Ως μοναδικό πολιτιστικό πόλο και σημαντικό αναπτυξιακό πόρο χαρακτήρισε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, το μνημείο του τύμβου Καστά και τον αρχαιολογικό πλούτο της Αμφίπολης, κατά την εκδήλωση παρουσίασης του αναβαθμισμένου έργου της αρχαίας ξύλινης γέφυρας. Η υπουργός τόνισε τον ρόλο της ιστορικής πόλης της Αμφίπολης και ανέδειξε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει στο μέλλον.
Η ψηφιακή αποτύπωση της αρχαίας ξύλινης γέφυρας, σε συνδυασμό με τα έργα ανάδειξης που υλοποιούνται τα τελευταία επτά χρόνια, μεταμορφώνουν την Αμφίπολη σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς και ιστορικούς χώρους της χώρας, με διεθνή αναγνώριση.
Η κ. Μενδώνη επεσήμανε ότι οι επενδύσεις στην περιοχή των Σερρών την τελευταία επταετία υπερβαίνουν τα 25 εκατ. ευρώ, ενώ ειδικά για τον τύμβο Καστά η επένδυση φτάνει τα 20 εκατ. ευρώ.
Όπως ανέφερε, «το σύνολο αυτών των έργων που υλοποιήθηκαν δείχνει τη φροντίδα της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη για τον τόπο και για το μοναδικό μακεδονικό μνημείο που αποκαλύφθηκε το 2014 και το οποίο μελετάται με υποδειγματικό τρόπο, με τη συνεργασία Ελλήνων και ξένων ειδικών, προκειμένου το 2028 να αποδοθεί στους επισκέπτες με τον καλύτερο δυνατό τρόπο».
Τα τελευταία επτά χρόνια, η υπουργός Πολιτισμού έχει επισκεφθεί επανειλημμένα την Αμφίπολη, παρακολουθώντας από κοντά την πρόοδο των εργασιών στον τύμβο Καστά, στην ακρόπολη και στην αρχαία γέφυρα.
Κατά την πρόσφατη επίσκεψή της, η κ. Μενδώνη πραγματοποίησε αυτοψία στο ταφικό μνημείο, επιβεβαιώνοντας ότι οι εργασίες προχωρούν με ικανοποιητικό ρυθμό και το χρονοδιάγραμμα παραμένει σε ισχύ, ώστε το μνημείο να είναι επισκέψιμο στις αρχές του 2028, εκτός απροόπτου.
Παράδοση του τύμβου Καστά το 2028 και νέα έργα ανάδειξης
Η υπουργός δήλωσε ότι «ένα μεγάλο στοίχημα, που ήταν η επανατοποθέτηση της μαρμάρινης θύρας στην είσοδο του τάφου, μετά τη συγκόλλησή της, επετεύχθη με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Η αποκατάσταση του μνημείου στο εσωτερικό του προχωρά. Δεν είναι πολλά αυτά που πρέπει ακόμη να γίνουν. Ο τύμβος αποκαθίσταται και το πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου αναμένεται η εγκατάσταση του αναδόχου και για την κατασκευή του μουσειακού χώρου, που θα φιλοξενήσει την ψηφιακή και τη συμβατική έκθεση του μνημείου».
Όπως σημείωσε, το μνημείο θέτει συνεχώς διλήμματα που απαιτούν επιστημονικές λύσεις, οι οποίες παρέχονται από τους αρμόδιους ειδικούς, με στόχο η αποκατάσταση να αποτελέσει πρότυπο και σε διεθνές επίπεδο.
Στη συνέχεια, η υπουργός επισκέφθηκε την αρχαία ακρόπολη με τις παλαιοχριστιανικές βασιλικές και το έργο της αρχαίας ξύλινης γέφυρας, καθώς και τη νέα ψηφιακή αναπαράσταση της ιστορίας της Αμφίπολης.
Το έργο της γέφυρας, συνολικού κόστους 1,2 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστηλώσεων του ΥΠΠΟ και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών.
Η Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ότι «η Αμφίπολη είναι ένας μείζων αρχαιολογικός χώρος, καθώς υπήρξε μια πολύ σημαντική πόλη σε όλη τη μακρά ιστορική της διάρκεια, ιδιαίτερα από την ύστερη αρχαϊκή εποχή και εξής… Η ξύλινη γέφυρα, η κατασκευή της οποίας χρονολογείται στα τέλη του 6ου π.Χ. αιώνα, ήταν εκείνη που ένωσε τις δύο όχθες του ποταμού και, κατά μία έννοια, ένωνε τη Δύση με την Ανατολή μέχρι τον 19ο αιώνα».
Η υπουργός εξέφρασε την ικανοποίησή της για την ολοκλήρωση των εργασιών και τον θαυμασμό της για το ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον της περιοχής.
