Περίπου 1,3 εκατομμύρια πολίτες στην Ελλάδα ζουν με σακχαρώδη διαβήτη, με τα νέα ετήσια περιστατικά να ανέρχονται σε περίπου 50.000, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο 39ο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης και Εκπαίδευσης για τον Σακχαρώδη Διαβήτη (ΕΛΕΜΕΔ) στη Θεσσαλονίκη. Οι εξελίξεις σε φαρμακευτικές θεραπείες, συστήματα συνεχούς καταγραφής γλυκόζης και αντλίες ινσουλίνης, σε συνδυασμό με έξυπνους αλγορίθμους, διαμορφώνουν το μέλλον προς τη δημιουργία τεχνητού παγκρέατος, αλλάζοντας τα δεδομένα στη διαχείριση της νόσου.
Όπως ανέφερε ο ομότιμος καθηγητής Παθολογίας και Σακχαρώδη Διαβήτη Κυριάκος Καζάκος, πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του συνεδρίου, η αύξηση των περιστατικών διαβήτη τύπου 2 σχετίζεται με την απομάκρυνση από το μεσογειακό διατροφικό πρότυπο και την υιοθέτηση καθιστικού τρόπου ζωής. Παράλληλα, η στενή σύνδεση του διαβήτη τύπου 2 με την παχυσαρκία και την αρτηριακή υπέρταση αναδεικνύει την ανάγκη συνολικής διαχείρισης του καρδιονεφρομεταβολικού κινδύνου.
Στη θεραπευτική αντιμετώπιση, τα τελευταία δέκα χρόνια έχουν ενταχθεί δύο νέες κατηγορίες φαρμάκων – μία από του στόματος και μία ενέσιμη – που προσφέρουν, πέρα από ρύθμιση της γλυκόζης, καρδιαγγειακή και νεφρική προστασία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα φάρμακα της κατηγορίας GLP-1, τα οποία επιδρούν τόσο στη ρύθμιση του διαβήτη όσο και στην απώλεια βάρους, στοιχείο κρίσιμο για τους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2.
Η τεχνολογική εξέλιξη στη διαχείριση της νόσου περιλαμβάνει συσκευές συνεχούς καταγραφής γλυκόζης και αντλίες ινσουλίνης, που προσεγγίζουν τη φυσιολογική λειτουργία του παγκρέατος. Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον κ. Καζάκο, είναι ο συνδυασμός αυτών των συστημάτων με τεχνητή νοημοσύνη, ώστε να δημιουργηθεί ένα κλειστό κύκλωμα – το λεγόμενο «τεχνητό πάγκρεας».
Ο κ. Καζάκος χαρακτήρισε την παχυσαρκία χρόνια νόσο, τονίζοντας ότι συνδέεται με περίπου 200 παθήσεις, μεταξύ αυτών καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη τύπου 2 και διάφορες μορφές καρκίνου. Η διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής οδηγεί συχνά σε επανάκτηση του χαμένου βάρους, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη συνεχή παρακολούθηση από τον θεράποντα γιατρό.
Προειδοποίησε ωστόσο για τη χρήση σκευασμάτων GLP-1 από άτομα χωρίς διαβήτη, καθώς μπορεί να προκύψει πρόβλημα επάρκειας στην αγορά. Υπάρχουν αντίστοιχα φάρμακα για την παχυσαρκία, τα οποία όμως δεν αποζημιώνονται ευρέως στην Ελλάδα. Θετικά αξιολογήθηκε το πρόγραμμα «Προλαμβάνω», που κάλυψε για συγκεκριμένο διάστημα τη φαρμακευτική αγωγή ατόμων με παχυσαρκία και πρόσθετους παράγοντες κινδύνου.
Η σχέση διαβήτη και υπέρτασης
Η επίκουρη καθηγήτρια Παθολογίας-Υπέρτασης του ΑΠΘ Χριστίνα Άντζα, στην ενότητα «Νεότερες θεραπείες σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη και υπέρταση» του συνεδρίου, ανέδειξε τη στενή σχέση διαβήτη τύπου 2 και υπέρτασης. Σχεδόν ένας στους δύο ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 πάσχει και από υπέρταση, ενώ σε ορισμένες ομάδες το ποσοστό φτάνει το 75%.
