Σε έναν από τους σημαντικότερους κοινωνικούς και οικονομικούς κινδύνους εξελίσσεται η συνεχής άνοδος που σημειώνουν οι τιμές αγοράς και ενοικίασης κατοικίας στην Ελλάδα, προειδοποιεί το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Μέσα από τη νέα του έκθεση, το ΔΝΤ διαπιστώνει ότι οι τιμές κατοικιών και τα ενοίκια συνεχίζουν να αυξάνονται με ταχύ ρυθμό, δημιουργώντας ολοένα μεγαλύτερη πίεση στα νοικοκυριά.
Το αυξανόμενο κόστος στέγασης, σε συνδυασμό με τα περιορισμένα εισοδήματα των Ελλήνων, οξύνουν τη στεγαστική κρίση και τις κοινωνικές ανισότητες, περιορίζοντας την κατανάλωση.
Επιπλέον, δεν επιτρέπει στα νοικοκυριά να αποταμιεύουν για έκτακτες ανάγκες, καθιστώντας τα ευάλωτα στις συνεχιζόμενες ενεργειακές κρίσεις.
Γιατί αυξάνονται οι τιμές των κατοικιών
Ενδεικτικά, οι τιμές των ακινήτων έχουν αυξηθεί πάνω από 85% από το 2016 έως σήμερα, γεγονός που επιβαρύνει κυρίως τα χαμηλότερα εισοδήματα και τους νέους.
Η έκθεση αποδίδει την εξέλιξη αυτή στη δυναμική του τουρισμού, στη ζήτηση από ξένους επενδυτές μέσω του προγράμματος Golden Visa, στην περιορισμένη προσφορά νέων κατοικιών και στην επέκταση των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
Μπορεί αυτοί οι παράγοντες να συμβάλλουν στην εισροή ξένων κεφαλαίων στην αγορά ακινήτων, ωστόσο ενίσχυσαν τις πιέσεις στις τιμές, κυρίως σε Αθήνα και τουριστικές περιοχές, προσθέτει η έκθεση.
Επιπλέον, παρά το μεγάλο ποσοστό ιδιοκτησίας που βρίσκεται πάνω από 60%, το βάρος του κόστους στέγασης παραμένει υψηλό, γεγονός που οφείλεται εν μέρει στα υψηλά επαναλαμβανόμενα έξοδα στέγασης, τα οποία προκύπτουν από το γερασμένο και ενεργειακά αναποτελεσματικό απόθεμα κατοικιών της Ελλάδας, όπως και από την ανεπαρκή επένδυση σε ανακαινίσεις μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.
Το «κενό» στην οικοδομική δραστηριότητα κατά τη δεκαετία της κρίσης έχει περιορίσει σημαντικά τις διαθέσιμες κατοικίες, διαμορφώνοντας ένα στοκ δύο ταχυτήτων:
Από τη μία πολύ παλιά σπίτια που δεν έχουν ανακαινιστεί και από την άλλη νεόδμητες κατοικίες που οι τιμές τους ξεπερνούν την οικονομική δυνατότητα των περισσότερων Ελλήνων.
Η έκθεση του ΔΝΤ υπογραμμίζει πως σημαντικό «αγκάθι» της στεγαστικής κατάστασης στην ελλάδα παραμένουν οι κενές κατοικίες, οι οποίες έχουν αποσυρθεί από την αγορά, κυρίως λόγω περιορισμών ρευστότητας των ιδιοκτητών και υψηλού κόστους ανακαίνισης που δεν τους επιτρέπει να προβούν σε βελτιώσεις, αλλά και εξαιτίας της κατακερματισμένης ιδιοκτησίας και ζητημάτων συμμόρφωσης των κτιρίων με τους κανονισμούς.
Οι ανισορροπίες στην αγορά κατοικιών εντείνονται και από τις προκλήσεις στην κατανομή, οι οποίες δεν προέρχονται από τυπική έλλειψη κατοικιών αλλά επειδή περίπου το 35% του αποθέματος κατοικιών δεν χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία.
Πάντως, η προσφορά παραμένει σημαντικά μικρότερη σε σχέση με τη ζήτηση, ιδίως σε περιοχές που επηρεάζονται από τις πιέσεις των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και των δημογραφικών μεταβολών, στις οποίες η αγορά ακινήτων δεν έχει προλάβει να προσαρμοστεί.
Παρά το οξύ δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας, ο αριθμός των νοικοκυριών δεν μειώνεται. Οι νέοι προσπαθούν να φύγουν νωρίτερα από το σπίτι των γονιών τους χωρίς όμως να έχουν άμεσες βλέψεις για συγκατοίκηση, γάμο ή τη δημιουργία οικογένειας, ενώ παράλληλα η άνοδος των διαζυγίων «σπάει» τον πληθυσμό σε περισσότερα νοικοκυριά, τροφοδοτώντας την ανάγκη για στέγη.
Ως αποτέλεσμα, το ενδιαφέρον μεταβάλλεται σε ποιοτικές, μικρές κατοικίες στα αστικά κέντρα, οι οποίες παραμένουν δυσεύρετες, εκτοξεύοντας τις τιμές τους στα ύψη.
Τι προτείνει το ΔΝΤ
Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι πως η στεγαστική κρίση εξελίσσεται σε μείζον ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί σφαιρικά, καλώντας την ελληνική κυβέρνηση να προωθήσει πολιτικές που θα αυξήσουν την προσφορά κατοικιών, θα επιταχύνουν τις επενδύσεις σε νέες κατοικίες και θα στηρίξουν περισσότερο τα νοικοκυριά που πλήττονται από το αυξημένο κόστος στέγασης.
Όσον αφορά τα ήδη υπάρχοντα μέτρα, το ΔΝΤ αναφέρει πως παρέχουν προσωρινή ανακούφιση, ωστόσο υπάρχει περίπτωση να έχουν μακροχρόνιο αντίκτυπο αν οι τιμές αγοράς και ενοικίασης προσαρμοστούν.
Τέτοιες πρωτοβουλίες σχετίζονται με την ανακούφιση του κόστους στέγασης των νοικοκυριών, όπως το πρόγραμμα επιστροφής ενοικίου, και την ενίσχυση της πρόσβασης στην ιδιοκατοίκηση με φοροαπαλλαγές για νέες κατασκευές και επιδοτούμενα στεγαστικά δάνεια τύπου «Σπίτι μου» και «Σπίτι μου 2».
Πάντως, υπογραμμίζει πως τέτοια μέτρα πρέπει να στοχεύουν καλύτερα στις ευάλωτες ομάδες, με σαφή χρονικά όρια και μηχανισμούς αξιολόγησης, προκειμένου να περιοριστεί η δημοσιονομική απόκλιση και η μετακύλιση των τιμών.
Το ΔΝΤ προτείνει πως η αναθεώρηση προς τα κάτω της ελάχιστης διάρκειας των συμβολαίων μίσθωσης, η μείωση των καθυστερήσεων στην επίλυση διαφορών λόγω καθυστερημένων πληρωμών και η εισαγωγή συστημάτων εγγύησης πληρωμής ενοικίου για ευάλωτους ενοικιαστές ενδέχεται να συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου των μακροχρόνιων μισθώσεων και των καθυστερούμενων πληρωμών για το κόστος στέγασης.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
