Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε από τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων η πρόταση του ΔΕΣΦΑ για την επέκταση των ειδικών προϊόντων δυναμικότητας (Route 1, 2 και 3) για την μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα στην Ουκρανία έως το τέλος του Έτους Αερίου 2025/2026, δηλαδή έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026.
Σύμφωνα με την εισήγηση των εμπλεκόμενων φορέων, η διατήρηση των ειδικών προϊόντων δυναμικότητας είναι ζωτικής σημασίας για την αποφυγή μιας ενδεχόμενης ενεργειακής κρίσης στην Ουκρανία, ιδιαίτερα κατά την περίοδο πλήρωσης αποθεμάτων φυσικού αερίου.
Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα περιορίσει τις επιπτώσεις στις περιφερειακές αγορές ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης και της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, διασφαλίζοντας σταθερότητα και ανταγωνιστικές τιμές.
Και μπορεί την περασμένη Παρασκευή να επιτεύχθηκε συμφωνία μεταξύ Διαχειριστών και Κομισιόν, η οποία προβλέπει μία νέα, μακροπρόθεσμη λύση με ανταγωνιστικά τιμολόγια μεταφοράς, που θα ενισχύσουν την ελκυστικότητα και την ανταγωνιστικότητα του Κάθετου Διαδρόμου, ωστόσο έγινε εξαρχής σαφές πως για το διάστημα έως την πλήρη εφαρμογή του νέου μοντέλου, οι διαχειριστές κινούνται προς τη διατήρηση της υφιστάμενης δομής προϊόντων.
Η μεταβατική αυτή λύση κρίθηκε κρίσιμη, ιδίως για τη διασφάλιση της απρόσκοπτης τροφοδοσίας της Ουκρανίας σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία.
Παράταση έως τον Σεπτέμβριο του 2026
Η εισήγηση του ΔΕΣΦΑ αφορά τη συνέχιση των προϊόντων μεταφοράς φυσικού αερίου μέσω των διαδρομών Route 1, Route 2 και Route 3 έως το τέλος του Έτους Αερίου 2025/2026, δηλαδή έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026.
Τα προϊόντα αυτά έχουν ήδη εγκριθεί από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας, ενώ η μόνη ουσιαστική τροποποίηση αφορά τον χρόνο διεξαγωγής των σχετικών δημοπρασιών.
«Με μικρή τροποποίηση ως προς την ημέρα δημοπράτησής του, έως και τον Σεπτέμβριο 2026, ήτοι έως το τέλος του Έτους Αερίου 2025/2026, ενόψει ανασχεδιασμού του προϊόντος από το επόμενο Έτος Αερίου που θα τεθεί επίσης σύντομα σε δημόσια διαβούλευση», αναφέρεται σχετικά.
Όπως επισημαίνεται από τη ΡΑΑΕΥ η παρούσα διαδικασία αποτελεί συνέχεια προηγούμενων διαβουλεύσεων που πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβριο του 2025.
Αξίζει να σημειώσουμε πως η δημόσια διαβούλευση θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 7 Απριλίου 2026, με τη ΡΑΑΕΥ να καλεί όλους τους ενδιαφερόμενους (επιχειρήσεις, φορείς και συμμετέχοντες στην αγορά) να καταθέσουν τις απόψεις τους.
Τα αποτελέσματα της διαβούλευσης αναμένεται να διαμορφώσουν την τελική απόφαση για την παράταση των προϊόντων, αλλά και να συμβάλουν στον σχεδιασμό του νέου, πιο μόνιμου μηχανισμού που θα τεθεί σε εφαρμογή από το επόμενο Έτος Αερίου.
Η στρατηγική σημασία του αγωγού Trans-Balkan
Στον πυρήνα της πρότασης βρίσκεται η αξιοποίηση του λεγόμενου «Trans-Balkan Route», ενός ενεργειακού διαδρόμου που επιτρέπει τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς την Ουκρανία μέσω διασυνδεδεμένων δικτύων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η κοινή επιστολή των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς, μεταξύ των οποίων, οι Bulgartransgaz (Βουλγαρία), Transgaz (Ρουμανία), Vestmoldtransgaz (Μολδαβία), GTSOU (Ουκρανία) υπογραμμίζει ότι η παράταση των προϊόντων αυτών αποτελεί κρίσιμο μεταβατικό μέτρο έως την εφαρμογή μιας μακροπρόθεσμης λύσης από τον Οκτώβριο του 2026, όπως αυτή συμφωνήθηκε την περασμένη Παρασκευή μεταξύ Διαχειριστών και Κομισιόν.
