Πότε θα δούμε αποκλιμάκωση των τιμών στα καύσιμα, ο ρόλος της φορολογίας

Πότε θα επιστρέψουν οι τιμές των καυσίμων στα προ της κρίσης επίπεδα αποτελεί το βασικό ερώτημα που απασχολεί τους καταναλωτές, ύστερα από τη συμφωνία που επετεύχθη μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για την παύση των εχθροπραξιών και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Η τιμή του Brent χθες, Κυριακή, διαπραγματευόταν λίγο πάνω από τα 80 δολάρια το βαρέλι, μειωμένο κατά σχεδόν 8% σε σχέση με μία εβδομάδα πριν και πάνω από 20% σε σχέση με ένα μήνα πριν.

Παράγοντες από το χώρο της εγχώριας διύλισης εκτιμούν πως εφόσον επικρατήσει ηρεμία για έναν με δύο μήνες και η τιμή του αργού πετρελαίου σταθεροποιηθεί κοντά στα 80 δολάρια ανά βαρέλι, τότε οι καταναλωτές θα μπορούσαν να δουν αξιοσημείωτη αποκλιμάκωση των τιμών στην αντλία.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, ο βασικός λόγος για τον οποίο οι Έλληνες οδηγοί πληρώνουν υψηλές τιμές στην αντλία δεν είναι αποκλειστικά το κόστος του αργού πετρελαίου ή των διυλιστηρίων, αλλά κυρίως η φορολογία.

Από την πλευρά της κυβέρνησης, ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, σε συνέντευξη που παραχώρησε την Παρασκευή, εξήγησε ότι η πτώση της τιμής του πετρελαίου θα αποτυπωθεί στις αντλίες μέσα σε λίγες ημέρες.

Όπως είπε, όταν μειώνεται το κόστος της πρώτης ύλης, η αγορά οφείλει να μετακυλύει τη μείωση αυτή στις τιμές των προϊόντων, κάτι που αναμένεται να φανεί «την εβδομάδα που μας έρχεται».

Μικρή αποκλιμάκωση στις τιμές των καυσίμων

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία από το Παρατηρητήριο Τιμών, το διάστημα από τις 10 έως τις 18 Ιουνίου παρατηρείται μία πολύ μικρή υποχώρηση στις τιμές των καυσίμων.

Ειδικότερα, όπως αποτυπώνεται και στον παρακάτω πίνακα, η αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων έπεσε στα 1,968 ευρώ ανά λίτρο, έναντι 2,004 ευρώ μία εβδομάδα νωρίτερα, σημειώνοντας μείωση της τάξης του 1,8%.

Αντίστοιχη ήταν η εικόνα και για την αμόλυβδη 100 οκτανίων, της οποίας η μέση τιμή υποχώρησε από 2,252 ευρώ στα 2,212 ευρώ ανά λίτρο, σημειώνοντας πτώση κατά 1,78%.

Λίγο μεγαλύτερη ήταν η αποκλιμάκωση στο ντίζελ κίνησης, το οποίο παρουσίασε τη σημαντικότερη ποσοστιαία μεταβολή.

Η μέση τιμή διαμορφώθηκε στα 1,697 ευρώ ανά λίτρο, από 1,746 ευρώ στις 10 Ιουνίου, καταγράφοντας μείωση 2,81%.

Και μπορεί οι μειώσεις αυτές είναι σχετικά περιορισμένες, ωστόσο, αποτυπώνουν τη σταδιακή αποκλιμάκωση των πιέσεων και αποτελούν οιωνό πως εφόσον δεν προκύψουν νέες γεωπολιτικές εντάσεις, δεν αποκλείεται η πτωτική τάση να συνεχιστεί και τις επόμενες εβδομάδες, οδηγώντας σε περαιτέρω μείωση των τιμών στην αντλία.

Γιατί παραμένουν ακριβά τα καύσιμα, ο παράγοντας της φορολογίας

Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία και ίσως δεν ξέρει πολύς κόσμος είναι πως στην χώρα μας πάνω από το 45% με 60% της τελικής λιανικής τιμής των καυσίμων αντιστοιχεί σε φόρους και τέλη.

