Μπορεί το βασικό «αγκάθι» του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου να παραμένει η επίμονη άρνηση της δεύτερης να καταβάλει το ρυθμιζόμενο έσοδο των 25 εκατ. ευρώ, ωστόσο πηγές κοντά στον ΑΔΜΗΕ εμφανίζονται καθησυχαστικές, εκτιμώντας ότι εφόσον το έργο καλύπτεται νομικά από τη διακρατική συμφωνία, αναμένεται να προχωρήσει κανονικά.
Και μπορεί η επικαιροποίηση των οικονομοτεχνικών μελετών που μπήκαν πρόσφατα στο τραπέζι να μοιάζει σε πρώτη ανάγνωση μία ακόμη καθυστέρηση, ωστόσο, αυτό που ουσιαστικά επιδιώκεται μέσω των νέων μελετών είναι να καταστεί το έργο περισσότερο ελκυστικό για τους επίδοξους επενδυτές.
Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες, η ελληνική κυβέρνηση συνεχίζει ενεργά τις προσπάθειες προσέλκυσης ισχυρών παικτών, έχοντας ήδη προγραμματίσει διεθνείς επαφές το επόμενο διάστημα.
Δεν τίθεται θέμα ζημιών για τον Διαχειριστή
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, παρά το γεγονός ότι δεν έχουν ακόμη δοθεί τα 25 εκατ. ευρώ από την Κύπρο, δεν υπάρχει οικονομικός κίνδυνος για τον ΑΔΜΗΕ, καθώς καλύπτεται νομικά από τη Διακρατική Συμφωνία που υπεγράφη μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου τον Σεπτέμβριο του 2024 και, θεωρητικά, είναι νομικά διασφαλισμένος.
Υπενθυμίζουμε ότι σύμφωνα με τη συμφωνία αυτή, η συμβολή της Κύπρου αντιστοιχεί σε 25 εκατ. ευρώ τον χρόνο για πέντε χρόνια (2025-2029), ποσό που ισοδυναμεί με 6-7 λεπτά του ευρώ την ημέρα ανά καταναλωτή και θα καλυφθεί από το Ταμείο Ρύπων χωρίς να επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Ωστόσο, ο Κύπριος υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός, επικαλούμενος εδώ και πολύ καιρό μελέτες περί μη βιωσιμότητας του έργου, αρνείται να υπογράψει την έγκριση για την πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ, η οποία θα άνοιγε τον δρόμο για τον καθορισμό των σχετικών ταριφών.
Παρότι η εκκρεμότητα αυτή αναγνωρίζεται ως πρόβλημα, πηγές του Διαχειριστή εκτιμούν ότι, εφόσον δεν καταβάλλει πρόσθετα κεφάλαια, δεν εκτίθεται σε μεγαλύτερο ρίσκο και συνεχίζει να αναζητά επενδυτή.
Βέβαια, όσο η εκκρεμότητα αυτή παραμένει, δημιουργούνται εύλογα ερωτήματα για το πόσο ελκυστικό μπορεί να είναι το έργο για έναν υποψήφιο «μνηστήρα».
«Όλοι ελπίζουμε ότι αυτό που συμβαίνει τώρα είναι καθυστέρηση και όχι οριστική ματαίωση. Η ελληνική κυβέρνηση αναζητά ενεργά επενδυτές για τον GSI και σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η επίσκεψη του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας τον Απρίλιο στις ΗΠΑ. Δεν φαίνεται πρόθεση να “θαφτεί” το έργο», τονίζουν πηγές του ΑΔΜΗΕ.
Στόχος να γίνει το έργο πιο ελκυστικό
Σε όλα τα παραπάνω ήρθε να προστεθεί η ανάγκη για επικαιροποίηση της οικονομοτεχνικής μελέτης του έργου, που έθεσαν για πρώτη φορά στο τραπέζι ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, περί τα μέσα Νοεμβρίου, με στόχο την προσέλκυση ισχυρών επενδυτών και τη διασφάλιση της υλοποίησης του έργου.
Η ανάθεση της σχετικής μελέτης αναμένεται να αποφασιστεί από τα υπουργεία Ενέργειας των δύο πλευρών το προσεχές διάστημα.
Και ενώ λίγο πριν την εκπνοή του 2025, ο κ. Χριστοδουλίδης είχε δηλώσει ότι εντός των επόμενων 24 ωρών θα ανακοινωνόταν σε ποιον θα ανατεθεί η επικαιροποίηση της μελέτης, έχουν περάσει μέρες χωρίς κάποια σχετική ανακοίνωση.
Πάντως, σύμφωνα με πηγές του ΑΔΜΗΕ, «οι δύο κυβερνήσεις δεν έχουν εγκαταλείψει το έργο και συζητούν τον τρόπο με τον οποίο θα προχωρήσει η μελέτη».
