Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια νέα πρόκληση στον τομέα της ασφάλειας, καθώς η μετανάστευση δεν περιορίζεται πλέον σε ανθρωπιστικό ή διαχειριστικό επίπεδο, αλλά αναδεικνύεται σε εργαλείο υβριδικής πίεσης και γεωπολιτικού εξαναγκασμού. Σε άρθρο του στο Politico, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επισημαίνει την ανάγκη για λήψη νέων μέτρων, τονίζοντας ότι πρόσφατα περιστατικά από τον Έβρο και τα σύνορα της Λευκορωσίας έως τη Θέουτα ανέδειξαν τα όρια του ευρωπαϊκού πλαισίου ασύλου και μετανάστευσης.
Ο πρωθυπουργός υπογραμμίζει ότι, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί με το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, η ΕΕ καλείται να θεσπίσει έναν ειδικό μηχανισμό έκτακτης ανάγκης για περιπτώσεις μαζικής μεταναστευτικής πίεσης και εργαλειοποίησης της μετανάστευσης. Αυτός ο μηχανισμός θα επιτρέπει προσωρινές και αυστηρά ελεγχόμενες προσαρμογές των διαδικασιών, διασφαλίζοντας τον πλήρη σεβασμό του ευρωπαϊκού και διεθνούς δικαίου.
Η προστασία των εξωτερικών συνόρων, η διατήρηση της εσωτερικής σταθερότητας και η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης αναδεικνύονται ως βασικές προϋποθέσεις για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των νέων απειλών. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημειώνει ότι οι αιφνίδιες και συντονισμένες μεταναστευτικές ροές δοκιμάζουν όχι μόνο τα κράτη πρώτης γραμμής, αλλά και τη συνοχή και την εμπιστοσύνη των πολιτών στην ικανότητα της Ευρώπης να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τα σύνορά της.
Στο άρθρο του, ο πρωθυπουργός αναλύει ότι το περιβάλλον ασφάλειας της Ευρώπης έχει αλλάξει ριζικά. Εκτός από τις συμβατικές στρατιωτικές απειλές και τις κυβερνοεπιθέσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει πλέον τη σκόπιμη εργαλειοποίηση της μετανάστευσης από κρατικούς και μη κρατικούς δρώντες, που επιχειρούν να υπονομεύσουν τη συνοχή της και να αποσπάσουν πολιτικές παραχωρήσεις.
Τα πρόσφατα γεγονότα στη Θέουτα αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα ότι η μετανάστευση έχει εξελιχθεί σε εργαλείο γεωπολιτικού εξαναγκασμού. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προχωρήσει στη θέσπιση μηχανισμών για τη διαχείριση μεταναστευτικών πιέσεων, με έμφαση στην ευελιξία και την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών. Ωστόσο, όπως σημειώνεται, τα υπάρχοντα εργαλεία δεν επαρκούν για σενάρια οργανωμένης και συντονισμένης εργαλειοποίησης της μετανάστευσης.
Ανάγκη για νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο έκτακτης ανάγκης
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρεται σε προηγούμενα περιστατικά, όπως αυτά στον Έβρο το 2020 και στα σύνορα Λιθουανίας, Πολωνίας και Λετονίας με τη Λευκορωσία το 2021, όπου παρατηρήθηκαν μαζικές και συντονισμένες μετακινήσεις πληθυσμών. Αυτές οι καταστάσεις υπερβαίνουν τις δυνατότητες των εθνικών αρχών και θέτουν σε δοκιμασία την ανθεκτικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε τέτοιες ακραίες συνθήκες, η εφαρμογή των καθιερωμένων διαδικασιών ασύλου και υποδοχής είναι συχνά αδύνατη, με αποτέλεσμα να κινδυνεύει η λειτουργία του χώρου Σένγκεν και να διαβρώνεται η εμπιστοσύνη των πολιτών.
Ο πρωθυπουργός προτείνει τη δημιουργία ενός ειδικού ευρωπαϊκού πλαισίου για την αντιμετώπιση μαζικής μεταναστευτικής πίεσης, με σαφή κριτήρια ενεργοποίησης που συνδυάζουν ποσοτικά και ποιοτικά στοιχεία. Ο μηχανισμός αυτός θα επιτρέπει προσωρινές προσαρμογές στις διαδικασίες, χωρίς να απομακρύνεται από τις θεμελιώδεις αξίες της Ευρώπης.
Ενίσχυση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και προστασία των συνόρων
Η αποτελεσματική διαχείριση απαιτεί πραγματική ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, ώστε κανένα κράτος μέλος να μην αντιμετωπίζει μόνο του την πίεση. Η επιχειρησιακή υποστήριξη, οι συντονισμένες επιστροφές και η οικονομική βοήθεια πρέπει να κινητοποιούνται άμεσα με την ενεργοποίηση του μηχανισμού.
Χωρίς ένα τέτοιο πλαίσιο, οι χώρες πρώτης γραμμής παραμένουν εκτεθειμένες και ενισχύονται τα κίνητρα για εκμετάλλευση της μετανάστευσης για γεωπολιτικούς σκοπούς. Παράλληλα, εντείνονται οι εσωτερικές διαιρέσεις στην Ένωση και διαβρώνεται η εμπιστοσύνη των πολιτών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να εξοπλιστεί με τα απαραίτητα νομικά και επιχειρησιακά μέσα για την προστασία των εξωτερικών συνόρων της, την αποτροπή εκμετάλλευσης του ανοιχτού χαρακτήρα της και την αντιμετώπιση της νέας αυτής πραγματικότητας με αποφασιστικότητα, νομιμότητα και συλλογικότητα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