Τόνισε επίσης ότι το ΥΠΠΟ και η πολιτεία έχουν χρέος να αποδώσουν αυτόν τον θησαυρό στην τοπική κοινωνία, η οποία πρέπει να τον διαχειριστεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Νέα διάσταση στην αρχαιολογική πληροφορία μέσω ψηφιακών εφαρμογών
Η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών, Δημητρία Μαλαμίδου, αναφέρθηκε στην ολοκλήρωση ενός εμβληματικού έργου, που συνδέεται με σημαντικές προσωπικότητες της ιστορίας. Επεσήμανε ότι το νέο σύγχρονο στέγαστρο της γέφυρας και οι πολυμεσικές εφαρμογές προσδίδουν νέα διάσταση στην αρχαιολογική πληροφόρηση για την Αμφίπολη.
Ο δήμαρχος Αμφίπολης, Στέργιος Φραστανλής, αναφέρθηκε στις προσπάθειες ανάδειξης της περιοχής και εξέφρασε τις ευχαριστίες του προς την υπουργό Πολιτισμού για το διαρκές ενδιαφέρον της. Ο αντιπεριφερειάρχης Σερρών, Παναγιώτης Σπυρόπουλος, εξήρε το έργο του ΥΠΠΟ και της κ. Μενδώνη για την προβολή και ολοκλήρωση των μεγάλων έργων στον αρχαιολογικό χώρο.
Η αρχαία ξύλινη γέφυρα: Ένα τεχνικό έργο 2.500 ετών
Η αρχαία ξύλινη γέφυρα της Αμφίπολης, ηλικίας περίπου 2.500 ετών, κατασκευασμένη πάνω στον ποταμό Στρυμόνα μπροστά στην Πύλη Γ΄, αποκαλύφθηκε στις ανασκαφές του Δημήτρη Λαζαρίδη (1976-1978). Βρέθηκαν 1.250 ξύλινοι πάσσαλοι και κορμοί, εκ των οποίων 220 ανασύρθηκαν από τον βυθό. Πρόκειται για τη μοναδική σωζόμενη αρχαία ξύλινη γέφυρα στην Ελλάδα.
Η γέφυρα μνημονεύεται από τον Θουκυδίδη, ο οποίος περιγράφει τη στρατηγική σημασία της κατά τα γεγονότα του Πελοποννησιακού Πολέμου (424-422 π.Χ.), όταν ο Βρασίδας την διέσχισε για να καταλάβει την Αμφίπολη.
Η ανακάλυψη της γέφυρας αποτέλεσε σταθμό στην ελληνική αρχαιολογική έρευνα. Κατά τις ανασκαφές εντοπίστηκαν 101 σωζόμενοι πάσσαλοι δρυός, σφηνωμένοι κάθετα στο αμμώδες έδαφος της κοίτης του ποταμού, και διατηρήθηκαν χάρη στις αναερόβιες συνθήκες του περιβάλλοντος.
Η ανάλυση του υλικού αποκάλυψε έξι κατασκευαστικές φάσεις από τον 8ο-6ο αι. π.Χ. έως τον 16ο-17ο αι. μ.Χ., προσδίδοντας μοναδική συνέχεια χρήσης στη γέφυρα. Οι πάσσαλοι έχουν συντηρηθεί και μελετηθεί, και τα αποτελέσματα αξιοποιούνται στις σύγχρονες ψηφιακές εφαρμογές για την ανάδειξή της.
Ψηφιακή εμπειρία και σύγχρονος εκθεσιακός χώρος
Οι επισκέπτες έχουν πλέον τη δυνατότητα να διασχίσουν ψηφιακά την αρχαία γέφυρα, παρακολουθώντας την ιστορία του μνημείου στο πλαίσιο του «Ψηφιακού Περάσματος στην Αμφίπολη».
Στον αρχαιολογικό χώρο έχει κατασκευαστεί εκθεσιακός οικίσκος 80 τ.μ., λειτουργώντας ως «The Bridge: Archaeological Information Spot», που αποτελεί έναν σύγχρονο ενδιάμεσο χώρο μετάβασης μεταξύ φυσικού τοπίου και αρχαιολογικού χώρου.
Η μεταλλική κατασκευή, με λιτό σχεδιασμό, πλαισιώνει διακριτικά το μνημείο, ενώ τα υαλοστάσια επιτρέπουν συνεχή οπτική επαφή με το περιβάλλον. Η εσωτερική κίνηση ακολουθεί τη λογική ενός συνεχούς μονοπατιού, χωρισμένου σε δύο τμήματα: το πρώτο με ψηφιακές εφαρμογές (διαδραστικοί χάρτες, εκπαιδευτικά παιχνίδια, VR), και το δεύτερο ως διαδραστικό χώρο για βιωματική συμμετοχή.