Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε εξαιρετικά ανταγωνιστικό προορισμό για την προσέλκυση κλινικών μελετών διεθνώς, χάρη στην ταχεία ψηφιοποίηση του τομέα της υγείας και τη συστηματική συλλογή ιατρικών δεδομένων. Την εκτίμηση αυτή διατύπωσε ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, σε εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη για τη συνεργασία του Ινστιτούτου Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών (ΙΝΕΒ) του ΕΚΕΤΑ με τη Cisco και το νοσοκομείο «Παπαγεωργίου», στους τομείς της Τεχνητής Νοημοσύνης και της διαχείρισης δεδομένων υγείας.
Ο κ. Γεωργιάδης τόνισε ότι «όσες χώρες μπορούν να προσφέρουν γρήγορα, πολλά και αξιόπιστα δεδομένα, θα πάρουν το πλεονέκτημα στην παγκόσμια αγορά», αποκαλύπτοντας πως ομάδα κλινικών μελετών της Pfizer ενέταξε πρόσφατα την Ελλάδα στις πέντε χώρες-εταίρους της. Επεσήμανε ακόμη ότι η χώρα προηγείται σχεδόν όλων των ευρωπαϊκών κρατών στην ψηφιοποίηση της υγείας, με εξαίρεση την Εσθονία.
Ψηφιακό ΕΣΥ και έργα του ΤΑΑ
Αναφερόμενος στα έργα του Ταμείου Ανθεκτικότητας και Ανάπτυξης (ΤΑΑ), ο υπουργός σημείωσε ότι έως τις 30 Ιουνίου θα ολοκληρωθούν όλα τα «κάθετα έργα» των νοσοκομείων, τα οποία έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα. «Τα πάντα θα γίνονται ηλεκτρονικά από τα νοσοκομεία, γιατί θα έχουν τάμπλετ. Ξεχάστε το χαρτί» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Για το νοσοκομείο «Παπαγεωργίου», ο κ. Γεωργιάδης υπογράμμισε ότι αποτελεί «ξεχωριστό κομμάτι επιτυχίας» του ΕΣΥ, καθώς λειτουργεί ως σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και διαθέτει αυξημένη ευελιξία. Είναι, όπως είπε, το μοναδικό νοσοκομείο στην Ελλάδα που πραγματοποιεί κλινικές μελέτες Φάσης 1.
Ο υπουργός πρόσθεσε ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην πρωτοπορία και στο πεδίο της νομοθεσίας για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας, προχωρώντας ήδη στις απαιτούμενες κινήσεις πριν από την εκπνοή των σχετικών προθεσμιών το 2029.
Ο ΕΟΦ και η ψηφιακή μετάβαση
Στον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης στην επεξεργασία ιατρικών δεδομένων και στις κλινικές δοκιμές αναφέρθηκε ο πρόεδρος του ΕΟΦ, Σπύρος Σαπουνάς. Όπως είπε, έως τις 17 Μαΐου θα έχει ολοκληρωθεί η ψηφιοποίηση βασικών βάσεων δεδομένων του Οργανισμού, οι οποίες θα διαλειτουργούν, μετατρέποντας τον ΕΟΦ σε «one-stop shop» για πολίτες, εταιρείες και φαρμακαποθήκες.
Χάρη στα νέα ψηφιακά συστήματα, είναι ήδη πιο αποτελεσματική η αντιμετώπιση των ελλείψεων φαρμάκων. «Είμαστε στο καλύτερο σημείο των τριών ετών, χάρη στα ψηφιακά συστήματα που λειτουργούν» ανέφερε ο κ. Σαπουνάς.
Δεδομένα «πραγματικού κόσμου» και ερευνητικές συνεργασίες
Ο διευθυντής ερευνών του ΙΝΕΒ, Κώστας Σταματόπουλος, υπογράμμισε τη σημασία των μελετών που βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα ασθενών, τονίζοντας τη συμβολή της συνεργασίας του Ινστιτούτου με το «Παπαγεωργίου» και τη Cisco. Όπως εξήγησε, το νέο μοντέλο ανάλυσης δεδομένων είναι το data visiting, που επιτρέπει την επεξεργασία χωρίς μετακίνηση ή αντιγραφή τους.
Ενδεικτικά, αναφέρθηκε στη δημιουργία της μεγαλύτερης βάσης μοριακής επιδημιολογίας για συγκεκριμένο καρκίνο, με δεδομένα 100.000 ασθενών, επισημαίνοντας ότι τέτοιες μελέτες είναι απαραίτητες για τη συλλογή πληροφοριών που δεν μπορούν να προκύψουν από κλασικές κλινικές δοκιμές.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως «ιατρικός επιταχυντής»
Ο πρόεδρος του Γενικού Νοσοκομείου Παπαγεωργίου, Μιχαήλ Καραβιώτης, χαρακτήρισε την Τεχνητή Νοημοσύνη «ιατρικό επιταχυντή», επισημαίνοντας ότι η «καύσιμη ύλη» της είναι τα ποιοτικά δεδομένα. Τόνισε τη σημασία των συνεργασιών, επισημαίνοντας πως «χωρίς συμπράξεις, χωρίς συνεργασίες δεν μπορεί να γίνει τίποτα».
Η διευθύντρια Εταιρικών Υποθέσεων της AstraZeneca, Γιώτα Κοτσεκίδου, αναφέρθηκε στον τρόπο που η ΤΝ επιταχύνει τον σχεδιασμό φαρμάκων, ενώ η γενική διευθύντρια της ELPEN, Ελένη Πενταφράγκα, παρουσίασε το «Athens Lifetech Park», το πρώτο πάρκο βιοτεχνολογίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η οπτική των ασθενών
Η Ανδρομάχη Αθηναίου, μέλος του ΔΣ της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου, επισήμανε ότι οι ασθενείς αναγνωρίζουν πλέον τη συμβολή των δεδομένων υγείας στην πρόοδο της ιατρικής έρευνας και αποδέχονται την αξιοποίησή τους, υπό προϋποθέσεις.
Όπως σημείωσε, οι προϋποθέσεις είναι τρεις: διαφάνεια στη χρήση των δεδομένων και προστασία της ιδιωτικότητας, οικοδόμηση σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ ασθενών και ερευνητικών φορέων και συμμετοχή των ασθενών στη λήψη αποφάσεων για την υγεία.