Στο επίκεντρο του συνεδρίου του Economist με τίτλο «30th Annual Government Roundtable - Progress in an age of upheaval | Geopolitics-Growth-Technology», που πραγματοποιείται στην Αθήνα, βρέθηκε η ομιλία του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα, με θέμα τη σημασία και τις προκλήσεις της δημοκρατίας στον σύγχρονο κόσμο.
Ο κ. Τασούλας τόνισε ότι «η δημοκρατία, επειδή ακούει τους πολλούς, παραμένει το μόνο πολίτευμα που εγγυάται την πρόοδο», υπογραμμίζοντας πως αποτελεί τη βαθύτερη και διαχρονική εγγύηση ασφάλειας και ευημερίας.
Όπως σημείωσε, το πολίτευμα αυτό, από την εποχή του Κλεισθένη έως σήμερα, δεν γνώρισε ποτέ νηνεμία, αλλά μέσα από τις κρίσεις του αποδεικνύει τη δύναμή του να υπερβαίνει τα εμπόδια.
Οι προκλήσεις της σύγχρονης δημοκρατίας
Αναφερόμενος στις σύγχρονες προκλήσεις, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επεσήμανε ότι η δημοκρατία, παρότι έχει ιστορία αιώνων, χρειάζεται συνεχή θωράκιση.
Επισήμανε πως οι αδυναμίες της παραμένουν ίδιες με εκείνες της αρχαίας αθηναϊκής δημοκρατίας, η οποία πολλές φορές φέρθηκε άδικα στους πολίτες που της πρόσφεραν τα περισσότερα.
Όπως είπε, «αυτή η αδικία είναι το τίμημα της ελευθερίας, της ελευθερίας να αποφασίζουν οι πολλοί». Η δημοκρατία, πρόσθεσε, ρισκάρει την αδικία γιατί δίνει σε όλους το δικαίωμα της κρίσης και της κριτικής, γεγονός που αποτελεί και το μεγαλείο της.
Η σημασία της συμμετοχής και της δημόσιας σφαίρας
Ο κ. Τασούλας αναφέρθηκε επίσης στην αποχή των πολιτών από τα κοινά, επισημαίνοντας ότι το φαινόμενο αυτό δεν είναι νέο, αλλά αποκτά νέα διάσταση στη σύγχρονη εποχή.
Υπογράμμισε ότι η κρίση συμμετοχής υπήρχε ήδη από την αρχαιότητα, ωστόσο σήμερα αμφισβητούνται θεμελιώδεις αξίες που θεωρούνταν κατακτημένες.
Παράλληλα, έκανε ειδική αναφορά στα αυταρχικά καθεστώτα, σημειώνοντας πως πολλοί τα θεωρούν πιο αποτελεσματικά, γεγονός που αποδίδεται και στην εσφαλμένη πεποίθηση της δεκαετίας του 1990 ότι η δημοκρατία είχε επικρατήσει οριστικά.
Η δημοκρατία και οι διεθνείς γεωπολιτικές ισορροπίες
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπογράμμισε ότι η δημοκρατία αποτελεί πλέον ζήτημα διεθνούς γεωπολιτικού συσχετισμού, με το μέλλον της να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από χώρες όπως η Ινδία.
Προειδοποίησε ότι η οπισθοχώρηση της δημοκρατίας δεν έρχεται με την κατάργηση των εκλογών, αλλά με τη σιωπηλή διάβρωση των προϋποθέσεων που τη στηρίζουν, όπως η ελεύθερη δημόσια σφαίρα.
Αναφερόμενος στον φιλόσοφο Γιούργκεν Χάμπερμας, περιέγραψε τη δημοκρατία ως ένα σύστημα δύο πόλων, όπου η ισορροπία μεταξύ των θεσμών και της δημόσιας σφαίρας έχει διαταραχθεί. Όπως είπε, η δημόσια σφαίρα μολύνεται από μηχανισμούς που ενισχύουν την πόλωση και την τοξικότητα, οδηγώντας στην αποσταθεροποίηση κοινωνιών και κρατών.
Η σχέση δημοκρατίας και οικονομίας
Ο κ. Τασούλας επεσήμανε ότι η κυριαρχία ενός διεθνούς χρηματοοικονομικού πλέγματος δημιουργεί την ψευδαίσθηση πως η πολιτική έχει καταστεί μάταιη, καθώς οι αποφάσεις φαίνονται προδιαγεγραμμένες. Αυτό, όπως σημείωσε, υπονομεύει την ουσία της δημοκρατίας, μετατρέποντας την πολιτική σε παρακολούθημα της οικονομίας.
Η φιλοσοφική βάση της δημοκρατίας
Κλείνοντας, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανέδειξε τη βαθιά φιλοσοφική αλήθεια που βρίσκεται στον πυρήνα της δημοκρατίας: ότι κανένας δεν κατέχει μόνος του όλη την αλήθεια. Η ελευθερία της γνώμης, όπως είπε, επιτρέπει στη συλλογικότητα να συνθέτει τις μερικές αλήθειες των πολλών σε μια πληρέστερη εικόνα του κόσμου.
Καταλήγοντας, συνεχάρη τον Economist για τη διοργάνωση του συνεδρίου και ευχήθηκε γόνιμες συζητήσεις.