Real estate: Επενδύσεις 8 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης ως το 2026

Σημαντική κινητικότητα καταγράφεται στην αγορά ακινήτων μέσω του δανειακού σκέλους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), καθώς, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο της Prodexpo 2026, οι επενδύσεις που έχουν κινητοποιηθεί ανέρχονται σε 8 δισ. ευρώ. Τα στοιχεία παρουσίασε ο Ορέστης Καβαλάκης, Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού Ταμείου Ανάκαμψης στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών.

Στο ίδιο πάνελ, η διευθύνουσα σύμβουλος της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, Ισμήνη Παπακυρίλλου, παρουσίασε το νέο στεγαστικό πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», επισημαίνοντας ότι οι δικαιούχοι θα έχουν περισσότερο χρονικό περιθώριο για την αναζήτηση και αγορά κατοικίας.

Ο Ορέστης Καβαλάκης ανέφερε ότι το δανειακό σκέλος του ΤΑΑ έχει κινητοποιήσει συνολικές επενδύσεις άνω των 50 δισ. ευρώ, με το 1 δισ. ευρώ να αφορά εταιρείες real estate, χωρίς να υπολογίζονται οι επενδύσεις στον ξενοδοχειακό κλάδο. Συνολικά, οι επενδύσεις στον ευρύτερο τομέα του real estate μέσω του ΤΑΑ φθάνουν τα 8 δισ. ευρώ.

Έμφαση δόθηκε και στις μεταρρυθμίσεις που χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο, όπως η κτηματογράφηση, η οποία έχει φτάσει στο 99% με στόχο την πλήρη ολοκλήρωση έως το τέλος του έτους, αλλά και η ψηφιοποίηση του Δημοσίου. Μεταξύ των οροσήμων του Ταμείου είναι η ψηφιοποίηση ενός δισεκατομμυρίου σελίδων δημόσιων αρχείων, ενώ προωθούνται χωροταξικά σχέδια για τουρισμό και βιομηχανία, καθώς και τοπικά πολεοδομικά σχέδια.

Για τη μεταβατική περίοδο μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, ο κ. Καβαλάκης επισήμανε την ανάγκη προσαρμογής της Ελλάδας στη νέα αρχιτεκτονική των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων, αξιοποιώντας την εμπειρία του ΤΑΑ. Το νέο ΕΣΠΑ, ύψους περίπου 50 δισ. ευρώ, θα διαθέτει ενιαία δομή με σαφείς στόχους και ορόσημα, ενώ η δημόσια διοίκηση καλείται να λειτουργεί πλέον με συγκεκριμένες προθεσμίες.

Εξέλιξη του προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙΙ» και προκλήσεις στην αγορά ακινήτων

Η Ισμήνη Παπακυρίλλου παρουσίασε τις βασικές αλλαγές στο «Σπίτι μου ΙΙΙ», με τους δικαιούχους να έχουν περισσότερο χρόνο για την εύρεση και αγορά ακινήτου. Το ανώτατο ηλικιακό όριο αυξάνεται στα 55 έτη, η μέγιστη αξία του επιλέξιμου ακινήτου στις 300.000 ευρώ και το ανώτατο ποσό στεγαστικού δανείου στις 230.000 ευρώ. Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος αγγίζει τα 2 δισ. ευρώ, με χρηματοδότηση από δημόσιους πόρους και συνεργαζόμενα πιστωτικά ιδρύματα.

Το πρόγραμμα διατηρεί ευνοϊκές ρυθμίσεις για πολύτεκνες οικογένειες και ακριτικές περιοχές, ενώ τα κριτήρια παλαιότητας των ακινήτων παραμένουν αμετάβλητα. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 40% των αγορών έχει πραγματοποιηθεί στην Αττική, κυρίως σε μικρότερα και παλαιότερα ακίνητα. Παρά τη δημιουργία πρόσθετης ζήτησης, το πρόγραμμα δεν επηρέασε καθοριστικά την ευρύτερη πορεία της αγοράς κατοικίας.

