Τον στρατηγικό ρόλο του κράτους στην οικονομία και την ανάγκη κινητοποίησης μακροπρόθεσμων επενδυτικών κεφαλαίων ανέδειξε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά την ομιλία του στην 18η Ετήσια Σύνοδο του International Forum of Sovereign Wealth Funds (IFSWF) με θέμα «Sovereign Capital in a Contested World», που πραγματοποιείται στην Αθήνα υπό τη φιλοξενία του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου.
Ο υπουργός απηύθυνε πρόσκληση σε διεθνείς κρατικούς επενδυτικούς οργανισμούς να επενδύσουν στην Ελλάδα, με έμφαση στις στρατηγικές υποδομές, την ενέργεια, τις νέες τεχνολογίες και την ανάπτυξη ελληνικών επιχειρήσεων με διεθνή παρουσία.
Επεσήμανε ότι η χώρα εισέρχεται σε νέα φάση αναπτυξιακής πορείας, όπου η κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, η εμβάθυνση των κεφαλαιαγορών και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς πλησιάζει η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Σχετικά με τον ρόλο του κράτους, ο κ. Πιερρακάκης τόνισε πως έχει επιστρέψει στο επίκεντρο της οικονομικής στρατηγικής ως μόνιμος συντελεστής και όχι ως προσωρινός παράγοντας αντιμετώπισης κρίσεων. Η οικονομική ισχύς, όπως σημείωσε, συνδέεται πλέον άμεσα με την εθνική ισχύ.
Οι κυβερνήσεις που παλαιότερα αντιμετώπιζαν με επιφυλακτικότητα τα κρατικά επενδυτικά κεφάλαια, σήμερα τα αξιοποιούν ως εργαλεία στρατηγικής ανάπτυξης. Ενδεικτικά, αναφέρθηκε στη δημιουργία Εθνικού Ταμείου Πλούτου στη Βρετανία, τις μεγάλες επενδύσεις υποδομών της Γερμανίας, τη βιομηχανική πολιτική των ΗΠΑ και τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Οι βασικές συνεισφορές του κράτους και ο ρόλος των κρατικών επενδυτικών ταμείων
Σύμφωνα με τον υπουργό, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον εάν τα κράτη θα επηρεάζουν την κατανομή των κεφαλαίων, αλλά πώς μπορούν να το πράττουν χωρίς να υπονομεύουν την αποτελεσματικότητα των αγορών.
Προσδιόρισε τρεις βασικές συνεισφορές του κράτους: τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, την προστασία του δημόσιου συμφέροντος και τη διασφάλιση της ελευθερίας των στρατηγικών επιλογών. Επενδύσεις σε ενεργειακά δίκτυα, λιμάνια, διασυνδέσεις και κρίσιμες υποδομές απαιτούν σχεδιασμό δεκαετιών, υπερβαίνοντας πολιτικές θητείες και επενδυτικούς κύκλους.
Επισήμανε τους κινδύνους υπερβολικής εξάρτησης από μεμονωμένους προμηθευτές, όπως φάνηκε στην ενεργειακή κρίση της Ευρώπης, και υπογράμμισε τη σημασία της ανθεκτικότητας. Παράλληλα, προειδοποίησε για τους κινδύνους υπερβολικής κρατικής παρέμβασης, τονίζοντας την ανάγκη συνδυασμού στρατηγικού σχεδιασμού με οικονομική πειθαρχία.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα κρατικά επενδυτικά ταμεία που, όπως ανέφερε, συνδυάζουν τη μακροπρόθεσμη οπτική του κράτους με την επενδυτική αποτελεσματικότητα. Τόνισε πως οι στρατηγικές επενδύσεις πρέπει να συνδυάζονται με δημοσιονομική υπευθυνότητα και αυστηρό χρηματοοικονομικό έλεγχο.
Για την Ευρώπη, ο υπουργός υπογράμμισε ότι το βασικό πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη αποταμιεύσεων αλλά η αδυναμία αξιοποίησής τους για τη χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων μεγάλης κλίμακας. Το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα παραμένει κατακερματισμένο, με αποτέλεσμα σημαντικό μέρος των αποταμιεύσεων να κατευθύνεται εκτός Ευρώπης.
Ελληνική οικονομία: Δημόσιο χρέος, επενδυτική βαθμίδα και νέο αναπτυξιακό μοντέλο
Ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε ότι η Ελλάδα έχει ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα, οι τράπεζες έχουν αποκαταστήσει τη δυνατότητά τους να χρηματοδοτούν την πραγματική οικονομία και η δημοσιονομική σταθερότητα αποτελεί βασικό στοιχείο της πολιτικής. Το δημόσιο χρέος αναμένεται να διαμορφωθεί κοντά στο 137% του ΑΕΠ στο τέλος του 2026, από 208%-209% μετά την πανδημία.
Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης χαρακτηρίστηκε ως ουσιαστικό επενδυτικό πλεονέκτημα. Αναφερόμενος στην επόμενη ημέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, τόνισε ότι το νέο αναπτυξιακό μοντέλο πρέπει να βασιστεί σε παραγωγικές ιδιωτικές επενδύσεις, βαθύτερες κεφαλαιαγορές και θεσμούς που κινητοποιούν μακροπρόθεσμα κεφάλαια.
Αναφέρθηκε στις μεταρρυθμίσεις του πλαισίου λειτουργίας των διαχειριστών επενδυτικών κεφαλαίων, με στόχο τη φορολογική και κανονιστική προβλεψιμότητα, περιλαμβάνοντας ρυθμίσεις για φορολογική ασφάλεια δικαίου, διαδικασίες αναγνώρισης διαχειριστών και φορολογικό συντελεστή 5% επί της αμοιβής απόδοσης (carried interest).
Υπογράμμισε την ανάγκη προσέλκυσης επενδυτικής τεχνογνωσίας και επαγγελματικών οικοσυστημάτων με βάση την Ελλάδα.
Νέες πρωτοβουλίες και ο ρόλος του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου
Ο υπουργός έκανε ξεχωριστή αναφορά στον νέο επενδυτικό λογαριασμό αποταμίευσης για παιδιά, ο οποίος ψηφίζεται στη Βουλή και προβλέπει συμπληρωματικές δημόσιες εισφορές για την ενίσχυση της μακροπρόθεσμης αποταμίευσης και τη συμμετοχή της νέας γενιάς στη δημιουργία κεφαλαίου.
Χαρακτήρισε την πρωτοβουλία αυτή ως ταυτόχρονα οικογενειακή πολιτική και πολιτική ανάπτυξης των κεφαλαιαγορών. Αναφέρθηκε και στην ένταξη του Χρηματιστηρίου Αθηνών στο Euronext ως μέρος της στρατηγικής για ενίσχυση της πρόσβασης των ελληνικών επιχειρήσεων στις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές.
Επισήμανε την ανάγκη αντιμετώπισης του μικρού μεγέθους πολλών ελληνικών επιχειρήσεων, προτάσσοντας τη σημασία συγχωνεύσεων, εξαγορών και δημιουργίας ισχυρών εταιρειών με διεθνή ανταγωνιστικότητα.
Ειδική μνεία έγινε στο Εθνικό Αναπτυξιακό Ταμείο, το οποίο, όπως υπογράμμισε, σηματοδοτεί τη μετάβαση από την παθητική διαχείριση δημόσιων περιουσιακών στοιχείων στην ενεργή κινητοποίηση επενδυτικών κεφαλαίων. Οι δράσεις του Ταμείου εστιάζουν σε καινοτομία, υποδομές και προετοιμασία επενδυτικών έργων, κυρίως στους τομείς ενέργειας, ψηφιακών υποδομών, γαλάζιας οικονομίας και αγροτικής τεχνολογίας.
Η Ελλάδα ως επενδυτικός και τεχνολογικός κόμβος
Ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε στη γεωστρατηγική θέση της Ελλάδας, επισημαίνοντας τις επενδυτικές προοπτικές που δημιουργούνται από ενεργειακές διασυνδέσεις, δίκτυα εφοδιαστικής, υποθαλάσσια καλώδια δεδομένων και νέες υποδομές τεχνητής νοημοσύνης. Ειδικά αναφέρθηκε στον PHAROS, ως μέρος των αναδυόμενων υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.
Υπογράμμισε ότι η τεχνολογική αυτονομία συνδέεται με την επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας, την ανάπτυξη δικτύων, τα μικροκυκλώματα, τα κέντρα δεδομένων, το ανθρώπινο δυναμικό και τη διαθεσιμότητα κεφαλαίων.
Κλείνοντας, ο υπουργός απηύθυνε ανοιχτή πρόσκληση στους εκπροσώπους κρατικών επενδυτικών ταμείων να συμμετάσχουν στην επόμενη φάση ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, επισημαίνοντας τη δέσμευση για αξιόπιστα επενδυτικά έργα, χρηστή διακυβέρνηση και προβλέψιμο επενδυτικό περιβάλλον.