Στις δύο νέες πολιτικές της ΕΕ που αφορούν λιμάνια και ναυτιλία αναφέρθηκε ο Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολος Τζιτζικώστας, κατά την ομιλία του στο Διεθνές Συνέδριο Θαλάσσιων Μεταφορών, το οποίο διοργανώθηκε στη Θεσσαλονίκη από το Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδας. Οι πολιτικές αυτές στοχεύουν στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της ασφάλειας και της βιωσιμότητας του ευρωπαϊκού θαλάσσιου τομέα.
Ο Επίτροπος υπογράμμισε τη σημασία των λιμανιών και της ναυτιλίας για την ελληνική οικονομία, επισημαίνοντας ότι «η θάλασσα δεν είναι πια μόνο χώρος εμπορίου. Είναι χώρος οικονομικής ισχύος, ενεργειακής ασφάλειας, τεχνολογικού ανταγωνισμού και γεωπολιτικής». Τόνισε επίσης τον καθοριστικό ρόλο της Ελλάδας στη διεθνή ναυτιλιακή οικονομία, σημειώνοντας ότι ο ελληνόκτητος στόλος αντιπροσωπεύει περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας χωρητικότητας.
Αναφορικά με την κρίση στα Στενά του Ορμούζ, ο κ. Τζιτζικώστας ανέφερε πως η Ευρώπη αντέδρασε άμεσα μέσω του συντονισμού της Κομισιόν, των κρατών-μελών και του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Ενεργοποιήθηκαν μηχανισμοί για την ασφάλεια εφοδιασμού, αξιοποιήθηκαν εναλλακτικές προμήθειες και παρακολουθούνται στενά τα ευρωπαϊκά αποθέματα. Όπως δήλωσε, «σήμερα δεν υπάρχει άμεσο πρόβλημα επάρκειας πετρελαίου ή καυσίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση», ωστόσο η κατάσταση παραμένει ευμετάβλητη.
Σύμφωνα με τον Επίτροπο, τον περασμένο Μάρτιο παρουσιάστηκαν δύο στρατηγικές που ο κλάδος ανέμενε για χρόνια: η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Λιμάνια και η Βιομηχανική Στρατηγική για τη Ναυτιλία. Οι δύο αυτές στρατηγικές εστιάζουν στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της ασφάλειας και της βιωσιμότητας, με στόχο την ισχυροποίηση της ευρωπαϊκής παρουσίας στον παγκόσμιο ναυτιλιακό χάρτη.
Για τη νέα ευρωπαϊκή πολιτική στα λιμάνια, ο κ. Τζιτζικώστας τόνισε ότι τα λιμάνια του μέλλοντος πρέπει να είναι πιο έξυπνα, ασφαλή και συνδεδεμένα, λειτουργώντας ως ενεργειακοί και ψηφιακοί κόμβοι, αλλά και ως κρίσιμες υποδομές ασφάλειας. Ανακοίνωσε την ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας και την προστασία κρίσιμων υποδομών, καθώς και τη δημιουργία κοινού πλαισίου για την αξιολόγηση επενδύσεων τρίτων χωρών σε λιμενικές υποδομές. Επιπλέον, έχουν κινητοποιηθεί 200 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση της ασφάλειας των λιμένων και προωθείται η δημιουργία ευρωπαϊκού φόρουμ κυβερνοασφάλειας.
Παράλληλα, παρέχεται τεχνική υποστήριξη στα μικρά και μεσαία λιμάνια ώστε να μετατρέπουν τις ανάγκες τους σε ώριμα έργα και να έχουν πρόσβαση σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία. Όπως επισήμανε, «δεν αρκεί να υπάρχουν πόροι. Πρέπει να υπάρχει και η δυνατότητα να τους αξιοποιήσουμε».
Σχετικά με τη νέα βιομηχανική πολιτική για τη ναυτιλία, ο Επίτροπος ανέφερε πως στόχος είναι η ενίσχυση της ικανότητας της Ευρώπης να ναυπηγεί, εξοπλίζει και επισκευάζει τα πλοία της. Παρότι η ευρωπαϊκή ναυτιλία αντιπροσωπεύει περισσότερο από το ένα τρίτο της παγκόσμιας χωρητικότητας, μεγάλο μέρος των πλοίων κατασκευάζεται εκτός Ευρώπης, γεγονός που αποτελεί στρατηγική εξάρτηση.
Η αντιμετώπιση αυτής της εξάρτησης, σύμφωνα με τον κ. Τζιτζικώστα, απαιτεί επενδύσεις στην καινοτομία, χρηματοδότηση, ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων και στήριξη της Συμμαχίας για την Ευρωπαϊκή Ναυτιλιακή Αλυσίδα Αξίας. Επίσης, προωθούνται τα «Ναυπηγεία του Μέλλοντος» και η στήριξη πλοίων και ferries διπλής χρήσης, πολιτικής και στρατιωτικής. Η ψηφιακή μετάβαση και η μετάβαση στη βιωσιμότητα πρέπει να αποτελέσουν ευκαιρία για την ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Ειδική αναφορά έγινε στη στρατιωτική κινητικότητα, ως επόμενη μεγάλη αλλαγή για την ασφάλεια λιμένων και ναυτιλίας. Έχουν εντοπιστεί περίπου 500 σημεία σε βασικούς ευρωπαϊκούς διαδρόμους με πραγματικά εμπόδια, ενώ για την επόμενη δημοσιονομική περίοδο προτείνεται δεκαπλασιασμός των πόρων για τη στρατιωτική κινητικότητα, από 1,7 δισ. ευρώ σε 17 δισ. ευρώ. Παράλληλα, δημιουργείται η λεγόμενη «Στρατιωτική Σένγκεν» για ταχύτερη μετακίνηση στρατιωτικού προσωπικού και εξοπλισμού εντός της ΕΕ.
Οι περισσότερες από τις νέες υποδομές θα είναι διπλής χρήσης, εξυπηρετώντας τόσο την άμυνα όσο και το εμπόριο. Όπως σημείωσε ο Επίτροπος, «η επένδυση στην ασφάλεια γίνεται ταυτόχρονα επένδυση στην ανταγωνιστικότητα, και στην καλύτερη καθημερινότητα για όλους τους πολίτες».
Τέλος, ο κ. Τζιτζικώστας ανακοίνωσε ότι εντός του φθινοπώρου θα παρουσιάσει την πρώτη κοινή ευρωπαϊκή πολιτική για τον τουρισμό, δίνοντας έμφαση στη σημασία της θαλάσσιας διάστασης για τη συνδεσιμότητα των νησιωτικών και παράκτιων προορισμών.