Μικρή μείωση εκπομπών CO2 το 2026, θετική αλλά ανεπαρκής

Οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου αναμένεται να παρουσιάσουν ελαφρά μείωση το 2026, μετά το ιστορικό υψηλό που προβλέπεται για το 2025, σύμφωνα με έρευνα του Global Carbon Project που δημοσιοποιήθηκε με αφορμή τη διάσκεψη COP31 στην Αντάλια της Τουρκίας. Επιστήμονες επισημαίνουν ότι αυτή η κάμψη, η οποία αποδίδεται κυρίως στις γεωπολιτικές εξελίξεις και ειδικότερα στον πόλεμο κατά του Ιράν, παραμένει ανεπαρκής για την επίτευξη των διεθνών στόχων για το κλίμα.

Η έρευνα καταγράφει ότι μετά από μια δεκαετία με μέση ετήσια αύξηση 0,9% στις εκπομπές από καύση πετρελαίου, αερίου και άνθρακα, το 2026 αναμένεται πτώση 0,4%. Η υποχώρηση αυτή αποδίδεται κυρίως στην άνοδο των τιμών του πετρελαίου λόγω της σύρραξης στη Μέση Ανατολή και στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Πιερ Φρίντλινγκσταϊν, βασικός συγγραφέας της έκθεσης, «η μείωση που εν μέρει οφείλεται σε γεωπολιτικά σοκ δεν είναι βιώσιμη λύση για το κλίμα».

Πρόκειται για την πρώτη ετήσια μείωση των παγκόσμιων εκπομπών από το 2020, όταν η πανδημία του νέου κορονοϊού είχε προκαλέσει παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση. Η φετινή πτώση συνδέεται με τον πόλεμο στο Ιράν, που ξεκίνησε με βομβαρδισμούς από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, καθώς και με το προσωρινό κλείσιμο του στενού του Ορμούζ, γεγονός που οδήγησε σε μείωση της κατανάλωσης πετρελαίου και άνοδο στις τιμές των καυσίμων.

Η ενίσχυση των φωτοβολταϊκών, των αιολικών και των ηλεκτρικών οχημάτων κάλυψε τα δύο τρίτα της αυξημένης παγκόσμιας ζήτησης ενέργειας, συμβάλλοντας επίσης στη μείωση των εκπομπών, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας.

Παρά τη θετική αυτή εξέλιξη, η Κορίν Λε Κερέ, καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο East Anglia και συν-συγγραφέας της μελέτης, εκτιμά ότι η υποχώρηση είναι προσωρινή. Όπως ανέφερε, μια αναμενόμενη ανάκαμψη των εκπομπών είναι πιθανή «μόλις αμβλυνθούν οι εντάσεις» που επηρεάζουν τις τιμές του πετρελαίου, θυμίζοντας αντίστοιχες τάσεις μετά από προηγούμενα σοκ, όπως η πανδημία ή η χρηματοπιστωτική κρίση.

Διαρθρωτικές αλλαγές και διεθνείς προκλήσεις

Ο Γκλεν Πίτερς, από το Center for International Climate Research, επισημαίνει ότι η μείωση των εκπομπών για μία μόνο χρονιά δεν είναι αρκετή εάν δεν προκύπτει από διαρθρωτικές αλλαγές. Η επιτάχυνση στην υιοθέτηση ηλιακής και αιολικής ενέργειας, μπαταριών και ηλεκτρικών οχημάτων θα μπορούσε να περιορίσει την άνοδο των εκπομπών σε ορισμένες χώρες, ωστόσο αυτές οι εξελίξεις «δεν είναι ακόμη επαρκείς».

Σύμφωνα με τον κ. Φρίντλινγκσταϊν, απαιτείται περαιτέρω επιτάχυνση ώστε οι παγκόσμιες εκπομπές να φτάσουν στην κορύφωση και να αρχίσουν σταθερή μείωση.

Προοπτικές και αντοχή του προϋπολογισμού CO2

Η μελέτη εκτιμά ότι το 2026 οι παγκόσμιες εκπομπές από πετρέλαιο θα μειωθούν κατά 1,9%, αν και αυτό πιθανόν αποτελεί «βραχυπρόθεσμη αντίδραση στο ενεργειακό σοκ» που προκάλεσε η σύρραξη στο Ιράν. Οι εκπομπές από αέριο αναμένονται να μειωθούν κατά 0,3%, ενώ από άνθρακα να αυξηθούν κατά 0,6%.

Ανά χώρα, η Κίνα αναμένεται να μειώσει τις εκπομπές κατά 0,9%, οι ΗΠΑ κατά 1,3% και η Ευρωπαϊκή Ένωση κατά 1,5%, ενώ η Ινδία προβλέπεται να τις αυξήσει κατά 4,4%.

Συνολικά, οι εκπομπές CO2 από ορυκτά καύσιμα αναμένεται να φτάσουν τους 38,2 δισ. τόνους το 2026, ενώ με τις αλλαγές χρήσης γης το σύνολο θα ανέλθει σε 43,3 δισ. τόνους.

Η έκθεση τονίζει ότι ο παγκόσμιος «προϋπολογισμός διοξειδίου του άνθρακα» ανέρχεται σε 150 δισ. τόνους. Με τον τρέχοντα ρυθμό εκπομπών, αυτό το όριο αναμένεται να εξαντληθεί σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια.

Ο στόχος του 1,5° Κελσίου, που ορίστηκε με τη συμφωνία του Παρισιού το 2015, είχε σκοπό να περιορίσει τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Ο ΟΗΕ έχει αναγνωρίσει ότι η υπέρβαση αυτού του ορίου είναι πλέον αναπόφευκτη, ελλείψει επαρκούς μείωσης των ανθρωπογενών εκπομπών, καλώντας σε προσπάθειες να μειωθούν οι θερμοκρασίες κάτω από το όριο το συντομότερο δυνατόν, προκειμένου να περιοριστούν οι κλιματικές καταστροφές.