«Αναβρασμό» έχει προκαλέσει στην αγορά των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, και ιδιαίτερα στον κλάδο των αιολικών, το νέο Χωροταξικό που τέθηκε χθες σε δημόσια διαβούλευση.
Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχωρά σε εκτεταμένες παρεμβάσεις στη χωροθέτηση έργων, εισάγοντας, μεταξύ άλλων, απαγορεύσεις για την εγκατάσταση αιολικών πάρκων σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, καθώς και σε νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τ.χλμ., με στόχο τη διαμόρφωση ενός αυστηρότερου και πιο οργανωμένου πλαισίου ανάπτυξης για την επόμενη περίοδο.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε χθες ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, σε συνάντηση που είχε με δημοσιογράφους, το ισχύον χωροταξικό βασίζεται σε δεδομένα του 2008, σε μια εποχή που η Ελλάδα ουσιαστικά δεν είχε ακόμη αναπτύξει φωτοβολταϊκά σε μεγάλη κλίμακα.
Σήμερα, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική, καθώς η χώρα διαθέτει 18 GW εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ, περίπου 15 GW έργων με όρους σύνδεσης, 45 GW έργων με περιβαλλοντική αδειοδότηση (ΑΕΠΟ), καθώς και πάνω από 37 GW επιπλέον έργων που βρίσκονται σε διαδικασία αδειοδότησης, με το συνολικό pipeline να φτάνει τα 110 GW.
Ο υφυπουργός ξεκαθάρισε ότι το νέο πλαίσιο δεν έχει στόχο να «διαλύσει το ενεργειακό μέλλον της χώρας», αλλά να δημιουργήσει ένα νέο, πιο αυστηρό και πιο ελεγχόμενο κεκτημένο, το οποίο θα αποτελέσει σημείο αναφοράς και για τα επόμενα χωροταξικά σχέδια.
Η υπερσυσσώρευση έργων δημιουργεί την ανάγκη για αυστηρότερους κανόνες και, παρότι οι ΑΠΕ παραμένουν στρατηγική επιλογή για τη χώρα, «από εκεί που μπορούσες να βάλεις έργα σε 10 σημεία, τώρα θα μπορείς σε 4 ή 5», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Τσάφος.
Εξάλλου, όπως είπε, υπάρχει πολύ μεγάλο pipeline έργων και πολλά από αυτά ενδέχεται να μη προχωρήσουν λόγω μη χρηματοδότησης ή άλλων εμποδίων.
Τι αλλάζει για τα φωτοβολταϊκά, ο κανόνας του 1,5%
Στο νέο πλαίσιο προβλέπονται σημαντικές αλλαγές για τα φωτοβολταϊκά έργα. Θεσπίζονται οριζόντιες απαγορεύσεις εγκατάστασης σε περιοχές Natura 2000, δάση και δασικές εκτάσεις, υγροτόπους Ραμσάρ, εθνικούς δρυμούς, αισθητικά δάση, περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, προστατευόμενα μνημεία και αρχαιολογικές ζώνες, αλλά και σε περιοχές χωρίς οδική πρόσβαση ή σε ακτές κολύμβησης.
Παράλληλα, εισάγεται ανώτατο όριο εδαφικής κάλυψης για νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς που δεν έχουν ακόμη περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Σύμφωνα με τον κ. Τσάφο, υπήρχαν περιοχές όπου τα φωτοβολταϊκά κάλυπταν περίπου το 4% της έκτασης και άλλες μόλις το 0,4%. Η ανομοιογένεια αυτή οδήγησε στην απόφαση να μην εφαρμοστεί ένας ενιαίος οριζόντιος περιορισμός για όλη τη χώρα.
Η νέα βάση θα είναι η σημερινή κατάσταση κάθε περιφερειακής ενότητας και από εκεί θα επιτρέπεται πρόσθετη αύξηση μόνο κατά 1,5%.
Με άλλα λόγια, δεν επιβάλλεται ένα ενιαίο πανελλαδικό ποσοστό, αλλά κάθε περιοχή αποκτά διαφορετικό «ταβάνι» ανάλογα με το σημείο στο οποίο βρίσκεται σήμερα.
