Μαίνεται η μετωπική σύγκρουση δήμων και υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη διαχείριση του νερού.
Καθώς η ψήφιση του νομοσχεδίου για τη γεωγραφική επέκταση των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, μέσω υποχρεωτικής απορρόφησης δημοτικών υπηρεσιών ύδρευσης και ΔΕΥΑ, και τις fast-track αναθέσεις έργων για τη λειψυδρία βρίσκεται προ των πυλών, οι δήμαρχοι προειδοποιούν με προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Λάδι στη φωτιά της σύγκρουσης έριξε ο αποκλεισμός της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ) και της Ένωσης ΔΕΥΑ (ΕΔΕΥΑ) από τη χθεσινή διαδικασία ακρόασης των φορέων κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής. Κι αυτό παρότι οι δύο φορείς βρίσκονται στον πυρήνα των διατάξεων και μπήκαν στη λίστα από την αντιπολίτευση.
Σε επιστολή διαμαρτυρίας προς τον υπουργό Σταύρο Παπασταύρου, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου κάνει λόγο για «σοβαρό θεσμικό ατόπημα» και μάλιστα για ένα ζήτημα που αφορά άμεσα τους δήμους και τις τοπικές κοινωνίες, όπως είναι η διαφύλαξη του δημόσιου χαρακτήρα του νερού.
Από την πλευρά της, η ΕΔΕΥΑ επισημαίνει ότι για τέταρτη φορά από το 2023 το υπουργείο επιχειρεί οριζόντιες και υποχρεωτικές αλλαγές στις ΔΕΥΑ, χωρίς ουσιαστικό διάλογο με την τοπική αυτοδιοίκηση, χωρίς μελέτες και χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση.
«Η επίκληση των οικονομιών κλίμακας και της λειψυδρίας δεν αρκεί για να δικαιολογήσει ισοπεδωτικές και αντισυνταγματικές παρεμβάσεις», υπογραμμίζει.
Η διελκυστίνδα μεταξύ υποχρεωτικών και προαιρετικών συγχωνεύσεων έχει φέρει συχνά αντιμέτωπες τις δύο πλευρές. Αν και η πρόσφατη ψήφιση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης φάνηκε ότι έδωσε τη λύση, κατοχυρώνοντας τις εθελοντικές συγχωνεύσεις δημοτικών υπηρεσιών και ΔΕΥΑ, το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ πυροδοτεί νέα μάχη για το νερό, που ως φαίνεται θα δοθεί στις δικαστικές αίθουσες.
Η αναγκαστική απορρόφηση από την ΕΥΔΑΠ συνολικά 43 φορέων ύδρευσης σε Αττική, Βοιωτία, Φωκίδα και Εύβοια, καθώς και 25 φορέων της Θεσσαλονίκης και της Χαλκιδικής από την ΕΥΑΘ, ανατρέπει εν τοις πράγμασι αυτό που ψηφίστηκε πριν από μόλις ένα μήνα.
Πιλότος για το μέλλον
Το νομοσχέδιο έρχεται να θέσει τις βάσεις για την αναμόρφωση του χάρτη ύδρευσης της χώρας, αφού η πολιτική ηγεσία έχει προαναγγείλει ότι η συγκέντρωση 68 δημοτικών υπηρεσιών και ΔΕΥΑ σε δύο ισχυρές εταιρείες αποτελεί πιλότο για το μέλλον.
Ανοίγει ήδη το παράθυρο για να «κουμπώσουν» επιπλέον φορείς, καθώς παρέχεται η δυνατότητα οικειοθελούς ένταξης σε παρόχους που γειτνιάζουν γεωγραφικά ή υδρεύονται από το ενιαίο σύστημα της ΕΥΔΑΠ ή της ΕΥΑΘ, μέσω σύναψης διμερούς σύμβασης.
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις επιδιώκεται η αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αδυναμιών που δημιουργεί το σημερινό κατακερματισμένο τοπίο, με πάνω από 735 φορείς ύδρευσης και αποχέτευσης σε όλη τη χώρα, αλλά και οι ελλείψεις σε δίκτυα και υποδομές.
Προβλέπεται, λοιπόν, η επέκταση της χωρικής αρμοδιότητας της ΕΥΔΑΠ σε όλη την ηπειρωτική Αττική, την Αίγινα και το Αγκίστρι, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια (εκτός της Σκύρου). Παράλληλα, ανατίθεται για πρώτη φορά στην ΕΥΔΑΠ και η ευθύνη της άρδευσης.
Αντίστοιχα, η χωρική αρμοδιότητα της ΕΥΑΘ επεκτείνεται στις περιφερειακές ενότητες Θεσσαλονίκης (με εξαίρεση το Επιχειρηματικό Πάρκο Θεσσαλονίκης-Α1) και Χαλκιδικής. Επιπλέον, η αρμοδιότητα διαχείρισης του δικτύου ομβρύων περιέρχεται στις δύο εισηγμένες μέσω σύμβασης παροχής δημόσιας υπηρεσίας, εξαιρώντας τον καθαρισμό των φρεατίων που παραμένει στους δήμους.