Η συνύπαρξη των δύο παθήσεων οφείλεται σε παράγοντες όπως η παχυσαρκία, η ινσουλινοαντίσταση, το μεταβολικό σύνδρομο και η νεφρική βλάβη, που συμβάλλουν στην εμφάνιση υπέρτασης και επιβαρύνουν το καρδιαγγειακό και νεφρικό σύστημα.
Σύμφωνα με την κ. Άντζα, ο αριθμός των ανθρώπων με υπέρταση παγκοσμίως σχεδόν διπλασιάστηκε από το 1990 έως το 2019. Μέχρι το 2050, εκτιμάται ότι 1,3 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως θα νοσούν από διαβήτη.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους αναστολείς SGLT2, που συμβάλλουν στη μείωση της γλυκόζης και της αρτηριακής πίεσης, ενώ προσφέρουν προστασία σε καρδιά και νεφρά. Ωστόσο, δεν υποκαθιστούν την καθιερωμένη αντιυπερτασική αγωγή.
Οφέλη και προφυλάξεις από τις νεότερες θεραπείες
Ο επίκουρος καθηγητής Παθολογίας του ΑΠΘ Δημήτρης Πατουλιάς ανέφερε ότι οι αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1 και η τιρζεπατίδη συμβάλλουν στη ρύθμιση του σακχάρου, την απώλεια βάρους και έχουν ευνοϊκές επιδράσεις στην αρτηριακή πίεση. Η τιρζεπατίδη έχει συνδεθεί με μείωση της συστολικής πίεσης κατά 8-10 mmHg.
Όπως σημείωσε, η δράση των νεότερων θεραπειών στην αρτηριακή πίεση παραμένει περιορισμένη και δεν αντικαθιστά την αντιυπερτασική αγωγή, αλλά τα συνολικά καρδιονεφρικά και μεταβολικά οφέλη τους είναι σημαντικά για τους ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Μεγαλύτερη ωφέλεια αναμένεται για ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 και παχυσαρκία ή ειδικές ομάδες, όπως όσοι πάσχουν από σύνδρομο αποφρακτικής υπνικής άπνοιας. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται κατά την έναρξη θεραπείας σε ασθενείς με έντονα γαστρεντερικά συμπτώματα λόγω κινδύνου αφυδάτωσης και υπότασης.
Ενημερωτικές δράσεις και επιστημονικές διακρίσεις
Στο πλαίσιο του 39ου Συνεδρίου της ΕΛΕΜΕΔ και με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Σακχαρώδη Διαβήτη (14 Νοεμβρίου), πραγματοποιούνται δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης στη Θεσσαλονίκη. Την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου θα διεξαχθεί διάλογος με συλλόγους ατόμων με διαβήτη και θα παρουσιαστεί νέος Οδηγός για τα Άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη.
Το Σάββατο 14 Νοεμβρίου, ο Λευκός Πύργος θα φωτιστεί με μπλε χρώμα και στην πλατεία Αριστοτέλους θα λειτουργήσει ενημερωτικό περίπτερο για διαβήτη και παχυσαρκία, με έμφαση στην πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση.
Το επιστημονικό πρόγραμμα περιλαμβάνει διάλεξη του προέδρου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας για τη Μελέτη του Διαβήτη (EASD), καθηγητή Francesco Giorgino, σχετικά με την επίδραση της παχυσαρκίας στην εμφάνιση και εξέλιξη του διαβήτη τύπου 2. Κατά την τελετή λήξης θα βραβευτούν επιστημονικές εργασίες και θα τιμηθεί ο παθολόγος-διαβητολόγος Εμμανουήλ Πάγκαλος για την προσφορά του στην εταιρεία και την ιατρική κοινότητα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
