Στο 3ο Crete Centre Forum on Population Dynamics του ΟΟΣΑ, που διεξάγεται στα Χανιά, συμμετείχε σήμερα μέσω τηλεδιάσκεψης ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ Θανάσης Κοντογεώργης. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στις επιπτώσεις της γήρανσης και της πληθυσμιακής συρρίκνωσης για την περιφερειακή συνοχή, ενώ τον συντονισμό είχε ο επικεφαλής του Κέντρου του ΟΟΣΑ στην Κρήτη για τις Πληθυσμιακές Δυναμικές, Άρης Αλεξόπουλος.
Ο υφυπουργός παρουσίασε την Εθνική Στρατηγική για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη, εξηγώντας πώς η κυβέρνηση συνδέει τη στέγαση, την απασχόληση, την υγεία και τη φροντίδα με την ανάπτυξη κάθε τόπου. Επιπλέον, αναφέρθηκε στον τρόπο αξιολόγησης των μακροπρόθεσμων δημογραφικών πολιτικών.
Όπως επισήμανε, «η δημογραφία στην Ελλάδα δεν είναι πλέον μόνο ένα εθνικό στατιστικό μέγεθος. Αποτυπώνεται στον χάρτη». Τόνισε ότι οι ανισότητες δεν περιορίζονται στην Αττική και την υπόλοιπη χώρα, αλλά υπάρχουν και ενδοπεριφερειακές αποκλίσεις που συχνά κρύβονται πίσω από τους εθνικούς μέσους όρους. Στόχος είναι η διπλή σύγκλιση: η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών περιφερειών να πλησιάσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και να μειωθούν οι αποκλίσεις μεταξύ τους.
Επιπλέον, ο υφυπουργός υπογράμμισε το «δικαίωμα παραμονής» (Right to Stay), που αναδεικνύει πλέον και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σημειώνοντας πως «δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρή, ασφαλής και βιώσιμη χώρα χωρίς ζωντανή και βιώσιμη περιφέρεια».
Παρουσιάζοντας το πρόγραμμα «Περιφέρεια 2030», ο κ. Κοντογεώργης ανέλυσε τα 50 Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης, ένα για κάθε περιφερειακή ενότητα. Οι εθνικοί στόχοι, οι μεταρρυθμίσεις και ο συντονισμός των χρηματοδοτικών εργαλείων συνδυάζονται με τις προτάσεις της αυτοδιοίκησης και των παραγωγικών φορέων μέσω διαβούλευσης. Η περιφερειακή διάσταση ενσωματώνεται σε 10 οριζόντιες εθνικές πολιτικές.
Ανάμεσα στις παρεμβάσεις που υλοποιούνται, ανέφερε την επιστροφή δύο ενοικίων ετησίως σε ιατρονοσηλευτικό και εκπαιδευτικό προσωπικό εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης, την ανακαίνιση δημοτικών και κρατικών κτιρίων για μίσθωση σε δημοσίους υπαλλήλους, καθώς και το πρόγραμμα ανακαίνισης παλαιών κατοικιών με έμφαση σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές.
Επιπλέον, παρουσίασε το Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης με κίνητρο εγκατάστασης 10.000 ευρώ, το οποίο ξεκίνησε από τον Έβρο και πλέον επεκτείνεται σε 10 περιφερειακές ενότητες της Βόρειας Ελλάδας.
Στήριξη ορεινών και νησιωτικών περιοχών
Ο υφυπουργός αναφέρθηκε στα μόνιμα μειονεκτήματα και το αυξημένο κόστος που αντιμετωπίζουν οι ορεινές και νησιωτικές περιοχές. Για τον λόγο αυτό συστάθηκαν η Ειδική Γραμματεία Ορεινών Περιοχών και η Κυβερνητική Επιτροπή για τη Νησιωτικότητα, που λειτουργούν ως όργανα διυπουργικού συντονισμού.
Παράλληλα, υπάρχει σχέδιο διασφάλισης διακριτών πόρων για αυτές τις περιοχές τόσο στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης όσο και στον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό 2028–2034, με μηχανισμό διακριτής κατανομής πόρων στα Περιφερειακά Προγράμματα.