Για να επιτελέσουν τον ρόλο τους, θα μεταφερθεί και η περιουσία των σημερινών παρόχων στις ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ. Αφού διενεργηθεί due diligence και περιβαλλοντικός έλεγχος και συνταχθεί έκθεση αποτίμησης, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της ΡΑΑΕΥ -η οποία επίσης δεν εκλήθη στην ακρόαση της Βουλής- προσδιορίζεται το τίμημα. Στο νομοσχέδιο καθορίζονται τα βήματα της διαδοχής εντός διαστήματος 12 μηνών.
Στην πρόσφατη συνεδρίαση της ΚΕΔΕ, όπου οι δήμαρχοι δήλωσαν αιφνιδιασμένοι από τη σπουδή με την οποία κατατέθηκε το νομοσχέδιο ούτε δύο 24ωρα μετά το κλείσιμο της διαβούλευσης, ο κ. Κυρίζογλου αναφέρθηκε ειδικά στο ζήτημα των δικτύων, τονίζοντας ότι αυτά αποτελούν μοναδική περιουσία των οικείων δήμων, οπότε η πρόβλεψη για μεταφορά της στις ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ προσκρούει στο Σύνταγμα.
Είχε μάλιστα προβλέψει ότι οι δήμου που δεν συναινούν θα οδηγηθούν στο ΣτΕ.
«Είμαστε κάθετα αντίθετοι στην αναδιαμόρφωση του χάρτη των ΔΕΥΑ με οριζόντιες και υποχρεωτικές αλλαγές στη δομή τους. Η άποψή μας είναι ότι όσοι Δήμοι επιθυμούν να ενταχθούν σε ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ να μπορούν να το κάνουν. Ενώ όσοι δεν το επιθυμούν, να μην γίνει υποχρεωτική ένταξή τους.
Είμαστε κάθετα αντίθετοι στις υποχρεωτικές απορροφήσεις. Όσα λέγονται από πλευράς Υπουργείου περί πιλοτικής εφαρμογής, δεν μας καθησυχάζουν», αναφέρει στην επιστολή του.
Σε αντίστοιχο μήκος κύματος, κινούνται και οι δήμοι της Κεντρικής Μακεδονίας που επισφράγισαν την αντίθεσή τους με ομόφωνη απόφαση στο διοικητικό συμβούλιο της ΠΕΔ-ΚΜ.
Όπως εξήγησε, εχθές, στη Βουλή ο πρόεδρος και δήμαρχος Πυλαίας-Χορτιάτη, Ιγνάτιος Καϊτεζίδης, η διαφωνία έγκειται στην πρακτική της διαβούλευσης των 5 εργάσιμων ημερών, στην υποχρεωτικότητα, αλλά και στη μη κατοχύρωση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού.
Πακέτο 542 εκατ. ευρώ
Με τη χώρα μας να βρίσκεται στη 19η θέση διεθνώς ως προς τον κίνδυνο λειψυδρίας, τα αποθέματα υδατικών πόρων παραμένουν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα παρά τις φετινές βροχοπτώσεις.
Η εθνική στρατηγική για τα ύδατα προσδιορίζει το κόστος των απαιτούμενων έργων για την υδατική θωράκιση της χώρας σε 7 δισεκατομμύρια ευρώ, με τον υπουργό πρόσφατα να το ανεβάζει ακόμα και στα 10 δισεκατομμύρια ευρώ.
Παρόλα αυτά, στο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ, φαίνεται πως έχουν εξασφαλισθεί μόλις 542 εκατ. ευρώ, όπως ανέλυσε στη πρόσφατη συνεδρίαση της ΚΕΔΕ, ο πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Κωνσταντίνος Ζέρβας.
Εξ αυτών, τα 200 εκατ. ευρώ αφορούν έργα αντιμετώπισης της λειψυδρίας μέσω ΕΣΠΑ και εθνικών πόρων. Επιπλέον, ποσό 141,9 εκατ. ευρώ προορίζεται για έργα υποδομής που αφορούν αφαλατώσεις, δίκτυα, γεωτρήσεις.
Τα υπόλοιπα 200 εκατ. ευρώ θα λύσουν τον γρίφο των υψηλών χρεών των ΔΕΥΑ εξαιτίας του αυξανόμενου ενεργειακού κόστους. Δεν είναι τυχαίο εξάλλου ότι από την αρχή της συζήτησης για το νοικοκύρεμα των φορέων ύδρευσης και αποχέτευσης, στον πυρήνα του προβλήματος βρέθηκαν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τους παρόχους ενέργειας.
Αυτές ξεπερνούν συνολικά τα 500 εκατ. ευρώ. Έτσι, η κάλυψη ενός σημαντικού ποσοστού των ενεργειακών οφειλών (ως τις 31/3/2026), που φτάνει στο 75% για τις 15 απορροφώμενες ΔΕΥΑ, αποτελεί το «τυράκι» για τις συγχωνεύσεις.
Ειδικότερα, για την περιοχή της ΕΥΔΑΠ, η κάλυψη είναι 34,59 εκατ. ευρώ και της ΕΥΑΘ 20,16 εκατ. ευρώ. Το υπόλοιπο 25% των οφειλών θα διακανονιστεί μέσω της αποτίμησης της καθαρής θέσης.
Όσο για τους δήμους που θα προχωρήσουν σε οικειοθελή προσχώρηση στις δύο ανώνυμες εταιρείες ύδρευσης και αποχέτευσης, εφόσον εκδηλώσουν την πρόθεσή τους εντός τριμήνου, η κάλυψη θα είναι αντίστοιχα στο 75%.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
