Τον στρατηγικό ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής γέφυρας μεταξύ Ευρώπης, Ανατολικής Μεσογείου και Ηνωμένων Πολιτειών αναδεικνύει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, σε άρθρο του που δημοσιεύθηκε στο Atlantic Council, στο πλαίσιο της σειράς Global Energy Agenda.
Ο κ. Παπασταύρου περιγράφει την ελληνική ενεργειακή στρατηγική ως πολιτική «ενεργειακού ρεαλισμού», υπογραμμίζοντας ότι η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια πρέπει να προχωρήσει με τρόπο που να διασφαλίζει την ασφάλεια εφοδιασμού, την ανταγωνιστικότητα, το οικονομικά προσιτό κόστος και την κοινωνική συνοχή.
Συνδέει την ενεργειακή πολιτική της χώρας με τη διατλαντική συνεργασία, τη σταθερότητα στην περιοχή και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης. Σύμφωνα με τον υπουργό, η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία, αλλά πρέπει να παραμείνει περιβαλλοντικά υπεύθυνη και κοινωνικά βιώσιμη, χωρίς να υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα ή την ασφάλεια του εφοδιασμού.
Ειδική αναφορά κάνει στη ναυτιλία, επισημαίνοντας ότι, αν και ευθύνεται για λιγότερο από το 3% των παγκόσμιων εκπομπών, υφίσταται δυσανάλογα υψηλό ρυθμιστικό κόστος. Αυτό, όπως τονίζει, απειλεί τη διεθνή ανταγωνιστικότητα χωρίς να προσφέρει αντίστοιχα οφέλη για το περιβάλλον.
Η Ελλάδα ως ενεργειακή γέφυρα και οι τέσσερις άξονες στρατηγικής
Ο υπουργός υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα έχει ενισχύσει τον ρόλο της ως στρατηγική ενεργειακή γέφυρα μεταξύ περιοχών, αγορών και συμμάχων. Η συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες επιβεβαιώθηκε εκ νέου στο συνέδριο της Σύμπραξης για τη Διατλαντική Ενεργειακή Συνεργασία (P-TEC) στην Αθήνα, αντανακλώντας τη δέσμευση για ασφάλεια, καινοτομία, διαφοροποίηση και επενδύσεις.
Ο κ. Παπασταύρου παρουσιάζει τέσσερις βασικούς άξονες της ελληνικής ενεργειακής στρατηγικής: την επιτάχυνση των ερευνών για υδρογονάνθρακες, τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας, την προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου και την ενίσχυση των περιφερειακών συνεργασιών, με έμφαση στο σχήμα 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και ΗΠΑ).
Υδρογονάνθρακες και ενεργειακό μείγμα
Σε ό,τι αφορά τους υδρογονάνθρακες, ο υπουργός επισημαίνει ότι η Ελλάδα επιταχύνει τις ερευνητικές δραστηριότητες με τη συμμετοχή διεθνών ενεργειακών κολοσσών, όπως η ExxonMobil και η Chevron. Μετά από σχεδόν μισό αιώνα, οι ερευνητικές γεωτρήσεις πρόκειται να ξαναρχίσουν στο Ιόνιο, ενώ νέες σεισμικές έρευνες σχεδιάζονται νότια της Κρήτης.
Αναφέρεται επίσης στη σύμβαση γεώτρησης για το Οικόπεδο 2 στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, η οποία υπεγράφη τον Απρίλιο μεταξύ της Energean, ως διαχειρίστριας της κοινοπραξίας ExxonMobil, Energean και HELLENiQ ENERGY, και της Stena Drilling, παρουσία των πρέσβεων των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σουηδίας. Ο υπουργός χαρακτηρίζει την υπογραφή ιστορικό ορόσημο για τη χώρα, στο πλαίσιο της στρατηγικής του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και υπεύθυνη ανάπτυξη του υδρογονανθρακικού δυναμικού. Η υπεράκτια γεώτρηση αναμένεται να ξεκινήσει τον Φεβρουάριο του 2027.
Ο υπουργός υποστηρίζει ότι η αξιοποίηση εγχώριων πόρων αποτελεί μέρος μιας ρεαλιστικής προσέγγισης που ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια, μειώνει την εξάρτηση και στηρίζει την οικονομική ανάπτυξη στη μεταβατική περίοδο.
Αναφορικά με το ενεργειακό μείγμα, τονίζει ότι η Ελλάδα έχει μειώσει δραστικά την εξάρτησή της από τον λιγνίτη, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας καλύπτουν πλέον πάνω από το 50% της ηλεκτροπαραγωγής. Ο συνδυασμός ΑΠΕ με φυσικό αέριο, αποθήκευση ενέργειας και ισχυρά δίκτυα δημιουργεί ένα πιο ανθεκτικό και αξιόπιστο σύστημα.
Κάθετος Διάδρομος και σχήμα 3+1
Για τον Κάθετο Διάδρομο, ο υπουργός τον χαρακτηρίζει εμβληματική πρωτοβουλία που μετασχηματίζει την ενεργειακή αρχιτεκτονική της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η Ελλάδα έχει εξελιχθεί από τελικό σημείο εισαγωγής σε διαμετακομιστικό κόμβο, συμβάλλοντας στη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο μέσω της αύξησης των εισαγωγών LNG και της ενίσχυσης της περιφερειακής διασυνδεσιμότητας.
Για το σχήμα 3+1, επισημαίνει ότι η συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της περιφερειακής σταθερότητας, προωθώντας τον διάλογο, τις επενδύσεις και τα κοινά έργα. Η πρωτοβουλία, που επιβεβαιώθηκε στη συνάντηση του P-TEC στην Αθήνα, ενισχύει την ανάπτυξη, την ενεργειακή ασφάλεια και την κοινή ευημερία, περιορίζοντας τα περιθώρια για μονομερείς ενέργειες.
Η διεθνής αναγνώριση της ελληνικής στρατηγικής
Ο κ. Παπασταύρου αναφέρει ότι η ελληνική ενεργειακή στρατηγική βρίσκει απήχηση και στην Ουάσιγκτον. Ειδική μνεία κάνει στην αναδημοσίευση, από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, δηλώσεων για την ενεργειακή στρατηγική της Ελλάδας και τη διατλαντική συνεργασία, γεγονός που, όπως επισημαίνει, αποδεικνύει την αυξανόμενη αναγνώριση της χώρας ως αξιόπιστου εταίρου στον νέο ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου.
Κλείνοντας, υπογραμμίζει ότι στον 21ο αιώνα η ενέργεια αποτελεί γεωπολιτική ισχύ, σημειώνοντας πως η Ελλάδα είναι έτοιμη να συμβάλει ενεργά στο ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης ως χώρα που προσφέρει λύσεις.