Ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος τόνισε ότι «η ψήφιση του νομοσχεδίου αυτού δεν θα είναι μια νίκη της κυβέρνησης, αλλά μια νίκη όλων των Ελλήνων που ζουν στο εξωτερικό, αγαπούν την Ελλάδα και θέλουν να συμβάλουν ενεργά για την πρόοδο της χώρας». Η δήλωση έγινε κατά την έναρξη της συζήτησης επί της αρχής του σχεδίου νόμου για τον «Ορισμό εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού» και τη «Διευκόλυνση άσκησης εκλογικού δικαιώματος εκλογέων εκτός επικράτειας μέσω επιστολικής ψήφου», στις Επιτροπές Δημόσιας Διοίκησης και Ελληνισμού της Διασποράς.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι «δεν αλλάζει το εκλογικό σύστημα, ούτε το όριο του 3%, ούτε το bonus εδρών για το πρώτο κόμμα ή ο τρόπος μετατροπής των ψήφων σε έδρες». Όπως ανέφερε, η κυβέρνηση παραμένει απολύτως συνεπής στη δέσμευσή της ότι δεν τροποποιούνται οι βασικοί όροι του εκλογικού συστήματος.
Επεσήμανε επίσης ότι η νέα τριεδρική περιφέρεια του Απόδημου Ελληνισμού δεν μεταβάλλει τον τελικό τρόπο κατανομής των εδρών. «Από το 2004, που ψηφίστηκε ο Νόμος Σκανδαλίδη, ο συνολικός αριθμός των εδρών κάθε συνδυασμού εξαρτάται από το ποσοστό του και από εκείνο που μένει εκτός Βουλής, συν το όποιο bonus προβλέπεται ή όχι», εξήγησε. Το σημαντικό, όπως πρόσθεσε, είναι ότι για πρώτη φορά δίνεται δυνατότητα εκλέγεσθαι σε Έλληνες του εξωτερικού.
Απαντώντας στο ερώτημα για την επιστολική ψήφο σε περίπτωση μη επίτευξης αυξημένης πλειοψηφίας 200 βουλευτών, ο κ. Λιβάνιος διευκρίνισε ότι στις επόμενες εθνικές εκλογές «θα γίνει η ψηφοφορία με φυσική παρουσία στις πρεσβείες ή προξενεία, όπου συγκεντρώνεται ο απαιτούμενος ελάχιστος αριθμός των 40 ατόμων, όπως ίσχυε το 2019». Η περιφέρεια Αποδήμων, σύμφωνα με τον ίδιο, θα δημιουργηθεί στις μεθεπόμενες εκλογές.
Η διαδικασία και οι στόχοι του νομοσχεδίου
Το σχέδιο νόμου, όπως τόνισε ο υπουργός, είναι διαφορετικό από προηγούμενες πρωτοβουλίες, τόσο ως προς τη διαδικασία κατάρτισής του όσο και ως προς το αντικείμενό του, που αφορά το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι των Απόδημων. Υπενθύμισε ότι το ζήτημα έχει απασχολήσει τέσσερις φορές τη Βουλή από το 2019, καταλήγοντας πλέον σε μια ολοκληρωμένη νομοθετική πρόταση.
Η κυβέρνηση, σύμφωνα με τον κ. Λιβάνιο, «επέλεξε να παίξει με πλήρως ανοικτά χαρτιά». Στην άτυπη διακομματική επιτροπή, όπως είπε, «δεν συζητήσαμε πάνω σε excel ή power point, αλλά όλοι πήραν το τελικό νομοσχέδιο όπως προέκυψε από τον διάλογο και κατατέθηκε σχεδόν αυτούσιο στη Βουλή».
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η πρωτοβουλία δεν αποτελεί αιφνιδιασμό, καθώς «η επιστολική ψήφος συζητείται από το 2019». Η άρση των κριτηρίων έγινε το 2023, ο νόμος ψηφίστηκε τον Ιανουάριο του 2024 και τώρα, όπως είπε, η ρύθμιση έρχεται εγκαίρως, 14-15 μήνες πριν από τη λήξη της θητείας της παρούσας Βουλής, ώστε να υπάρχει επαρκής χρόνος προετοιμασίας για κόμματα και Υπουργείο Εσωτερικών.
Κατανομή εδρών και συμμετοχή Αποδήμων
Αναφορικά με την κατανομή των τριών εδρών της περιφέρειας Αποδήμων, ο υπουργός εξήγησε ότι αυτή βασίζεται στον μόνιμο πληθυσμό κάθε περιφέρειας, όπως καταγράφεται από την ΕΛΣΤΑΤ ανά δήμο. Όπως σημείωσε, «νόμιμος πληθυσμός Εξωτερικού δεν υπάρχει, καθώς οι Έλληνες του εξωτερικού δεν είναι εγγεγραμμένοι σε κάποιον δήμο Εξωτερικού».
Για την επιλογή των τριών εδρών, υπενθύμισε ότι αυτός ο αριθμός είχε προβλεφθεί εξαρχής, όταν οι βουλευτές Επικρατείας αυξήθηκαν από 12 σε 15. Αν, όπως είπε, εγγραφούν 500.000 Έλληνες του εξωτερικού, «ο επόμενος νομοθέτης θα αυξήσει τις έδρες αυτές».
Η τριεδρική περιφέρεια, όπως διευκρίνισε, δεν επηρεάζει τη δυνατότητα των κομμάτων να εντάσσουν περισσότερους απόδημους στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας. Αντίθετα, εξασφαλίζει τουλάχιστον τρεις εκλεγμένους βουλευτές Απόδημους, κάτι που δεν ήταν βέβαιο με το προηγούμενο σύστημα.
Ζητήματα ποσόστωσης και μυστικότητας
Αναφορικά με την ποσόστωση φύλου 40% στα ψηφοδέλτια της περιφέρειας Αποδήμων, ο κ. Λιβάνιος επισήμανε ότι η εφαρμογή της θα οδηγούσε σε εικονικές υποψηφιότητες. «Είναι προτιμότερο να έχουμε πέντε υποψηφίους ανεξαρτήτως φύλου», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η ποσόστωση δεν ισχύει ούτε για το ψηφοδέλτιο Επικρατείας.
Τέλος, ο υπουργός τόνισε πως η δημιουργία περιφέρειας Αποδήμων αποτελούσε πάγιο αίτημα της Ομογένειας, με στόχο να εκλέγονται εκπρόσωποι με σταυρό προτίμησης και όχι διορισμένοι από κόμματα. Για την επιστολική ψήφο, υπογράμμισε ότι οι ευρωεκλογές του 2024 απέδειξαν πως η διαδικασία αύξησε τη συμμετοχή, ενώ εφαρμόζονται πρόσθετα μέτρα για τη διασφάλιση της μυστικότητας και της αξιοπιστίας της.