Φωτο: Shutterstock

Οι προϋποθέσεις για την φυγή της οικονομίας προς τα εμπρός

Μείωση του δομικού ποσοστού ανεργίας, ενίσχυση επενδύσεων και παραγωγικότητας και αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος είναι οι προϋποθέσεις για υψηλότερη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη, τονίζει η Eurobank Research.

Τις προβλέψεις διεθνών οργανισμών, όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, για υποχώρηση, μακροπρόθεσμα, του ρυθμού ανάπτυξης στην Ελλάδα σε πολύ χαμηλό ποσοστό, περίπου 1%, σχολιάζει, μεταξύ άλλων, το εβδομαδιαίο δελτίο της Eurobank Research, υπογραμμίζοντας ότι η μείωση του δομικού ποσοστού ανεργίας, η ενίσχυση των επενδύσεων και της παραγωγικότητας και η αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος αποτελούν προϋποθέσεις για ταχύτερη ανάκαμψη και υψηλότερη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη.

Στο «7 Ημέρες Οικονομία», που με τίτλο «Ήπια κυκλική ανάκαμψη και χαμηλή δυνητική μεγέθυνση στις προβλέψεις ΔΝΤ & ΕΕ», η Eurobank Research αναφέρει πως το 2019 θα είναι το έκτο συνεχόμενο έτος που καταγράφεται πτώση της ανεργίας και θα αποτελέσει το τρίτο έτος στη σειρά με θετικό πραγματικό ρυθμό μεγέθυνσης για την ελληνική οικονομία (από -0,4% και -0,2% το 2015 και το 2016 αντίστοιχα).

Ανεργία και δημογραφικό

Στις επί μέρους μεταβλητές που συνθέτουν το ποσοστό ανεργίας τα αποτελέσματα τον Αύγουστο 2019 είχαν ως εξής:  Το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε στο 16,7%, ο αριθμός των απασχολούμενων αυξήθηκε στα 3,922.5 χιλιάδες άτομα -επίπεδο οριακά χαμηλότερο από το αντίστοιχο του Οκτωβρίου 2011- παρουσιάζοντας ετήσια μεταβολή 1,8% ή 69,9 χιλιάδες άτομα. Η εν λόγω επίδοση είναι ελαφρώς χαμηλότερη από τον αντίστοιχο μέσο όρο των τελευταίων 5 ετών (2,0%). Ο αριθμός των ανέργων μειώθηκε στα 788,3 χιλ άτομα -επίπεδο που αντιστοιχεί σε χαμηλό 8,5 ετών- με τον ετήσιο ρυθμό μεταβολής στο -12,3% ή -110,1 χιλιάδες άτομα.

 

Η υψηλότερη πτώση του αριθμού των ανέργων σε σύγκριση με την αύξηση του αριθμού των απασχολούμενων σημαίνει ότι το εργατικό δυναμικό υπέστη ετήσια συρρίκνωση κατά -0,8% ή -40,2 χιλιάδες άτομα. Η προαναφερθείσα μείωση, παράλληλα με την οριακή πτώση του μη ενεργού πληθυσμού (-0,1% ή -4,4 χιλιάδες άτομα), αντανακλώνται στην ετήσια συρρίκνωση του συνολικού πληθυσμού ηλιακής ομάδας 15-74 ετών κατά -0,6% ή -44,6 χιλιάδες άτομα.

Η τάση μείωσης του πληθυσμού (μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής -0,6% την περίοδο Αυγ 08 - Αυγ 19), δηλαδή η συρρίκνωση των διαθέσιμων πόρων του παραγωγικού συντελεστή της εργασίας, αποτελεί έναν σημαντικό περιορισμό για τον δυνητικό ρυθμό μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας, πόσω μάλλον όταν η μείωση αφορά άτομα με υψηλό δείκτη ανθρώπινου κεφαλαίου (π.χ. νέοι επιστήμονες που μεταναστεύουν στην αλλοδαπή). Το ίδιο ισχύει με την αρνητική ροή καθαρών επενδύσεων (-€8,6 δισ. σε τρέχουσες τιμές το 2018) η οποία οδηγεί σε μείωση του φυσικού κεφαλαίου (απαξίωση και φθορά του μηχανολογικού και μεταφορικού εξοπλισμού, των κατοικιών και άλλων κεφαλαιουχικών αγαθών). Οι περιορισμοί ολοκληρώνονται με την ισχνή επίδοση της Ελλάδας σε όρους συνολικής παραγωγικότητας των συντελεστών της παραγωγής.

Ήπια ανάκαμψη της οικονομίας

Τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά αποτυπώνονται στις πρόσφατες μακροοικονομικές εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΕ). Η ελληνική οικονομία αναμένεται να ακολουθήσει μια πορεία ήπιας κυκλικής ανάκαμψης, συγκλίνοντας μακροπρόθεσμα σε σχετικά χαμηλούς ρυθμούς δυνητικής μεγέθυνσης.