Όπως σημειώνουν πηγές από των χώρο της διύλισης, η διατήρηση υψηλών ειδικών φόρων κατανάλωσης και ΦΠΑ στα καύσιμα εξασφαλίζει σημαντικά δημόσια έσοδα, αλλά επηρεάζει το συνολικό κόστος και τελικά τον καταναλωτή.

Ενδεικτικά, αν πάρουμε τη μέση τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων στις 29 Μαΐου, που ήταν στα 2,097 ευρώ ανά λίτρο, η τιμή του διυλιστηρίου αντιστοιχεί περίπου σε 0,814 ευρώ/λίτρο, δηλαδή στο 38,8% της τελικής τιμής.

Οι φόροι, τα τέλη και οι λοιπές επιβαρύνσεις ανέρχονται σε περίπου 1,123 ευρώ/λίτρο, δηλαδή 53,6% της λιανικής τιμής.

Το εκτιμώμενο περιθώριο εμπορίας και πρατηριούχων διαμορφώνεται στα 0,160 ευρώ/λίτρο ή περίπου 7,6%. Με άλλα λόγια, περισσότερο από το μισό ποσό που πληρώνει ο καταναλωτής στην αντλία δεν αφορά το προϊόν καθαυτό αλλά φορολογικές επιβαρύνσεις.

Παρόμοια είναι η εικόνα και στο πετρέλαιο κίνησης, όπου η μέση τιμή φθάνει τα 1,771 ευρώ ανά λίτρο. Η τιμή αυτή περιλαμβάνει την τιμή του διυλιστηρίου περίπου 0,768 ευρώ/λίτρο (43,4%), φόρους και λοιπές επιβαρύνσεις περίπου 0,768 ευρώ/λίτρο (45,1%), με τα περιθώρια εμπορίας και πρατηριούχων περίπου 0,235 ευρώ/λίτρο (11,6%).

Οι γεωπολιτικές κρίσεις μεταφέρονται στην αντλία

Συγκρίνοντας τις τιμές πριν και μετά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, στην αμόλυβδη βενζίνη η μέση λιανική τιμή αυξήθηκε από περίπου 1,73 ευρώ στα 2,10 ευρώ ανά λίτρο, σημειώνοντας άνοδο της τάξης του 21%.

Η μεγαλύτερη μεταβολή καταγράφηκε στην τιμή του διυλιστηρίου, η οποία αυξήθηκε κατά 49%, αντανακλώντας το υψηλότερο κόστος προμήθειας, ενώ το περιθώριο εμπορίας ενισχύθηκε κατά 16% και η φορολογική επιβάρυνση κατά περίπου 7%.

Αντίστοιχη εικόνα καταγράφηκε και στο ντίζελ κίνησης. Η μέση τιμή λιανικής αυξήθηκε από περίπου 1,48 ευρώ σε 1,77 ευρώ ανά λίτρο, παρουσιάζοντας άνοδο 20%. 

Και σε αυτή την περίπτωση, η μεγαλύτερη επίδραση προήλθε από την αύξηση της τιμής του διυλιστηρίου, η οποία έφτασε το 37%, ενώ το περιθώριο εμπορίας αυξήθηκε κατά 14% και οι φόροι κατά περίπου 9%.

Ναι μεν οι διεθνείς κρίσεις επηρεάζουν πρωτίστως το κόστος του ίδιου του καυσίμου, ωστόσο, η υψηλή φορολογική επιβάρυνση διατηρεί τις τελικές τιμές σε υψηλά επίπεδα, με αποτέλεσμα οι αυξήσεις στις διεθνείς αγορές να μεταφέρονται σχεδόν άμεσα στην αντλία και να επιβαρύνουν σημαντικά τους καταναλωτές.

Η θέση της Ελλάδας στην Ευρώπη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σύγκριση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Χωρίς φόρους, οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ στην Ελλάδα κινούνται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο και δεν συγκαταλέγονται στις υψηλότερες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ωστόσο, με την επιβολή φόρων και τελών, η χώρα ανεβαίνει σημαντικά στην ευρωπαϊκή κατάταξη ως προς τις τελικές λιανικές τιμές.

Η εικόνα αυτή ενισχύει το επιχείρημα ότι η υψηλή φορολογία αποτελεί τον βασικό λόγο για τον οποίο τα ελληνικά καύσιμα εμφανίζονται ακριβά για τον τελικό καταναλωτή.