Η γεωπολιτική αστάθεια επιβραδύνει την παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση

Η παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση μπαίνει σε πιο δύσκολη και κατακερματισμένη φάση, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα και η αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας πιέζουν τα εθνικά ενεργειακά συστήματα, σύμφωνα με την έκθεση Energy Transition Index 2026 του Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ.

Η έκθεση, που εκπονήθηκε σε συνεργασία με την Accenture, δείχνει ότι η πρόοδος προς πιο βιώσιμα, ασφαλή και δίκαια ενεργειακά συστήματα έχει επιβραδυνθεί, παρά το ρεκόρ επενδύσεων ύψους 3,3 τρισ. δολαρίων το 2025, εκ των οποίων 2,3 τρισ. δολάρια κατευθύνθηκαν στην καθαρή ενέργεια.

Το Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ επισημαίνει ότι η επενδυτική κινητοποίηση από μόνη της δεν αρκεί πλέον, καθώς η ετοιμότητα των χωρών για την ενεργειακή μετάβαση μειώθηκε για πρώτη φορά εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία. 

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει το χάσμα ανάμεσα στις επενδύσεις που γίνονται και στην πραγματική ικανότητα των χωρών να υλοποιήσουν την αλλαγή.

Τα Στενά του Ορμούζ δοκιμάζουν την ενεργειακή ασφάλεια

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ, η οποία ανέδειξε τις αδυναμίες των ενεργειακών συστημάτων απέναντι σε γεωπολιτικά σοκ. Οι πιο ευάλωτες χώρες είναι κυρίως οι αναδυόμενες οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας.

«Η ενεργειακή μετάβαση δεν αντιστρέφεται, αλλά κατακερματίζεται», δήλωσε ο Roberto Bocca, επικεφαλής του Centre for Energy and Materials του World Economic Forum. 

Όπως τόνισε, σε ένα πιο ασταθές γεωοικονομικό περιβάλλον, η ασφάλεια, η ανθεκτικότητα και το προσιτό κόστος ενέργειας γίνονται βασικές προϋποθέσεις για τη συνέχιση της προόδου.

Σκανδιναβία στην κορυφή, άνοδος για Σιγκαπούρη και Ασία

Η έκθεση σημειώνει ότι οι σκανδιναβικές χώρες εξακολουθούν να βρίσκονται στην κορυφή της κατάταξης, ενώ η Σιγκαπούρη κατέγραψε μία από τις μεγαλύτερες ανόδους, ανεβαίνοντας 10 θέσεις. 

Από τις μεγάλες οικονομίες, η Κίνα συνεχίζει να αυξάνει τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια με ρυθμούς ρεκόρ, ενώ η Ινδία κατέγραψε σημαντική βελτίωση στην ετοιμότητα μετάβασης.

Στην πρώτη εικοσάδα της κατάταξης περιλαμβάνονται έξι οικονομίες της G20: η Γερμανία στην 9η θέση, η Γαλλία στη 10η, το Ηνωμένο Βασίλειο στην 11η, η Κίνα στη 14η, η Βραζιλία στη 17η και οι Ηνωμένες Πολιτείες στη 19η θέση.

Η έκθεση δεν περιλαμβάνει ειδική αναφορά στην Ελλάδα στα διαθέσιμα στοιχεία της ανακοίνωσης.

Ο Muqsit Ashraf, Global Lead for Industry and Enterprise της Accenture, σημείωσε ότι η ενεργειακή μετάβαση εισέρχεται σε πιο απαιτητική φάση και ότι οι επιχειρήσεις θα χρειαστούν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα. 

Όπως ανέφερε, οι οργανισμοί που αξιοποιούν τεχνολογία και τεχνητή νοημοσύνη για να προσαρμόζονται ταχύτερα στις αλλαγές θα είναι καλύτερα προετοιμασμένοι για την αβεβαιότητα.

Ανοίγει το χάσμα ανάμεσα σε ζήτηση και επενδύσεις ενέργειας

Η έκθεση καταγράφει επίσης μεγάλες περιφερειακές αποκλίσεις. Η Υποσαχάρια Αφρική παρουσίασε τη μεγαλύτερη βελτίωση, ενώ η Λατινική Αμερική εμφάνισε αποδυνάμωση λόγω χαμηλότερης ετοιμότητας μετάβασης. 

Στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική καταγράφηκε επίσης υποχώρηση, αν και η Σαουδική Αραβία ξεχώρισε θετικά λόγω αυξημένης χρηματοδότησης και ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Σύμφωνα με το Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ, η παγκόσμια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε κατά 3%, λόγω εξηλεκτρισμού, ψύξης, ψηφιακών υποδομών και τεχνητής νοημοσύνης.

Οι αναδυόμενες οικονομίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 80% της αύξησης της ζήτησης, όμως εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης και ελλείψεις σε υποδομές.

Παράλληλα, το κεφάλαιο για καθαρή ενέργεια παραμένει συγκεντρωμένο σε λίγες οικονομίες, καθώς περίπου το 75% των επενδύσεων κατευθύνεται σε περιορισμένο αριθμό χωρών. 

Αυτό διευρύνει το χάσμα ανάμεσα στις περιοχές όπου αυξάνεται η ζήτηση και σε εκείνες όπου τελικά καταλήγουν οι επενδύσεις.

Πίνακας βασικών στοιχείων