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας είχε συμφωνήσει την αποδέσμευση των 25 εκατ. ευρώ με την έναρξη των εργασιών, όπως προβλέπεται στο σχετικό μνημόνιο συναντίληψης.
Θυμίζουμε πως η συμφωνία προβλέπει την καταβολή 25 εκατ. ευρώ ετησίως για μία πενταετία (συνολικά 125 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2025-2029), ωστόσο, εξαιτίας των καθυστερήσεων στην εξέλιξη του έργου, δεν προβλεπόταν η καταβολή χρημάτων για χρονικά διαστήματα κατά τα οποία οι εργασίες δεν είχαν προχωρήσει.
Ωστόσο, με την επανεκκίνηση της διαδικασίας, η κυπριακή κυβέρνηση θεωρεί ότι δημιουργούνται πλέον οι προϋποθέσεις για να προχωρήσει η πληρωμή.
«Το έργο τώρα προχωράει», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Δαμιανός, διευκρινίζοντας ότι υπάρχει σχετική πρόνοια στον κρατικό προϋπολογισμό και ότι αντίστοιχο ποσό αναμένεται να περιληφθεί και στον προϋπολογισμό του 2027.
Ο ίδιος χαρακτήρισε διαδικαστικό το ζήτημα της πληρωμής και εκτίμησε ότι θα ολοκληρωθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Όπως εξήγησε, άλλωστε, το ποσό αφορά δαπάνες που έχουν ήδη αναγνωριστεί από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ) στον φορέα υλοποίησης.
Η καταβολή του συγκεκριμένου ποσού ανεμένεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα ορόσημα του έργου, καθώς θα σηματοδοτήσει το κλείσιμο μίας σημαντικής οικονομικής εκκρεμότητας μεταξύ Αθήνας-Λευκωσίας, το που αποτέλεσε αρκετές φορές και σημείο τριβής μεταξύ των δύο πλευρών.
Η διαδικασία για τη NAVTEX και το χρονοδιάγραμμα
Η επανέναρξη των υποθαλάσσιων ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου εξαρτάται πλέον από την ολοκλήρωση των απαιτούμενων αδειοδοτήσεων από τις ελληνικές αρχές.
Οι εργασίες είχαν διακοπεί τον Ιούλιο του 2024, στην περιοχή της Κάσου, έπειτα από την παρουσία πλοίων του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού.
Με την ισχύουσα άδεια να έχει ως καταληκτική ημερομηνία την 31η Δεκεμβρίου 2026, η Nexans έχει κινήσει τις διαδικασίες για τη συνέχιση του έργου, ζητώντας την έγκριση των αρμόδιων ελληνικών υπηρεσιών για τις προγραμματισμένες έρευνες.
Λίγες ημέρες πριν υποβλήθηκαν δύο αιτήματα, τα οποία αφορούν διαφορετικές πτυχές των εργασιών και εξετάζονται από τις αντίστοιχες υπηρεσίες.
Το αίτημα που κατατέθηκε στο υπουργείο Εξωτερικών αφορά τις θαλάσσιες έρευνες που απαιτούνται για την προετοιμασία της πόντισης του καλωδίου. Η διαδικασία κινείται από τις ελληνικές αρχές, καθώς αφορά έργο ελληνικού ενδιαφέροντος, και όχι μέσω της γαλλικής πρεσβείας. Αντίστοιχες ενέργειες έχουν γίνει και προς τις κυπριακές αρχές.
Η αίτηση εξετάζεται από τη Διυπουργική Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Έρευνας Θαλασσών (ΕΧΑΕΘ), η οποία θα διατυπώσει εισήγηση προς τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη.
Μετά την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών και την έγκριση του αιτήματος, αυτό θα προωθηθεί για την έκδοση της σχετικής αναγγελίας από την αρμόδια Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, μέσω του υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
Η NAVTEX θα προσδιορίζει, μεταξύ άλλων, τις συντεταγμένες της πορείας του ερευνητικού πλοίου και θα επιτρέψει τη διεξαγωγή των προγραμματισμένων ερευνών.
Οι εκτιμήσεις τοποθετούν την ολοκλήρωση των διοικητικών διαδικασιών σε διάστημα τουλάχιστον δύο εβδομάδων, με την επανέναρξη των εργασιών να μετατίθεται χρονικά για μετά τα τέλη Οκτωβρίου.
Το γαλλικό πλοίο και οι υποθαλάσσιες έρευνες
Παράλληλα με το αίτημα προς το υπουργείο Εξωτερικών, κινήθηκε και η διαδικασία για την κατ’ εξαίρεση χρήση του γαλλικής σημαίας πλοίου Abeille Marengo, καθώς δεν υπάρχουν αντίστοιχες δυνατότητες από πλοίο υπό ελληνική σημαία.
Η σχετική αίτηση υποβλήθηκε από τη Next Geosolution Europe SA, η οποία έχει αναλάβει το συγκεκριμένο αντικείμενο ως υπεργολάβος της Nexans.