Μεγαλύτερο το πλήγμα για τα αιολικά, «κόφτης» στα 1.200 μέτρα
Στα αιολικά το νέο πλαίσιο εμφανίζεται ακόμη αυστηρότερο, καθώς, όπως παραδέχθηκε ο υφυπουργός, εκεί εντοπίζονται οι περισσότερες κοινωνικές αντιδράσεις και περιβαλλοντικές ενστάσεις. «Είναι πιο βαρύ στα αιολικά γιατί εκεί έχουμε πολλά παράπονα και όχληση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Έτσι, μεταξύ άλλων, δεν θα επιτρέπεται η ανάπτυξή τους στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης, σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, σε υγροτόπους και σε περιοχές προστασίας της φύσης.
Ο κ. Τσάφος εξήγησε ότι το όριο αυτό προέκυψε μετά από αναζήτηση φυσικού και οικολογικού σημείου αναφοράς, σημειώνοντας πως από αυτό το υψόμετρο αρχίζει η ζώνη του αλπικού δάσους.
Παράλληλα, δε θα επιτρέπονται έργα σε δημοτικές ενότητες όπου η μέση ένταση ανέμου είναι κάτω από 4 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), δηλαδή ειδικές περιοχές προστασίας πτηνών, όπου αιολικά έργα θα μπορούν να εγκατασταθούν μόνο κατ’ εξαίρεση και υπό δύο αυστηρές προϋποθέσεις: εφόσον αυτό προβλέπεται από εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και εφόσον η περιοχή διαθέτει υψηλό αιολικό δυναμικό άνω των 7,5 μέτρων ανά δευτερόλεπτο.
Όπως είπε ο κ. Τσάφος, ακόμη και πριν τους νέους περιορισμούς περίπου δύο στα τρία έργα στις συγκεκριμένες περιοχές απορρίπτονταν.
Περιορισμοί τίθενται επίσης σε μικρά νησιά κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, καθώς και σε περιοχές υψηλής τουριστικής ανάπτυξης, σε σύμπλευση και με το χωροταξικό του τουρισμού.
Σύμφωνα με τον υφυπουργό, σε τουριστικά κορεσμένες περιοχές επιχειρείται να αποφευχθεί η υπερβολική εμπορική εκμετάλλευση μέσω ΑΠΕ.
Εξαιρούνται, βέβαια, έργα που εξυπηρετούν ειδικές ανάγκες δημοσίου συμφέροντος, όπως έργα αφαλάτωσης, ή έργα που εξυπηρετούν την ασφάλεια εφοδιασμού μη διασυνδεδεμένων νησιών.
Αξίζει να σημειωθεί πως το νέο χωροταξικό συνοδεύεται επίσης από πρόσθετες ρυθμίσεις για άλλες τεχνολογίες ΑΠΕ, όπως μονάδες βιομάζας, γεωθερμίας, συστήματα αποθήκευσης και μικρά υδροηλεκτρικά έργα, ενώ σχεδιάζεται παράλληλα με τα ειδικά χωροταξικά πλαίσια για τον τουρισμό και τη βιομηχανία, ώστε να αποφευχθούν συγκρούσεις χρήσεων γης.
Ποια έργα ΑΠΕ προστατεύονται
Ο κ. Τσάφος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο ότι το κράτος δεν θα ανακαλέσει ήδη δοθείσες άδειες. Σύμφωνα με τη νέα λογική, όποιο έργο διαθέτει ΑΕΠΟ (Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων) δεν επηρεάζεται.
Επιπλέον προστατεύονται και έργα που έχουν υποβάλει πλήρη φάκελο και βρίσκονται σε αναμονή αδειοδότησης.
Τα 37 GW που επηρεάζονται
Έτσι, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε περίπου 70 GW έργων ΑΠΕ δεν επηρεάζονται από το νέο καθεστώς, ενώ οι νέοι περιορισμοί αφορούν περίπου 37 GW.
Αυτά τα 37 GW περιλαμβάνουν 21 GW φωτοβολταϊκών, και 16 GW αιολικών και πρόκειται κυρίως για έργα που διαθέτουν μόνο βεβαίωση παραγωγού, έχουν δεσμεύσει «πολύγωνα» στη ΡΑΑΕΥ, ή βρίσκονται σε ενδιάμεσο στάδιο χωρίς ΑΕΠΟ.
Παρά τους περιορισμούς, ο κ. Τσάφος τόνισε ότι οι νέες ρυθμίσεις δεν υπονομεύουν τους ενεργειακούς στόχους της χώρας.
