Χρηματοδοτικά ανοίγματα περίπου 62 δισ. ευρώ προς επιχειρήσεις που συνδέονται με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) καταγράφει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), προειδοποιώντας ότι οι κίνδυνοι για τις ευρωπαϊκές τράπεζες δεν περιορίζονται στα δάνεια που έχουν χορηγήσει στον κλάδο.
Η αυξανόμενη δανειακή επιβάρυνση των επιχειρήσεων ΑΙ, οι πιέσεις στην αγορά ιδιωτικής πίστωσης και οι διασυνδέσεις με μη τραπεζικούς χρηματοπιστωτικούς φορείς δημιουργούν διαύλους μετάδοσης ενδεχόμενων αναταράξεων.
Το μήνυμα περιλαμβάνεται στο σημείωμα της προέδρου του Εποπτικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, Κλαούντια Μπουχ, προς το Eurogroup της 9ης Νοεμβρίου. Παράλληλα, ο επόπτης έχει περάσει στην αξιολόγηση των σχεδίων που ζήτησε από τις τράπεζες για την αντιμετώπιση των κυβερνοαπειλών από προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της βάσης AnaCredit για το δεύτερο τρίμηνο του 2026, τα ανοίγματα προς επιχειρήσεις που συνδέονται με την ΑΙ αντιστοιχούν στο 1,2% των συνολικών δεσμευμένων εταιρικών πιστωτικών ανοιγμάτων των τραπεζών της ευρωζώνης. Η εκτίμηση περιλαμβάνει επιχειρήσεις κέντρων δεδομένων, ημιαγωγών και ανάπτυξης λογισμικού.
Ωστόσο, η ίδια η ΕΚΤ επισημαίνει συγκεκριμένα όρια στην καταμέτρηση. Δεν περιλαμβάνονται ορισμένα data centers που ταξινομούνται στον κλάδο εκμίσθωσης και διαχείρισης ακινήτων, ούτε η έμμεση χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων μέσω εταιρειών ειδικού σκοπού. Συνεπώς, τα 62 δισ. ευρώ δεν αποτελούν πλήρη αποτύπωση όλων των χρηματοδοτικών διασυνδέσεων των τραπεζών με το οικοσύστημα της ΑΙ.
Πώς μπορεί να μεταδοθεί ο κίνδυνος
Η ΕΚΤ αναγνωρίζει ότι οι σημαντικές τράπεζες της ευρωζώνης έχουν σχετικά περιορισμένο ρόλο στην απευθείας χρηματοδότηση επιχειρήσεων στην αλυσίδα αξίας της τεχνητής νοημοσύνης. Αντίστοιχα, τα ανοίγματα των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων της ευρωζώνης στην ιδιωτική πίστωση είναι σχετικά μικρά και συγκεντρώνονται στα μεγαλύτερα ιδρύματα.
Αυτό, όμως, δεν εξαλείφει τον κίνδυνο. Οι τράπεζες συνδέονται στενά με μη τραπεζικούς χρηματοπιστωτικούς ενδιάμεσους και επηρεάζονται από τις γενικότερες συνθήκες στις αγορές. Όπως προειδοποιεί το σημείωμα, ενδεχόμενη εκδήλωση κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα δεν θα άφηνε ανεπηρέαστες τις ευρωπαϊκές τράπεζες.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΚΤ παρακολουθεί τις επιδόσεις των τραπεζών, την πιστωτική ποιότητα, τα κριτήρια χορήγησης δανείων και τις συνδέσεις με την αγορά ιδιωτικής πίστωσης. Εφόσον προκύπτουν ευρήματα που το δικαιολογούν, κλιμακώνει τα εποπτικά μέτρα για την έγκαιρη αντιμετώπιση των αδυναμιών.
Παράλληλα, η ΕΚΤ εστιάζει στην κυβερνοασφάλεια και στην εξάρτηση των τραπεζών από εξωτερικούς τεχνολογικούς παρόχους. Τα προηγμένα μοντέλα ΑΙ καθιστούν ταχύτερο και φθηνότερο τον εντοπισμό και την εκμετάλλευση αδυναμιών στα πληροφοριακά συστήματα. Η ΕΚΤ αξιολογεί πλέον τα σχέδια δράσης που είχε ζητήσει έως το τέλος Οκτωβρίου, προκειμένου να εντοπίσει περιθώρια βελτίωσης και να κοινοποιήσει καλές πρακτικές στον κλάδο.
Η έκταση της χρήσης της τεχνολογίας ενισχύει τη σημασία αυτών των ελέγχων: πάνω από το 90% των εποπτευόμενων τραπεζών χρησιμοποιεί εργαλεία ΑΙ και το 85% παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη, σύμφωνα με στοιχεία που είχαν παρουσιαστεί τον Σεπτέμβριο και επαναλαμβάνονται στο σημείωμα.
Οι νέοι κίνδυνοι εμφανίζονται πάντως σε έναν τραπεζικό τομέα που, κατά την ΕΚΤ, παραμένει χρηματοοικονομικά υγιής, με ισχυρά κεφάλαια και ρευστότητα και γενικά σταθερή ποιότητα ενεργητικού. Το ζητούμενο για τον επόπτη είναι να διατηρηθεί αυτή η ανθεκτικότητα, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη μεταβάλλει τόσο τις χρηματοδοτικές όσο και τις λειτουργικές εξαρτήσεις των τραπεζών.