Αφορά την απαραίτητη προκαταρκτική υποθαλάσσια έρευνα, με ωκεανογραφικές και βυθομετρικές εργασίες, μεταξύ της θαλάσσιας περιοχής της Κορακιάς, στον νομό Ηρακλείου Κρήτης, και της θαλάσσιας περιοχής της Κύπρου.
Η αίτηση προς το Λιμενικό αφορά περιοχές εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων και αποσκοπεί στην εξασφάλιση της απαιτούμενης εξαίρεσης, καθώς η εκτέλεση εργασιών στα χωρικά ύδατα επιφυλάσσεται καταρχήν για πλοία υπό ελληνική σημαία.
Για τον λόγο αυτό πρέπει να εξεταστεί αν υπάρχει διαθέσιμο ελληνικό πλοίο με τις αναγκαίες τεχνικές δυνατότητες, προτού χορηγηθεί η προβλεπόμενη άδεια για το αλλοδαπό σκάφος.
Στα σχετικά έγγραφα, που δημοσιεύθηκαν στις 14 Οκτωβρίου στην ιστοσελίδα του Λιμενικού, διευκρινίζεται ότι, επί του παρόντος, δεν προβλέπεται αλλαγή στη διαδρομή των ερευνών ή στην όδευση του καλωδίου σε σχέση με τα στοιχεία που είχαν χρησιμοποιηθεί για τις προηγούμενες αδειοδοτήσεις του 2024.
Οι εργασίες προβλέπεται να πραγματοποιηθούν εντός της ισχύουσας προθεσμίας, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, με δυνατότητα νέας παράτασης εφόσον κριθεί αναγκαίο.
Αξίζει να σημειώσουμε πως η Nexans έχει ήδη υποβάλει τα ανάλογα αιτήματα και στις κυπριακές αρχές.
Η Τουρκία ανεβάζει τους τόνους
Η ανίδραση της Τουρκίας πάντως ήταν άμεση, καθώς την Παρασκευή εξέδωσε αντί-NAVTEX για την πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA» νότια του Καστελόριζου, αμφισβητώντας ουσιαστικά την αρμοδιότητα του σταθμού Ηρακλείου, ο οποίος είχε εκδώσει αργά την Πέμπτη NAVTEX για τη διεξαγωγή της άσκησης για τις 19 Οκτωβρίου στη συγκεκριμένη περιοχή.
Η τουρκική κίνηση αφορά θαλάσσια περιοχή από την οποία αναμένεται να διέλθει και το ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo, αφού ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη διαδικασία και εκδοθεί η σχετική αγγελία για τις εργασίες του καλωδίου.
Στόχος ολοκλήρωσης το 2031 και ο ρόλος της ΕΤΕπ
Παρά τις δυσκολίες, ο τεχνικός ορίζοντας για την ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης τοποθετείται στα τέλη του 2031, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας.
Ο κ. Δαμιανός παραδέχθηκε ότι πρόκειται για ένα δύσκολο έργο από τεχνικής άποψης, υπογραμμίζοντας ότι θα πρέπει να τηρηθούν τα χρονοδιαγράμματα.
Παράλληλα, να σημειώσουμε πως εντός Οκτωβρίου αναμένεται η εισήγηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) σχετικά με το αίτημα χρηματοδότησης ύψους 1 δισ. ευρώ.
Παρότι, η εισήγηση αναμένεται να είναι θετική, η ΕΤΕπ δεν μπορεί σε αυτή τη φάση να δεσμευτεί για το εάν και σε ποιο ύψος θα χρηματοδοτήσει το έργο, καθώς απαιτείται να έχει ολοκληρωθεί ένα εκτεταμένο due diligence, διαδικασία που αναμένεται να διαρκέσει αρκετούς μήνες.
Η τελική απόφαση θα συνδεθεί με την οριστικοποίηση κρίσιμων παραμέτρων του έργου, μεταξύ των οποίων το συνολικό κόστος, η τεχνική του ωριμότητα και η διευθέτηση των οικονομικών και ρυθμιστικών εκκρεμοτήτων που παραμένουν ανοιχτές (μεταξύ αυτών και τα 25 εκατ. της Κύπρου).
Για τον σκοπό αυτό σημαντικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσουν οι έρευνες βυθού, καθώς τα αποτελέσματά τους θα προσφέρουν κρίσιμα δεδομένα για την τεχνική υλοποίηση και το κόστος του έργου.
Με τα σημερινά δεδομένα, το κόστος του έργου τοποθετείται περίπου στα 1,9 δισ. ευρώ, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται να μεταβληθεί καθώς προχωρούν οι τεχνικές και οικονομικές μελέτες.
Θυμίζουμε πως η κυπριακή πλευρά έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο εισόδου νέων επενδυτών στο έργο, εφόσον απαιτηθούν υψηλότερα κεφάλαια.
Ανοιχτό, βέβαια, έχει αφήσει και το ενδεχόμενο εισόδου της ίδιας της Κυπριακής Δημοκρατίας στη μετοχική σύνθεση του έργου.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