Πώς λειτουργούν τα υφιστάμενα προϊόντα δυναμικότητας
Τα τρία προϊόντα δέσμευσης μεταφορικής ικανότητας στον Κάθετο Διάδρομο, δηλαδή το «Route 1» με σημείο εκκίνησης τη Ρεβυθούσα, το «Route 2» με αφετηρία το FSRU Αλεξανδρούπολης και «Route 3» για μεταφορά αζέρικου αερίου μέσω ΤΑP με αφετηρία την Κομοτηνή, είναι μηνιαία προϊόντα μεταφορικής δυναμικότητας, τα οποία διατίθενται μέσω δημοπρασιών στην πλατφόρμα Regional Booking Platform (RBP).
Οι χρήστες του δικτύου αποκτούν πρόσβαση σε διασυνοριακή δυναμικότητα, με στόχο τη μεταφορά φυσικού αερίου αποκλειστικά προς την Ουκρανία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι τιμές εκκίνησης των δημοπρασιών περιλαμβάνουν σημαντικές εκπτώσεις από τους εμπλεκόμενους διαχειριστές, ενισχύοντας την εμπορική ελκυστικότητα του διαδρόμου.
Θυμίζουμε πως οι Βρυξέλλες θεωρούσαν πως τα τρία προϊόντα δεν ευθυγραμμίζονταν με τους κανόνες της ΕΕ, και γι' αυτόν τον λόγο εδώ και καιρό οι Διαχειριστές με αιχμή τον ΔΕΣΦΑ πίεζαν για ένα πιο ευέλικτο και εμπορικά ανταγωνιστικό προϊόν, καθώς οι δημοπρασίες των τελευταίων μηνών κατέληγαν ανεπιτυχείς, θέτοντας σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος του Κάθετου Διαδρόμου, μέσω του οποίου η χώρα μας διεκδικεί ρόλου ενεργειακού κόμβου.
Τι αλλαγές φέρνει η νέα συμφωνία
Την περασμένη Παρασκευή Διαχειριστές και Κομισιόν συμφώνησαν σε μία νέα, μακροπρόθεσμη λύση με ανταγωνιστικά τιμολόγια μεταφοράς, που θα ενισχύσουν την ελκυστικότητα και την ανταγωνιστικότητα του Κάθετου Διαδρόμου και θα είναι πλήρως συμβατά με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.
Η συμφωνία μεταξύ των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς (ΔΕΣΦΑ, Bulgartransgaz (Βουλγαρία), Transgaz (Ρουμανία), Vestmoldtransgaz (Μολδαβία), GTSOU (Ουκρανία), ανεξάρτητος διαχειριστής ICGB) και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον Κάθετο Διάδρομο εισάγει μία νέα, μακροπρόθεσμη ρυθμιστική λύση με ανταγωνιστικά τιμολόγια.
Η νέα μεθοδολογία συμφωνήθηκε κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την παρουσία του ACER και των αντίστοιχων Εθνικών Ρυθμιστικών Αρχών.
Η νέα προσέγγιση ευθυγραμμίζεται πλήρως με τον Κανονισμό 2017/460 της ΕΕ, εισάγοντας ένα ενιαίο και διαφανές σύστημα τιμολόγησης σε όλο το μήκος του Διαδρόμου, ενισχύοντας την ελκυστικότητα του διαδρόμου για την αγορά, δίνοντας ώθηση σ’ ένα εγχείρημα που κινδύνευε να μείνει στα χαρτιά.
Στην πράξη, ξεκινώντας από το έτος φυσικού αερίου 2026-2027 (Οκτώβριος 2026), οι χρήστες θα έχουν για πρώτη φορά πρόσβαση σε πλήρη γκάμα προϊόντων δυναμικότητας (ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια βάση) και σε τιμές που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, θα ενισχύσουν σημαντικά την ελκυστικότητα του Διαδρόμου.
Η δυνατότητα επιλογής διαφορετικών χρονικών οριζόντων αναμένεται να προσφέρει καλύτερη προβλεψιμότητα κόστους και να διευκολύνει τον μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό των εταιρειών.
Στόχος είναι να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της διαδρομής και να αναδειχθεί σε βασική ενεργειακή «αρτηρία» για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, σε μια περίοδο αυξημένων προκλήσεων για την ενεργειακή ασφάλεια.
Με τα δεδομένα αυτά, ο Κάθετος Διάδρομος φιλοδοξεί να εδραιωθεί ως κομβικός μηχανισμός για τη διαφοροποίηση των πηγών και των οδεύσεων φυσικού αερίου στην Ευρώπη, ενισχύοντας παράλληλα την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος, με τη χώρα μας να αναμένεται να αποτελέσει ενεργειακό κόμβο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
