Οι ευρωπαϊκές πόλεις βρίσκονται αντιμέτωπες με σημαντικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία, όπως αποκαλύπτει νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The Lancet. Παρά τις πρωτοβουλίες για πράσινη ανάπτυξη και τη βιώσιμη μετακίνηση, οι ρυθμοί προσαρμογής παραμένουν αργοί, σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας.
Η μελέτη εξετάζει 28 δείκτες που συνδέουν κλιματικές ζώνες και υγεία σε 850 μεγάλες πόλεις της Ευρώπης, καταγράφοντας αυξημένες απειλές για εκατομμύρια κατοίκους από ακραία ζέστη, μολυσματικές ασθένειες, πυρκαγιές και έκθεση σε γύρη.
Όπως δήλωσε η καθηγήτρια Κάθριν Τον του Lancet Countdown Europe, «η μελέτη υπογραμμίζει τις περιφερειακές ανισότητες στον τρόπο με τον οποίο αυτές οι πόλεις επηρεάζονται και ανταποκρίνονται στους κινδύνους για την υγεία που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή». Η θνησιμότητα λόγω ακραίας ζέστης αυξήθηκε κατά σχεδόν 161% στις πόλεις της νότιας Ευρώπης μεταξύ 1991-2000 και 2015-2024, ενώ ο κίνδυνος δασικών πυρκαγιών αυξήθηκε κατά 7% μεταξύ 2003 και 2023.
Επιπλέον, οι κλιματικές συνθήκες που ευνοούν τη μετάδοση του δάγκειου πυρετού σημείωσαν αύξηση 369% στις πόλεις της Ανατολικής Ευρώπης, ενώ οι συγκεντρώσεις γύρης υπερδιπλασιάστηκαν σε Νότια και Ανατολική Ευρώπη την ίδια περίοδο.
Παρά τις προκλήσεις, σε πολλές μεγάλες πόλεις έχουν καταγραφεί πάνω από 1.500 δράσεις, όπως συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, δημιουργία χώρων πρασίνου και προστασία από πλημμύρες. Στο 88% των 533 μεγαλύτερων πόλεων, η αστική επιφανειακή θερμότητα μειώθηκε κατά μέσο όρο 0,7° Κελσίου μεταξύ 2014 και 2019, ιδιαίτερα όπου υπήρχε αυξημένη παρουσία πράσινων χώρων.
Προκλήσεις και προτάσεις για το μέλλον
Η έρευνα επισημαίνει περιορισμούς, καθώς τα διαθέσιμα δεδομένα είναι κυρίως σε δημοτικό επίπεδο και δεν καλύπτουν όλες τις πτυχές της αλληλεπίδρασης κλίματος-υγείας, όπως το οικονομικό κόστος στα συστήματα υγείας.
Οι συγγραφείς τονίζουν ότι «πολλά απομένουν να γίνουν», αναφέροντας σημαντικά οικονομικά και τεχνικά εμπόδια αλλά και έλλειψη πολιτικής δέσμευσης. Παρά το γεγονός ότι πολλές λύσεις είναι γνωστές, εφαρμόζονται σπάνια.
Οι ερευνητές ζητούν συνδυασμό προσαρμογής στον καύσωνα, αστικού μετασχηματισμού και μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, που θα βελτιώσουν και την ποιότητα της ατμόσφαιρας. Προτείνουν ενίσχυση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και ενσωμάτωσή τους στα σχέδια αστικής προσαρμογής, καθώς και αναβάθμιση του πολεοδομικού σχεδιασμού και των μεταφορών με αύξηση των πράσινων χώρων, χρήση κατάλληλων δομικών υλικών και προώθηση εναλλακτικών μέσων μετακίνησης.
Σημειώνεται ότι η Ευρώπη αποτελεί την ήπειρο που θερμαίνεται ταχύτερα, με ρυθμό περίπου διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο.