Η χρηματοοικονομική αγορά βρίσκεται σε διαρκή μετασχηματισμό, όχι μόνο ως προς τα προϊόντα της, αλλά και ως προς τη γλώσσα που χρησιμοποιεί. Όροι όπως τεχνητή νοημοσύνη, big data, blockchain και κανονιστική συμμόρφωση έχουν πάψει να αποτελούν εξειδικευμένη ορολογία και έχουν ενταχθεί στην καθημερινή λειτουργία τραπεζών, επενδυτικών φορέων και επιχειρήσεων. Η κατανόηση αυτών των εννοιών αποτελεί πλέον βασική προϋπόθεση επαγγελματικής επάρκειας.
Η σύγχρονη χρηματοοικονομική δεν περιορίζεται σε αριθμούς και ισολογισμούς. Ο κλάδος εξελίσσεται ραγδαία, καθώς η τεχνολογία ενσωματώνεται στον πυρήνα των αγορών. Όροι που συνδέονταν με τον χώρο της πληροφορικής και των startups γίνονται πλέον αναπόσπαστο μέρος της λειτουργίας τραπεζών, επενδυτικών οργανισμών και ρυθμιστικών αρχών. Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν αυτοί οι όροι ήρθαν για να μείνουν, αλλά ποια είναι η πρακτική τους σημασία και γιατί είναι σημαντικοί.
Μια ενδεικτική απάντηση δίνουν τα νέα ακαδημαϊκά προγράμματα. Στο Μεταπτυχιακό στη Χρηματοοικονομική Τεχνολογία (FinTech) του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών του ΕΚΠΑ αποτυπώνεται το νέο λεξιλόγιο της αγοράς, αντικατοπτρίζοντας τις σύγχρονες ανάγκες του κλάδου.
Χρηματοοικονομική Τεχνολογία (FinTech): Ο όρος περιγράφει τον μετασχηματισμό των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών μέσω της τεχνολογίας, από ψηφιακές πληρωμές και mobile banking έως πλατφόρμες δανεισμού και επενδύσεων. Για τις επιχειρήσεις, η τεχνολογία σημαίνει ταχύτερες συναλλαγές και μειωμένο λειτουργικό κόστος. Για τα στελέχη, απαιτείται κατανόηση νέων επιχειρηματικών μοντέλων και ψηφιακών υποδομών, αλλά και ικανότητα αξιολόγησης της μεταφοράς αξίας.
Τεχνητή Νοημοσύνη και Μηχανική Μάθηση: Αυτά τα εργαλεία βρίσκουν εφαρμογή στην ανάλυση πιστωτικού κινδύνου, την πρόβλεψη αγορών, τον εντοπισμό απάτης και τη διαχείριση χαρτοφυλακίων. Όσο αυξάνονται τα διαθέσιμα δεδομένα, τόσο ενισχύεται η χρησιμότητα και η ανάγκη ορθής χρήσης τους, ώστε να αποφεύγονται σφάλματα και ψευδείς βεβαιότητες.
Big Data Analytics: Η διαχείριση μεγάλων όγκων δεδομένων από συναλλαγές και αγορές επιτρέπει καλύτερες αποφάσεις και ακριβέστερη αποτίμηση κινδύνων. Η πρόκληση για τα στελέχη είναι τόσο τεχνική όσο και στρατηγική: πώς μετατρέπεται η πληροφορία σε αξία και πώς προστατεύεται αυτή η αξία.
Κανονιστική Συμμόρφωση και Regulation & Compliance: Η εξέλιξη των τεχνολογιών φέρνει και αλλαγές στο κανονιστικό πλαίσιο. Η συμμόρφωση αποτελεί κρίσιμο παράγοντα αξιοπιστίας, ενώ αναδύονται νέοι ρόλοι, όπως οι ειδικοί RegTech, που συνδυάζουν γνώση κανονισμών και τεχνολογίας.
Κυβερνοασφάλεια: Η προστασία του χρηματοπιστωτικού συστήματος από διαρροές δεδομένων και ψηφιακές επιθέσεις είναι θεμελιώδης για τη σταθερότητα και την ανάπτυξη του κλάδου.
Blockchain και Κρυπτονομίσματα: Η τεχνολογία blockchain αλλάζει τον τρόπο καταγραφής και επαλήθευσης συναλλαγών, ενώ τα crypto-assets δημιουργούν νέες ευκαιρίες αλλά και προκλήσεις γνώσης και εποπτείας.
Ο ρόλος της εκπαίδευσης στη νέα χρηματοοικονομική
Η εμφάνιση αυτών των όρων στα προγράμματα σπουδών αντανακλά τις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας και τις νέες ειδικότητες που διαμορφώνονται, όπως data-driven χρηματοοικονομικοί αναλυτές και στελέχη διαχείρισης κινδύνων με τεχνολογικό υπόβαθρο.
Όπως επισημαίνει ο Αντιπρύτανης Οικονομικών και Ανάπτυξης του ΕΚΠΑ, Αριστείδης Σάμιτας, τα σύγχρονα προγράμματα σπουδών πρέπει να σχεδιάζονται με βάση τις ανάγκες της αγοράς, διασφαλίζοντας τη σύνδεση μεταξύ γνώσης, δεξιοτήτων και ειδικοτήτων που ζητούν οι επιχειρήσεις. Η αποστολή του πανεπιστημίου είναι να προετοιμάζει τις εξελίξεις, όχι απλώς να τις ακολουθεί.
Η σύνδεση θεωρίας και πράξης είναι καθοριστική. Η συμμετοχή στελεχών της αγοράς μέσω διαλέξεων και workshops λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στη γνώση και την εφαρμογή της. Στη σύγχρονη χρηματοοικονομική, δεν αρκεί η θεωρητική κατανόηση των όρων, αλλά απαιτείται η πρακτική αξιοποίησή τους στις επιχειρηματικές αποφάσεις.
Συνολικά, οι όροι της νέας χρηματοοικονομικής δεν αποτελούν απλώς λέξεις-κλειδιά. Είναι εργαλεία και δεξιότητες που διαμορφώνουν το παρόν και το μέλλον της αγοράς. Σε μια εποχή συνεχών αλλαγών, η επαγγελματική επάρκεια σημαίνει, πάνω απ' όλα, την ικανότητα να «μιλάς τη γλώσσα» της σύγχρονης πραγματικότητας.