Η ενίσχυση της πολιτιστικής συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, Αλβανίας και Βόρειας Μακεδονίας βρέθηκε στο επίκεντρο διμερών επαφών της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη με τους αντίστοιχους ομολόγους της, Blendi Gonxhja και Sedat Sulejmani. Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στην προστασία και ανάδειξη της κοινής πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και στην εκπαίδευση επαγγελματιών του πολιτισμού και την προώθηση της σύγχρονης δημιουργίας.
Σε συνέχεια του θετικού κλίματος της τριμερούς συνάντησης Prespa Meeting, οι επαφές επιβεβαίωσαν τη βούληση για κοινή υποψηφιότητα της περιοχής των Πρεσπών στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Παράλληλα, διαπιστώθηκαν νέες δυνατότητες για ανάπτυξη πρωτοβουλιών και ενίσχυση των πολιτιστικών δεσμών ανάμεσα στις τρεις χώρες.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η απόδοση του Βυζαντινού Ναού του Αγίου Γεωργίου στο Κουρμπίνοβο, μετά την ολοκλήρωση εργασιών συντήρησης και αποκατάστασης των τοιχογραφιών του. Το έργο υλοποιήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων (ΕΚΕΒΥΜΜ), με χρηματοδότηση του ελληνικού Υπουργείου Πολιτισμού, αναδεικνύοντας τη σημασία της διακρατικής συνεργασίας για τη διάσωση μνημείων ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας.
Οι υπουργοί Πολιτισμού Ελλάδας και Βόρειας Μακεδονίας επισκέφθηκαν το Κουρμπίνοβο με αφορμή την ολοκλήρωση του έργου, επισημαίνοντας τη δυναμική της πολιτιστικής συνεργασίας ως μέσο προσέγγισης των δύο χωρών. Όπως αναφέρει η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, το 2021 υπεγράφη Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ ΕΚΕΒΥΜΜ και του υπουργείου Πολιτισμού της Βόρειας Μακεδονίας, με αντικείμενο τη συντήρηση των τοιχογραφιών. Η υλοποίηση του έργου ολοκληρώθηκε σε δύο φάσεις, το 2023 και το 2024, ενώ το σύνολο των εργασιών παραδόθηκε τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, με στενή συνεργασία με το Ινστιτούτο Προστασίας Πολιτιστικών Μνημείων και Μουσείων στα Μπίτολα.
Οι δύο υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις για περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα του πολιτισμού, την προστασία της κοινής πολιτιστικής κληρονομιάς και την ανάπτυξη νέων διακρατικών πρωτοβουλιών. Το έργο στο Κουρμπίνοβο αποτελεί παράδειγμα για τον ρόλο του πολιτισμού στην οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης και την ενίσχυση της καλής γειτονίας.
Ο βυζαντινός ναός του Αγίου Γεωργίου στο Κουρμπίνοβο, κοντά στις Πρέσπες, θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της βυζαντινής τέχνης στα Βαλκάνια. Χρονολογείται στο 1191 και ξεχωρίζει για τις τοιχογραφίες του, δείγμα της μνημειακής ζωγραφικής της εποχής των Κομνηνών Αυτοκρατόρων. Ο ναός διακρίνεται για τη λιτή εξωτερική του αρχιτεκτονική και τον πλούσιο εσωτερικό διάκοσμο, με σκηνές από τη ζωή του Χριστού και της Παναγίας, αγίους και σημαντικές εκκλησιαστικές μορφές. Εντυπωσιακή είναι η παράσταση του Ευαγγελισμού στην αψίδα του ιερού, ενώ ιδιαίτερη θέση στην τέχνη κατέχει η μορφή του Αρχαγγέλου Γαβριήλ. Από το 2020, ο ναός περιλαμβάνεται στον Ενδεικτικό Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Η ολοκλήρωση του έργου αναδεικνύει τη σημασία της επιστημονικής τεκμηρίωσης και της διακρατικής συνεργασίας για την προστασία και διατήρηση μνημείων, συμβάλλοντας στη διαφύλαξη της κοινής πολιτιστικής κληρονομιάς των Βαλκανίων.
Στην τελετή απόδοσης του μνημείου παραβρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο πρέσβης της Ελλάδας στη Βόρεια Μακεδονία Γιάννης Μαλούκος, η Γενική Πρόξενος της Ελλάδας στο Μοναστήρι Δέσποινα Ηπιώτη, ο πρέσβης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Βόρεια Μακεδονία Μιχάλης Ρόκας, ο επικεφαλής της Ομάδας για τη Βόρεια Μακεδονία στη DG ENEST της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Frederick Swinnen, καθώς και στελέχη του ΕΚΕΒΥΜΜ.
Συνεργασία Ελλάδας – Αλβανίας στον τομέα του πολιτισμού
Η ενίσχυση της διμερούς πολιτιστικής συνεργασίας Ελλάδας και Αλβανίας, η σύσφιξη των πολιτιστικών δεσμών και η ανάπτυξη κοινών δράσεων βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνάντησης της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη με τον Blendi Gonxhja. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην επικείμενη συμφωνία για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης και τον επαναπατρισμό πολιτιστικών αγαθών, καθώς και στην επανενεργοποίηση του Μνημονίου Συνεργασίας για αποκατάσταση και συντήρηση μνημείων.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η αποκατάσταση του τοιχογραφικού διακόσμου στον βυζαντινό ναό του Αγίου Νικολάου στον Μεσοπόταμο, με τη συνδρομή του ΕΚΕΒΥΜΜ και τη χρηματοδότηση του ελληνικού Υπουργείου Πολιτισμού. Η αλβανική πλευρά εξετάζει τη δημιουργία Βυζαντινού Μουσείου στη Νότια Αλβανία, ζητώντας τη συνδρομή της ελληνικής τεχνογνωσίας για τη φιλοξενία βυζαντινών κειμηλίων της περιοχής.
Συζητήθηκαν επίσης οι δυνατότητες για ανάπτυξη συνεργασίας στον τομέα της συντήρησης αρχαιοτήτων μέσω σεμιναρίων και εκπαιδευτικών δράσεων. Στο επίκεντρο βρέθηκε και η συμμετοχή της Ελλάδας, μέσω του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού, στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου στα Τίρανα, καθώς και η δρομολόγηση της αποκατάστασης της Οικίας Φαΐκ στην Κόνιτσα, που έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο μνημείο από το ΥΠΠΟ.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
