Η εμπορική συμφωνία της κοινοπραξίας ATLANTIC SEE LNG TRADE για την προμήθεια και πώληση Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) από τις ΗΠΑ, με έναρξη από το 2026, επιταχύνει τις εξελίξεις στον Κάθετο Διάδρομο. Το έργο αναβαθμίζεται, καθώς σύμφωνα με ανακοίνωση της κοινοπραξίας, στην οποία ο Όμιλος AKTOR συμμετέχει κατά 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας κατά 40%, υπεγράφη η πρώτη συμφωνία πώλησης αμερικανικού LNG στην Ουκρανία με προμηθευτή την BP και αγοραστή την Naftogaz.
Το πρώτο φορτίο LNG αναμένεται να φτάσει στη Ρεβυθούσα και να διαμετακομιστεί στην Ουκρανία μέσω του Route 1 τον ερχόμενο Μάρτιο. Η παράδοση αυτή ενισχύει τη θέση της Ελλάδας ως πύλης εισόδου αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη, ενώ επίκειται σημαντική συνάντηση στον Λευκό Οίκο στις 24 Φεβρουαρίου με τη συμμετοχή του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου.
Το έργο χαρακτηρίζεται πολυσύνθετο και απαιτητικό, με κομβική σημασία για τη γεωπολιτική αναβάθμιση της Ελλάδας και την ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ. Η πρόσφατη απόφαση των Βρυξελλών για οριστική απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένων των ποσοτήτων που διέρχονται από την Τουρκία μέσω Turkstream, ενισχύει ακόμη περισσότερο τον ρόλο του Κάθετου Διαδρόμου.
Πηγές του ΥΠΕΝ εξηγούν ότι ο «Κάθετος Διάδρομος» αποτελεί μια γενική ροή ενέργειας και όχι συγκεκριμένη διαδρομή. Παραδοσιακά, ο άξονας αυτός μετέφερε φυσικό αέριο από τα βόρεια προς τα νότια, αλλά με τη λειτουργία του TurkStream το 2020, οι ροές άλλαξαν, με το ρωσικό αέριο να διοχετεύεται μέσω Τουρκίας. Ταυτόχρονα, νέες ροές από το Αζερμπαϊτζάν μέσω του TAP, ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας-Βουλγαρίας (IGB) και ο πλωτός σταθμός FSRU στην Αλεξανδρούπολη ενίσχυσαν το σύστημα διανομής.
Αλλαγές στη ροή και προκλήσεις του συστήματος
Από το 2022, η Ελλάδα εξάγει φυσικό αέριο προς γειτονικές χώρες, όμως το σύστημα υπολειτουργεί εξαιτίας της παρουσίας ρωσικού αερίου στην περιοχή. Οι ροές από την Τουρκία, κύρια πύλη εισόδου ρωσικού αερίου, έχουν αυξηθεί κατά 60% από το 2021 έως το 2025. Με την τελευταία απόφαση της ΕΕ, η Ελλάδα αποκτά σημαντικό πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών της.
Ο Υπουργός Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στο Athens Energy Summit, τόνισε τη στρατηγική σημασία του «Κάθετου Διαδρόμου», χαρακτηρίζοντάς τον ως "πολυσύνθετο και απαιτητικό εγχείρημα χωρίς ιστορικό προηγούμενο". Η δημιουργία ενιαίου και ανταγωνιστικού προϊόντος προϋποθέτει στενή συνεργασία πέντε χωρών και πολλών διαχειριστικών και ρυθμιστικών αρχών.
Ο Υφυπουργός Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, επισήμανε ότι η Ελλάδα διαθέτει "τεράστιες δυνατότητες" στον τομέα, ωστόσο απομένουν βήματα για την πλήρη αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου. Η πώληση αερίου σε Ρουμανία, Βουλγαρία, Μολδαβία και Ουκρανία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της δυναμικής του έργου.
Εμπορικές προκλήσεις και μελλοντικές προοπτικές
Οι δημοπρασίες για τα προϊόντα Route 1, 2, 3, που αφορούν την τροφοδοσία του Κάθετου Διαδρόμου από τους σταθμούς Ρεβυθούσας, Αλεξανδρούπολης και TAP, δεν είχαν την αναμενόμενη ανταπόκριση. Αυτό αποδίδεται στο υψηλό κόστος μεταφοράς λόγω του συστήματος εισόδου-εξόδου που εφαρμόζεται στην Ευρώπη, καθώς και στη βραχυχρόνια φύση των προϊόντων.
Η δημιουργία ενός "εισιτηρίου εξπρές" προς την Ουκρανία αποσκοπεί στην κάλυψη άμεσων αναγκών, ωστόσο η έλλειψη μακροχρόνιων δεσμεύσεων και η ανάγκη εναρμόνισης με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο παραμένουν προκλήσεις. Οι πηγές του ΥΠΕΝ τονίζουν ότι η πλήρης αξιοποίηση του διαδρόμου θα καταστεί εφικτή όταν εφαρμοστούν οι κυρώσεις κατά του ρωσικού αερίου, με ορίζοντα το τέλος του 2027.
Ο «Κάθετος Διάδρομος» δεν περιορίζεται στο φυσικό αέριο, αλλά αφορά και άλλες διασυνδέσεις, όπως οδικές, σιδηροδρομικές και ενεργειακές. Στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε καθαρό εξαγωγέα, ενώ στο φυσικό αέριο ο διάδρομος λειτουργεί ήδη και αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω όσο περιορίζονται οι εισαγωγές ρωσικού αερίου, με βάση τις αποφάσεις της ΕΕ.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