Αξίζει να σημειώσουμε ότι η συγκεκριμένη μελέτη αναμένεται να επανακαθορίσει το ρυθμιστικό και χρηματοοικονομικό πλαίσιο, ώστε το έργο να καταστεί πιο ελκυστικό για επενδυτές, μέσω αναθεώρησης παραμέτρων όπως το κόστος και η απόδοση (ARR, WACC). Το έργο, όπως μεταφέρουν αρμόδιες πηγές, θεωρείται σήμερα οριακά βιώσιμο για επενδυτές και απαιτείται βελτίωση της απόδοσης.
Όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, με την επικαιροποίηση δεν θα αλλάξει ο επιμερισμός του κόστους μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, ωστόσο το συνολικό μπάτζετ θα επανεκτιμηθεί και ενδέχεται να διαφοροποιηθεί.
Θα προηγηθεί το τμήμα Κύπρου-Ισραήλ;
Σε ό,τι αφορά τη διασύνδεση Κύπρου-Ισραήλ, διευκρινίζουν ότι δεν υπάρχει θέμα προτεραιότητας. Ωστόσο, λόγω των καθυστερήσεων στο τμήμα Ελλάδα-Κύπρος, είναι πιθανό το έργο Κύπρου-Ισραήλ να ωριμάσει νωρίτερα.
Το συγκεκριμένο τμήμα δεν επιδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από τους καταναλωτές και βρίσκεται ακόμη σε αρχικό ρυθμιστικό στάδιο, με τις ρυθμιστικές αρχές των εμπλεκόμενων χωρών να διαπραγματεύονται τον επιμερισμό του κόστους.
Μάλιστα, για τη μελέτη κόστους-οφέλους υπάρχουν συνεχείς ανταλλαγές δεδομένων και συναντήσεις σε τεχνικό επίπεδο, τόσο διμερώς (Κύπρος-Ισραήλ) όσο και τριμερώς.
«Εμείς προσπαθούμε να διευκολύνουμε τις δύο ρυθμιστικές αρχές να συμφωνήσουν στον επιμερισμό του κόστους, αλλά δεν μπορούμε να τους επιβάλουμε συμφωνία. Αν υπάρξει κοινή ρυθμιστική απόφαση (CBCA) και ταυτόχρονα οι αποφάσεις εσόδων, τότε ο επενδυτής θα μπορέσει να λάβει την τελική επενδυτική απόφαση και να ξεκινήσει η κατασκευή του έργου», σημειώνουν.
Στάση αναμονής από τη Nexans
Την ίδια στιγμή, η Nexans, που έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου, δεν έχει πληρωθεί από τον Απρίλιο, αν και έχει ήδη παραγάγει 350 χιλιόμετρα καλωδίου.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η εταιρεία αποφεύγει να προχωρήσει σε επίσημη αναστολή (suspension), λόγω των επιπτώσεων που θα είχε αυτό στη μετοχή της, καθώς εποπτεύεται από τις Επιτροπές Κεφαλαιαγοράς. Ωστόσο, δεν αναμένεται να συνεχίσει την παραγωγή χωρίς νέα πληρωμή, γεγονός που θεωρείται πλέον δεδομένο.
Ωστόσο, σε περίπτωση οριστικού παγώματος του έργου, το καλώδιο ανήκει στον ΑΔΜΗΕ, ενώ διαψεύδονται εκ νέου τα σενάρια περί όδευσής του στα Δωδεκάνησα. Πάντως, αν η Nexans επιθυμεί να αξιοποιήσει το καλώδιο διαφορετικά, θα πρέπει να υπάρξει εμπορική συμφωνία με τον Διαχειριστή.
Υπενθυμίζουμε ότι μέχρι σήμερα, η γαλλική εταιρεία έχει λάβει συνολικές πληρωμές ύψους 250 εκατ. ευρώ, που καλύπτουν εργασίες έως τον Αύγουστο, ενώ το συνολικό ύψος του συμβολαίου για την κατασκευή και βύθιση του καλωδίου ανέρχεται στα 1,43 δισ. ευρώ.
Όπως έχουμε αναφέρει πολλάκις, παρότι η Nexans δεν μπορεί να απαιτήσει το σύνολο του ποσού σε περίπτωση διακοπής, έχει κάθε λόγο να επιθυμεί τη συνέχιση του έργου, και για λόγους κύρους, καθώς πρόκειται για το βαθύτερο υποθαλάσσιο καλώδιο παγκοσμίως, σε βάθος έως 3 χιλιομέτρων, και αν πραγματοποιηθεί η πόντισή του θα ανεβάσει το prestige της.