Στα οφέλη του Ταμείου Ανάκαμψης για τον κλάδο αναφέρθηκε ο Διευθύνων Σύμβουλος της Prodea Investments, Αριστοτέλης Καρυτινός, σημειώνοντας ότι η εταιρεία αξιοποίησε το ΤΑΑ για έξι έργα συνολικού ύψους 170 εκατ. ευρώ. Η συμμετοχή του Ταμείου έφτασε το 30%, μειώνοντας το κόστος δανεισμού και τον σχετικό κίνδυνο. Ωστόσο, εξέφρασε την επιθυμία για μεγαλύτερη διάρκεια του προγράμματος, καθώς κάποιες επενδύσεις έμειναν εκτός λόγω αλλαγών στις προθεσμίες.

Η Αλεξάνδρα Φατσέα, Deputy Managing Director της Intrum Hellas & Managing Director της Intrum REO Solutions, αναφέρθηκε στο απόθεμα περίπου 15.000 ακινήτων που διαχειρίζονται servicers ή βρίσκονται σε τραπεζική ιδιοκτησία. Από αυτά, τα 6.400 είναι οικιστικά ακίνητα, ενώ η διαδικασία από τον πλειστηριασμό έως την πώληση διαρκεί περίπου δύο χρόνια, κυρίως λόγω πολεοδομικών εκκρεμοτήτων.

Η Chief Real Estate Services Officer της doValue Greece Real Estate Services, Λίλα Πατεράκη, τόνισε ότι 15%-30% των ακινήτων αντιμετωπίζουν σοβαρά πολεοδομικά ζητήματα που σχετίζονται με την κατηγορία 5 των αυθαιρέτων. Η προετοιμασία ενός ακινήτου για πώληση ξεπερνά τα δύο χρόνια στην Ελλάδα, έναντι έξι έως δώδεκα μηνών σε άλλες χώρες. Επισήμανε, επίσης, τις προοπτικές εναλλακτικών χρήσεων του υφιστάμενου αποθέματος, όπως φοιτητικές εστίες και δομές φιλοξενίας ηλικιωμένων.

Επενδυτικές τάσεις και στρατηγικές στην αγορά ακινήτων

Οι επενδυτικές αποδόσεις και το κόστος χρηματοδότησης βρέθηκαν στο επίκεντρο συζήτησης μεταξύ κορυφαίων στελεχών της αγοράς, όπως ο Κώστας Μαρκάζος (Premia Properties), η 'Αννα Αποστολίδου (BriQ Properties), ο Δημήτρης Παπούλης (Trade Estates), ο Ιωάννης Γκάνος (Alpha Real Estate Services) και ο Ερρίκος Αρώνες (Hellenic Properties).

Ο Κώστας Μαρκάζος υπογράμμισε την ανάγκη αντιμετώπισης των παθογενειών στη Δικαιοσύνη και το Κτηματολόγιο, επισημαίνοντας ότι υπάρχει περιθώριο βελτίωσης για την προσέλκυση επενδύσεων. Η 'Αννα Αποστολίδου στάθηκε στη σημασία της συντηρητικής μόχλευσης και της αντιστάθμισης του επιτοκιακού κινδύνου, με στόχο τη διανομή μερίσματος ακόμη και σε περιόδους υψηλών επιτοκίων.

Ο Δημήτρης Παπούλης επισήμανε ότι τα επιτόκια αποτελούν παράγοντα κινδύνου, αλλά δεν πρέπει να είναι ο μοναδικός για την ανάπτυξη μιας εταιρείας, αναδεικνύοντας τη σημασία της ενεργειακής αναβάθμισης. Ο Ιωάννης Γκάνος τόνισε την ανάγκη προσεκτικής αξιολόγησης κάθε επένδυσης, ενώ ο Ερρίκος Αρώνες εκτίμησε ότι η ελληνική αγορά ακινήτων δεν θα βιώσει σύντομα διόρθωση αξιών, καθώς η διαφορά μεταξύ των αποδόσεων των prime yields και των κρατικών ομολόγων παραμένει υψηλή.