Στην τελική ευθεία η απελευθέρωση των ΚΤΕΛ με 12 διαγωνισμούς μέσω Υπερταμείου

Με την ειδική μονάδα του Υπερταμείου στο τιμόνι, επιχειρεί να πατήσει γκάζι το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών στην απελευθέρωση των ΚΤΕΛ. Μέσα σε διάστημα ενός μήνα, θα έχουν βγει στον αέρα από το Υπερταμείο οι δώδεκα διαγωνισμοί για την παραχώρηση των υπεραστικών και αστικών δρομολογίων στις περιφέρειες της χώρας, πλην Αττικής και Θεσσαλονίκης, για περίοδο δέκα ετών.

Η αρχή γίνεται σήμερα με τη προκήρυξη του ανοιχτού μειοδοτικού διαγωνισμού για την ανάθεση των υπεραστικών και αστικών γραμμών δημόσιων οδικών μεταφορών επιβατών στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας. Η σύμβαση αποτιμάται σε 277,5 εκατ. ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), όμως το δημόσιο δεν θα έχει καμία επιβάρυνση. Ως αντιστάθμισμα για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας από τον ιδιωτικό φορέα, θα λειτουργήσει το εισιτήριο, το οποίο μάλιστα πριν λίγες ημέρες πήρε αύξηση της τάξεως του 10%.

Ακριβώς αυτή η αναπροσαρμογή στο κόμιστρο των υπεραστικών και αστικών λεωφορείων, η οποία αθροιστικά με την προηγούμενη που έγινε στα τέλη του 2023 σκαρφαλώνει στο 19%, εκτιμάται πως θα είναι το «τυράκι» για τους ιδιώτες. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν, πάντως, ότι η πρωτοκαθεδρία των ΚΤΕΛ δεν μπορεί να ανατραπεί, λόγω των απαιτήσεων σε στόλο και οδηγούς, τη στιγμή μάλιστα που δίνεται στους ενδιαφερόμενους χρονικό περιθώριο μόλις 45 ημερών.

Επιτάχυνση μέσω Υπερταμείου

Αν και η προσπάθεια για την απελευθέρωση -έστω μερική- των δημόσιων οδικών επιβατικών μεταφορών στη χώρα μας, για να απαγκιστρωθούμε από το μοτίβο των αναθέσεων στα ΚΤΕΛ, ξεκίνησε πριν 12 χρόνια, έπρεπε να τεθεί ως μεταρρυθμιστικό ορόσημο στο Ταμείο Ανάκαμψης. Για αυτό και όλοι οι διαγωνισμοί θα πρέπει να έχουν προκηρυχθεί ως τις 30 Απριλίου.

Στόχος εξαρχής ήταν και παραμένει η εναρμόνιση με τον ευρωπαϊκό κανονισμό 1370/2007, πυρήνας του οποίου είναι οι διαγωνιστικές διαδικασίες, φτάσαμε όμως και πάλι στο «παρά πέντε». Για να λύσει τον γόρδιο δεσμό το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, που έτρεξε όλες τις διαδικασίες ωρίμανσης ενώ οι Περιφέρειες επωμίσθηκαν τις συγκοινωνιακές μελέτες, αξιοποιεί ως επιταχυντή το Υπερταμείο. 

Δεδομένου ότι πρόκειται για απαιτητικούς διαγωνισμούς που θα πρέπει να τρέξουν σε ασφυκτικό πλαίσιο, η ειδική μονάδα συμβάσεων στρατηγικής σημασίας, με την τεχνογνωσία που διαθέτει υπό την καθοδήγηση του αναπληρωτή διευθύνοντος συμβούλου του Υπερταμείου, Παναγιώτη Σταμπουλίδη, καλείται να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά. Στον ένα μήνα που θα ακολουθήσει, η μία υπουργική απόφαση θα διαδέχεται την άλλη για τον καθορισμό του δικτύου γραμμών και δρομολογίων ανά περιφέρεια, ώστε να ακολουθεί η αντίστοιχη προκήρυξη.

Με κριτήριο τη βιωσιμότητα

Η πρώτη απόφαση, με την υπογραφή του αναπληρωτή υπουργού Μεταφορών, Κωνσταντίνου Κυρανάκη, δημοσιεύθηκε στις 6 Μαρτίου, καθορίζοντας τις υπεραστικές και αστικές γραμμές της Στερεάς Ελλάδας. Για να προσδιοριστεί το κόστος των υπηρεσιών, βάση αποτελούν τα ετήσια προγραμματισμένα οχηματοχιλιόμετρα ανά γεωγραφική περιοχή, ενώ οι εκτιμήσεις για τη ζήτηση στηρίζονται στα απολογιστικά δεδομένα των ΚΤΕΛ.

Ενδεικτικά, για τη Λαμία, το πλάνο των μετακινήσεων προβλέπει ετησίως 22.328 υπεραστικά δρομολόγια, που θα διανύουν 4.115.132 χιλιόμετρα, ενώ για τις αστικές γραμμές προβλέπονται 86.008 δρομολόγια και 1.089.334 χιλιόμετρα τον χρόνο. Η σύμβασης που θα υπογραφεί θα έχει δεκαετή διάρκεια με δυνατότητα παράτασης για ακόμα πέντε χρόνια, ανεβάζοντας τη συνολική αξία σε 416,25 εκατ. ευρώ ή σε 470,36 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ 13%.

Η διάρθρωση των διαγωνισμών σε επίπεδο περιφέρειας δεν παύει να προβληματίζει τις επιχειρήσεις που εκτελούν μεταφορικό έργο, καθώς μέχρι σήμερα οι αναθέσεις γίνονταν ανά περιφερειακή ενότητα. Όμως, παράγοντες κοντά στη διαδικασία του σχεδιασμού εξηγούν ότι για την ομαδοποίηση λήφθηκαν υπόψιν κριτήρια πληθυσμιακά, γεωγραφικά και εποχικότητας, όμως καθοριστική ήταν και η βιωσιμότητα.

Έπρεπε να βρεθεί για κάθε διαγωνισμό μία «χρυσή τομή», ώστε να είναι ελκυστικός για τις ιδιωτικές επιχειρήσεις. Ένα μείγμα γραμμών, δηλαδή, που θα συνδυάζει την υψηλή ζήτηση αλλά θα «χωράει» και μη εμπορικά δρομολόγια, συνεκτιμώντας την άσκηση κοινωνικής πολιτική, που μεταφράζεται σε μειωμένα κόμιστρα για μαθητές, ηλικιωμένους, ΑμεΑ κ.ά. Διότι σε άλλη περίπτωση, όπως εξηγούν, θα ήταν απαραίτητη η συμβολή του δημοσίου υπό τη μορφή αποζημίωσης.

Όσο για τις προϋποθέσεις που θα πρέπει να πληροί ο υποψήφιος ανάδοχος, σύμφωνα με πληροφορίες, μεταξύ άλλων, αφορούν την επάρκεια σε οδηγούς με την ανάλογη εμπειρία και την ετοιμότητα στόλου, χωρίς ιδιαίτερα «πράσινα» κριτήρια, αφού τα λεωφορεία μπορούν να είναι ακόμα και τεχνολογίας Euro ΙΙΙ. 

Ο ανάδοχος θα πρέπει να εγκαταστήσει στα οχήματα συστήματα τηλεματικής και ηλεκτρονικού εισιτηρίου, τα οποία μάλιστα θα είναι συμβατά με την ψηφιακή πλατφόρμα του υπουργείου μέσω της οποίας θα παρακολουθείται το μεταφορικό έργο (δρομολόγια, εισιτήρια, μειωμένο κόμιστρο).