Σε παγκόσμια κλίμακα, εκτιμάται ότι νομιμοποιούνται μέσω ξεπλύματος χρήματος ποσά από 715 δισ. έως 1,037 τρισ. ευρώ ετησίως, ενώ τα κεφάλαια που προέρχονται απευθείας από πράξεις διαφθοράς ξεπερνούν το 1 τρισ. ευρώ. Στην Ευρώπη, τα εκτιμώμενα εγκληματικά εισοδήματα που νομιμοποιούνται κυμαίνονται από 117 έως 210 δισ. ευρώ τον χρόνο, με τα έσοδα από διαφθορά να φθάνουν τα 990 δισ. ευρώ.
Τα στοιχεία αυτά παρουσίασε ο επικεφαλής της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες, Χαράλαμπος Βουρλιώτης, σε εκδήλωση της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ στο πλαίσιο του 34ου Money Show, σε συνεργασία με τις «ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΙΣ», με θέμα «Διαφθορά & Δικαιοσύνη».
«Η διαφθορά δεν είναι απλώς μια εγκληματική συμπεριφορά», τόνισε ο κ. Βουρλιώτης, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για φαινόμενο με σοβαρές νομικές, κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες. Η αντιμετώπισή της, όπως σημείωσε, απαιτεί εξειδικευμένα εργαλεία πρόληψης και δίωξης, καθώς συνδέεται στενά με τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.
Ρόλος και αρμοδιότητες της Αρχής
Η Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες αποτελεί βασικό πυλώνα προστασίας της κοινωνίας απέναντι στη διαφθορά, δίνοντας προτεραιότητα στη διερεύνηση σχετικών υποθέσεων. Επεξεργάζεται μεγάλο όγκο πληροφοριών, χαρτογραφεί εγκληματικά δίκτυα και εντοπίζει φυσικούς και ηθικούς αυτουργούς, αναλύοντας τις παράνομες χρηματικές ροές.
Παράλληλα, εκδίδει διατάξεις δέσμευσης κεφαλαίων, διακόπτοντας την εγκληματική δραστηριότητα και διασφαλίζοντας κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία για τη δικαστική διερεύνηση.
Τρεις άξονες δράσης και συντονισμός
Η Αρχή δραστηριοποιείται σε τρεις κύριους άξονες: την αντιμετώπιση του ξεπλύματος χρήματος, την εφαρμογή χρηματοοικονομικών κυρώσεων της ΕΕ και διεθνών οργανισμών, και τον έλεγχο των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης περίπου 170.000 φυσικών προσώπων. Ο δειγματοληπτικός έλεγχος αφορά το 7% των δηλώσεων, με βάση αλγόριθμο επικινδυνότητας.
Οι άξονες αυτοί, όπως εξήγησε ο κ. Βουρλιώτης, συνδέονται μεταξύ τους, καθώς η απόκρυψη εισοδημάτων, η παραβίαση κυρώσεων και η νομιμοποίηση παράνομων κερδών αποτελούν εκφάνσεις της ίδιας εγκληματικής δραστηριότητας.
Διεθνής συνεργασία και τεχνολογική καινοτομία
Η Αρχή συμμετέχει σε δίκτυα ανταλλαγής πληροφοριών με 180 αντίστοιχες υπηρεσίες παγκοσμίως, λειτουργώντας σε 24ωρη βάση. Έχει ενισχύσει τα τεχνολογικά της εργαλεία, ιδίως για την παρακολούθηση ροών κρυπτονομισμάτων, συμμετέχοντας σε διεθνείς υποθέσεις, όπως η πρόσφατη μεγάλη κλοπή κρυπτονομισμάτων, σε συνεργασία με το FBI.
Παράλληλα, ενισχύει τη συνεργασία με κανονιστικούς φορείς, τράπεζες και αρμόδιες υπηρεσίες, καθώς η ταχύτητα στην ανταλλαγή πληροφοριών είναι καθοριστική για την επιτυχία των ερευνών. Η ελληνική Αρχή συμμετέχει και στο νέο ευρωπαϊκό όργανο συντονισμού των 27 αντίστοιχων αρχών της ΕΕ, συμβάλλοντας στη χάραξη κοινών στρατηγικών.
Ετησίως, λαμβάνει 25.000–30.000 καταγγελίες, με 1.000–2.000 υποθέσεις να διερευνώνται σε βάθος. Τα δεσμευμένα κεφάλαια στην Ελλάδα ανέρχονται σε περίπου 1 δισ. ευρώ, διαθέσιμα στο κράτος.
Η διαφθορά ως παγκόσμια απειλή
Ο κ. Βουρλιώτης επισήμανε ότι η διαφθορά έχει λάβει εφιαλτικές διαστάσεις, επηρεάζοντας την οικονομία και τη δικαιοσύνη. «Πρέπει να αντιμετωπιστεί συστηματικά, με συνεργασία, πρόληψη και διαρκή εκπαίδευση», υπογράμμισε, χαρακτηρίζοντάς την διεθνές έγκλημα που απαιτεί δράση σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο.
Εμπιστοσύνη στους θεσμούς, το «κλειδί» κατά της διαφθοράς
«Η διαφθορά δεν χτυπιέται αν δεν εμπεδωθεί η εμπιστοσύνη στους θεσμούς», τόνισε ο Επ. Καθηγητής Ποινικού Δικαίου του ΑΠΘ, Ιωάννης Ναζίρης, επισημαίνοντας ότι η γενικευμένη δυσπιστία υπονομεύει τη δικαιοσύνη και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Η πολυπλοκότητα της νομοθέτησης και οι καθυστερήσεις δυσχεραίνουν την ουσιαστική αντιμετώπιση του φαινομένου.
Κατά τον ίδιο, η λύση βρίσκεται σε συνεκτική στρατηγική με απλούς και σταθερούς κανόνες, καλύτερη οργάνωση και αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς.
Η Προϊσταμένη Υποτομέα Ενδίκων Μέσων και Πειθαρχικού Ελέγχου της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, Αγγελική Βογιατζή, ανέφερε ότι η Αρχή ενισχύει τη διαφάνεια μέσω εκπαίδευσης, κοινωνικής συμμετοχής και διεθνών συνεργασιών. Ο Κοσμήτορας της Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Παναγιώτης Γκλαβίνης, τόνισε ότι η διαφθορά συνδέεται με το μέγεθος του δημόσιου τομέα και ότι η πρόληψη είναι πιο αποτελεσματική από την τιμωρία.
Την εκδήλωση συντόνισε ο δημοσιογράφος Παντελής Σαββίδης.