Έμφαση στη μακροχρόνια φροντίδα και τη στρατηγική αξιολόγηση
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη μακροχρόνια φροντίδα, τομέα που αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά την περιφέρεια τα επόμενα χρόνια. Η χώρα διαθέτει πλέον Εθνική Στρατηγική για τη Μακροχρόνια Φροντίδα, ενώ σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζεται πιλοτικό πρόγραμμα φροντίδας στο σπίτι.
Στόχος είναι οι ανάγκες, το προσωπικό και οι δομές φροντίδας να ενσωματωθούν σε κάθε Τοπικό Σχέδιο Ανάπτυξης και να αποτελέσουν προτεραιότητα του Εθνικού Προγράμματος Εδαφικής Συνοχής (ΕΠΕΣ).
Για την προετοιμασία του ελληνικού ΕΠΕΣ, η κυβέρνηση συνεργάζεται με τον ΟΟΣΑ στην εκπόνηση στρατηγικής έκθεσης για τον μετασχηματισμό της περιφερειακής ανάπτυξης στην Ελλάδα μετά το 2027. Η αξιολόγηση εστιάζει στο στρατηγικό πλαίσιο, την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, τη χρηματοδότηση και τα δεδομένα για τεκμηριωμένη πολιτική.
Επιπλέον, δίνεται έμφαση σε τρεις προτεραιότητες με έντονες εδαφικές διαφοροποιήσεις: τη δημογραφική συρρίκνωση, τη δίκαιη μετάβαση και την ανθεκτικότητα στις καταστροφές.
Όπως σημείωσε ο υφυπουργός, «τα πρώτα ευρήματα επιβεβαιώνουν την κατεύθυνσή μας. Η Ελλάδα δεν στερείται εργαλείων. Το ζητούμενο είναι να συνδεθούν γύρω από ένα κοινό εδαφικό όραμα, την Εθνική Στρατηγική για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη».
Συνεργασία με τον ΟΟΣΑ και αξιολόγηση δημογραφικών πολιτικών
Ο κ. Κοντογεώργης τόνισε τη μακρά και στενή συνεργασία με τον ΟΟΣΑ, η οποία έχει αποδώσει σημαντικά αποτελέσματα στον σχεδιασμό και την εφαρμογή δημόσιων πολιτικών. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμβολή του πρέσβη της Ελλάδας στον ΟΟΣΑ, Γιώργου Παγουλάτου.
Κατά τον δεύτερο κύκλο της συζήτησης, ο υφυπουργός επεσήμανε τη σημασία της αξιολόγησης των δημογραφικών πολιτικών, τα αποτελέσματα των οποίων εμφανίζονται μακροπρόθεσμα. Όπως ανέφερε, «η δημογραφική πρόκληση απαιτεί υπομονή για τα αποτελέσματα και επιμονή στην αξιολόγηση». Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Δημογραφικό 2025–2035 εκφράζει αυτή τη μακροπρόθεσμη δέσμευση.
Σημείωσε ότι «η αξιολόγηση πρέπει να ξεκινά από τον σχεδιασμό κάθε πολιτικής, με σαφείς ρόλους: ποιος συλλέγει τα δεδομένα, ποιος τα αξιολογεί και ποιος είναι υπεύθυνος να αξιοποιήσει τα ευρήματα. Πάνω απ’ όλα, πρέπει να μετρά την πραγματική διαφορά στη ζωή των πολιτών».
Ο υφυπουργός αναφέρθηκε στο Παρατηρητήριο Δημογραφικής Πολιτικής, που αναπτύσσει το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας με τεχνική υποστήριξη του ΟΟΣΑ, για την παρακολούθηση και αξιολόγηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης. Υπογράμμισε ότι η χώρα δεν ξεκινά από το μηδέν, καθώς το Συμβούλιο Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων (ΣΟΕ) και η Μονάδα Εμπειρογνωμόνων Απασχόλησης, Κοινωνικής Ασφάλισης, Πρόνοιας και Κοινωνικών Υποθέσεων (ΜΕΚΥ) στηρίζουν ήδη τον τεκμηριωμένο σχεδιασμό πολιτικών με αναπτυξιακά δεδομένα και δείκτες επιδόσεων ανά περιφέρεια.
Στο πάνελ συμμετείχαν επίσης η Θέμις Χριστοφίδου, γενική διευθύντρια Περιφερειακής και Αστικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ισμήνη Παπακυρίλλου, διευθύνουσα σύμβουλος της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, και ο Παναγιώτης Σημανδηράκης, δήμαρχος Χανίων.