Άλλωστε, ο στόχος του ΕΣΕΚ για το 2050 προβλέπει 35 GW φωτοβολταϊκών και 13 GW αιολικών. Σήμερα η Ελλάδα διαθέτει περίπου 12 GW φωτοβολταϊκών και περίπου 5,5 GW αιολικών. Κατά συνέπεια, όπως σημείωσε, απαιτείται ακόμη σημαντική ανάπτυξη νέων εγκαταστάσεων.
Πώς αντιδρά η αγορά των αιολικών
Σχολιάζοντας στο BD το νέο χωροταξικό των ΑΠΕ, ο Γενικός Διευθυντής της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ), Παναγιώτης Παπασταματίου, εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι οι περιορισμοί που εισάγονται για τα αιολικά πάρκα είναι αυστηρότεροι από ό,τι αναμενόταν.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα βασικά προβλήματα εντοπίζονται σε δύο σημεία, στους αυστηρούς περιορισμούς χωροθέτησης και στην έλλειψη σαφούς κατεύθυνσης για την αξιοποίηση του αιολικού δυναμικού.
Αναφερόμενος στον οριζόντιο περιορισμό εγκατάστασης αιολικών πάρκων σε ορεινές περιοχές άνω των 1.200 μέτρων, τον χαρακτήρισε υπερβολικά χαμηλό και αποκομμένο από την πραγματικότητα.
Όπως εξήγησε, ανέμεναν ότι θα προβλεπόταν κάποια εξαίρεση για περιοχές με εξαιρετικό αιολικό δυναμικό, όμως το νέο πλαίσιο θέτει σωρευτικές προϋποθέσεις που στην πράξη καθιστούν δύσκολη την άρση του περιορισμού.
Ειδικά για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας απαιτείται τόσο ταχύτητα ανέμου άνω των 7,5 μέτρων ανά δευτερόλεπτο όσο και σχετική πρόβλεψη από εγκεκριμένες ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες, οι οποίες, όπως υποστήριξε, στην πλειονότητά τους δεν επιτρέπουν εγκαταστάσεις αιολικών πάρκων.
Παράλληλα, τόνισε ότι απουσιάζει κάθε στρατηγική αξιοποίησης των περιοχών με υψηλό ενεργειακό δυναμικό.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το βασικό κριτήριο θα έπρεπε να είναι ο ενεργειακός πόρος, καθώς περιοχές με άριστο αιολικό δυναμικό μπορούν να παράγουν σημαντικά φθηνότερη ενέργεια με λιγότερες ανεμογεννήτριες.
Σύμφωνα με στοιχεία που μας παραχώρησε, περιοχές με ανέμους της τάξης των 8,5 μέτρων ανά δευτερόλεπτο παράγουν ενέργεια κατά 35% φθηνότερα και περίπου 50% περισσότερο σε σχέση με το μέσο αιολικό πάρκο στην Ελλάδα.
Εξάλλου, ο ίδιος διευκρίνισε ότι η δυνατότητα άρσης ενός οριζόντιου αποκλεισμού σε περιοχές με εξαιρετικό αιολικό δυναμικό δεν συνεπάγεται αυτόματη έγκριση έργων, αλλά απλώς τη δυνατότητα αξιολόγησης με ουσιαστικά κριτήρια και όχι με γενικές απαγορεύσεις.
Σε σχέση με τους ειδικούς κανόνες χωροθέτησης για αιολικές και φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις στη θάλασσα, που εισάγονται μέσω του έου χωροταξικού, είπε πως «οι περιοχές επιτάχυνσης προβλέπονται από την τελευταία Οδηγία RED III, θεσπίζονται με ειδική στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων και δεν μπορούν να θεσπιστούν μέσω του κειμένου.
Άπαξ και θεσπιστούν, τα έργα που θα γίνουν σε αυτές απαλλάσσονται από την ΑΕΠΟ και έτσι κερδίζουν χρόνο, διότι πρέπει απλώς να αποδείξουν ότι συμμορφώνονται με τους περιβαλλοντικούς όρους που έχει ήδη θεσπίσει η στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Ένα πάγιο αίτημά μας ήταν οι περιοχές επιτάχυνσης να αφορούν τα θαλάσσια αιολικά πάρκα και επειδή ο τελευταίος νόμος το ανέφερε με ασάφεια και δεν μας άρεσε, τουλάχιστον τώρα ξεκαθαρίζεται ότι περιοχές επιτάχυνσης μπορεί να είναι και τα θαλάσσια αιολικά πάρκα. Οπότε αυτό είναι θετικό».
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
