«Ο μαξιμαλισμός τού “τα θέλω όλα και τα θέλω τώρα” δεν είναι κάτι που το συμμερίζομαι. Και για να είμαι ειλικρινής, ένα νέο ίδρυμα όπως το ΕΛΙΒΙΠ χρειάζεται μία πλήρη τριετία για να δείξει και να αναπτύξει όλες τις πολιτικές», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Νίκος Μπακουνάκης, πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού, με αφορμή τη συμπλήρωση ενός έτους λειτουργίας του. Ο ίδιος αναφέρεται στο πρόγραμμα της Κοινωνίας της Πληροφορίας για την ενίσχυση του κλάδου της βιβλιοπαραγωγής, ύψους άνω των δύο εκατομμυρίων ευρώ, τονίζοντας πως η συμβολή του ΕΛΙΒΙΠ στον ψηφιακό μετασχηματισμό των εκδοτικών οίκων υπήρξε καθοριστική.
«Είμαι πολύ χαρούμενος», προσθέτει ο Νίκος Μπακουνάκης, «γιατί στο ΕΛΙΒΙΠ ξεκινήσαμε τη διαδικασία δημιουργίας μιας νέας και σύγχρονης ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ, τόσο βιβλιογραφικής όσο και βιβλιολογικής, που θα ανήκει στο Ίδρυμα, με ανοικτό κώδικα και δυνατότητες συνδυαστικών αναζητήσεων και εξαγωγής ερευνητικών δεδομένων. Νομίζω ότι θα είναι έργο εθνικής σημασίας».
Ένας χρόνος λειτουργίας και θεσμική θωράκιση
Το Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού ξεκίνησε τη λειτουργία του στις 4 Σεπτεμβρίου 2024, με την πρώτη συνεδρίαση του διοικητικού του συμβουλίου. Όπως εξηγεί ο πρόεδρος του Ιδρύματος, η θεσμική του θωράκιση ολοκληρώθηκε με τη δημοσίευση του κανονισμού λειτουργίας στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως τον Φεβρουάριο 2025 και την ανάρτηση του ψηφιακού οργανογράμματος στο Υπουργείο Εσωτερικών τον Σεπτέμβριο 2025. Καθοριστική για την εξέλιξη αυτή υπήρξε η υποστήριξη της υπουργού Πολιτισμού κ. Λίνας Μενδώνη.
Το ΕΛΙΒΙΠ, ως καθολικός διάδοχος τριών προηγούμενων ιδρυμάτων, κληρονόμησε σημαντικά διαχειριστικά και οικονομικά ζητήματα, τα οποία έπρεπε να επιλυθούν ώστε να μπορέσει να προχωρήσει απρόσκοπτα. «Δεν συμμερίζομαι τον μαξιμαλισμό του “όλα και τώρα”», σημειώνει ο Νίκος Μπακουνάκης, υπογραμμίζοντας πως μια πλήρης τριετία είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη και εφαρμογή όλων των πολιτικών του Ιδρύματος.
Πρωτοβουλίες για τη φιλαναγνωσία και τον εκδοτικό κλάδο
Στον πρώτο ενάμιση χρόνο λειτουργίας του, το ΕΛΙΒΙΠ έχει δρομολογήσει σημαντικές δράσεις. Μεταξύ αυτών, ένα μεγάλο πρόγραμμα φιλαναγνωσίας που θα διαρκέσει έως το τέλος του 2026, καλύπτοντας όλη την Ελλάδα με βιωματικές και εκπαιδευτικές δράσεις. Το πρόγραμμα στοχεύει κυρίως στις ηλικίες 0-12 και 12-17, κρίσιμες για το μέλλον της ανάγνωσης, με σύνθημα της φετινής 22ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης το «Γενιά Αναγνωστών/Δημιουργοί Βιβλίων».
Παράλληλα, το ΕΛΙΒΙΠ συνέβαλε ουσιαστικά στην υλοποίηση του προγράμματος της Κοινωνίας της Πληροφορίας για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των εκδοτικών οίκων, συνολικού ύψους άνω των δύο εκατομμυρίων ευρώ.
GreekLit και διεθνής παρουσία
Για την προώθηση των ελληνικών γραμμάτων, το ΕΛΙΒΙΠ αναπτύσσει το πρόγραμμα GreekLit, που χρηματοδοτεί μεταφράσεις ελληνικών βιβλίων σε άλλες γλώσσες. Το πρόγραμμα συνοδεύεται από δράσεις φιλοξενίας μεταφραστών στην Ήπειρο και συμμετοχή του Ιδρύματος σε διεθνείς εκθέσεις βιβλίου με νέο οργανωτικό μοντέλο. Παράλληλα, «τρέχει» καμπάνια στα social media για την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, με μεταφραστές που μιλούν για τη γνωριμία τους με την ελληνική λογοτεχνία.
Το ΕΛΙΒΙΠ συμμετέχει ενεργά σε ευρωπαϊκά δίκτυα, όπως το ENLIT και το EURead, ενώ συνεργάζεται με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας (EUPL) και πολιτιστικούς φορείς σε δώδεκα χώρες. Σύμφωνα με τον Νίκο Μπακουνάκη, το HFBC έχει ήδη αποκτήσει αναγνωρισιμότητα διεθνώς, λαμβάνοντας προτάσεις συνεργασίας από όλον τον κόσμο.
Η νέα εποχή της ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ
Η ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ, όπως τονίζει ο πρόεδρος του ΕΛΙΒΙΠ, αποτελεί δημόσιο αγαθό με εκατομμύρια μοναδικούς επισκέπτες. Παρά τις δυσκολίες των τελευταίων ετών, παραμένει βασικό εργαλείο για τον χώρο του βιβλίου. Το ΕΛΙΒΙΠ έχει ξεκινήσει τη δημιουργία μιας νέας, σύγχρονης πλατφόρμας ανοικτού κώδικα, που θα συνδέεται με ελληνικές και διεθνείς βάσεις δεδομένων, προσφέροντας προηγμένες δυνατότητες αναζήτησης και εξαγωγής δεδομένων.
Προοπτικές και νέες ιδέες
Σχετικά με το μέλλον του προγράμματος GreekLit, ο Νίκος Μπακουνάκης αναφέρει ότι έχει μεγάλη ζήτηση, με δεκάδες αιτήσεις για πλήρεις και δείγμα μεταφράσεις. Κάθε χρόνο χρηματοδοτούνται περίπου 85 μεταφράσεις, κυρίως πεζογραφίας, ποίησης και παιδικών βιβλίων, ενώ το Ίδρυμα επιδιώκει να ενισχύσει τις αιτήσεις για αφηγηματικά δοκίμια και graphic novels.
Όπως καταλήγει, το ΕΛΙΒΙΠ εξετάζει τρόπους περαιτέρω προβολής της λογοτεχνικής κριτικής, με πρώτο βήμα την ανάρτηση κριτικογραφίας στη νέα ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ, υπογραμμίζοντας πως «έχουμε και πάλι ανάγκη από την κριτική».