Για το τρέχον έτος ο πραγματικός ρυθμός μεγέθυνσης αναμένεται να διαμορφωθεί στο 1,8%, οριακά χαμηλότερα σε σύγκριση με το 2018. Στη συνέχεια εκτιμάται επιτάχυνση στο 2,3% το 2020 και σταδιακή επιβράδυνση στο 0,9% το 2023 (έτος κατά το οποίο αναμένεται να κλείσει το παραγωγικό κενό, δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στο τρέχον και το δυνητικό προϊόν). Η παραπάνω προβλεπόμενη πορεία του πραγματικού ΑΕΠ της Ελλάδας αναμένεται να συνδυαστεί, 1ον με περαιτέρω μείωση του ποσοστού ανεργίας και σύγκλισης στο δομικό επίπεδο του 12,9% το 2023 και 2ον με σταδιακή ενίσχυση του πληθωρισμού στο 1,8% (από 0,5% το 2019 στο 1,8% το 2023).

Βάσει των παραπάνω στοιχείων εξάγεται το συμπέρασμα ότι η μετατόπιση της καμπύλης των προβλέψεων προς τα πάνω για τον πραγματικό ρυθμό μεγέθυνσης και προς τα κάτω για το ποσοστό ανεργίας, δηλαδή εκτιμήσεις για ταχύτερη κυκλική ανάκαμψη και υψηλότερη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη προϋποθέτουν τη μείωση του δομικού ποσοστού ανεργίας, την ενίσχυση των επενδύσεων και της παραγωγικότητας και την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος.

Η μείωση του δομικού ποσοστού ανεργίας (δηλαδή του ποσοστού κάτω του οποίου η οικονομία επωμίζεται το κόστος του επιταχυνόμενου πληθωρισμού) και η αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος δύνανται να αυξήσουν του διαθέσιμους πόρους και τη χρήση του παραγωγικού συντελεστή της εργασίας συνεισφέροντας θετικά στην ανάπτυξη.

Η ενίσχυση των επενδύσεων, ήτοι της μακροοικονομικής μεταβλητής που συνδέει το παρόν με το μέλλον, μπορεί να οδηγήσει σε παράλληλη μετατόπιση της καμπύλης των προβλέψεων για τη μεγέθυνση προς τα πάνω, καθώς αυξάνουν τη ζήτηση στο παρόν και επεκτείνουν τις παραγωγικές δυνατότητες (προσφορά) της οικονομίας στο μέλλον. Εξίσου σημαντικό είναι η επιθυμητή ενίσχυση των επενδύσεων να συνοδευτεί μεσομακροπρόθεσμα από αύξηση των αποταμιεύσεων. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται η υψηλή διεύρυνση του εξωτερικού ελλείμματος (-2,8% του ΑΕΠ το 2018), δηλαδή της βασικής ανισορροπίας που χαρακτήριζε το προ κρίσης μονοπάτι μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας (-15,2% του ΑΕΠ το 2007).

Τέλος, η ενίσχυση της συνολικής παραγωγικότητας των συντελεστών της παραγωγής, μεταβλητή η οποία σχετίζεται σημαντικά με την ποιότητα των θεσμών, αποτελεί αναγκαία συνθήκη για τη βελτίωση των μακροπρόθεσμων προοπτικών της οικονομίας.

Εν κατακλείδι, το 2019 θα αποτελέσει το 3ο έτος στη σειρά με θετικό πραγματικό ρυθμό μεγέθυνσης για την ελληνική οικονομία (από -0,4% και -0,2% το 2015 και το 2016 αντίστοιχα). Σύμφωνα με τις προβλέψεις διεθνών οργανισμών, όπως του ΔΝΤ και της ΕΕ, η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ αναμένεται να συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια με επιτάχυνση της ανάπτυξης το 2020 και σταδιακή επιβράδυνση στο 0,9% το 2023 και 2024.

Η επαλήθευση αυτού του σεναρίου θα σημαίνει ότι το πραγματικό ΑΕΠ στην Ελλάδα το 2024 θα βρίσκεται στο 83,5% του επιπέδου προ κρίσης (η μέγιστη απόκλιση ήταν στο 73,5% το 2013). Η μείωση του δομικού ποσοστού ανεργίας, η ενίσχυση των επενδύσεων και της παραγωγικότητας και η αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος αποτελούν προϋποθέσεις για ταχύτερη κυκλική ανάκαμψη και υψηλότερη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη. Η ακριβής ποσοτικοποίηση των δυνατοτήτων αύξησης των ρυθμών μεγέθυνσης (βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα) είναι μια δύσκολη άσκηση και με σημαντικούς περιορισμούς λόγω του δυσμενούς διεθνούς οικονομικού περιβάλλοντος.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η οικονομία ανακάμπτει αλλά η αβεβαιότητα κρύβει παγίδες

Όσο παραμένει ομιχλώδες το τοπίο για την πανδημία, τα νοικοκυριά θα είναι φειδωλά στην κατανάλωση και οι επιχειρήσεις θα βρίσκονται σε στάση αναμονής για τις επενδύσεις τους, τονίζουν οι αναλυτές της Eurobank.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Οι 15 άξονες του σχεδίου Πισσαρίδη: Το νέο μοντέλο ανάπτυξης

Παρέδωσε στον πρωθυπουργό τις προτάσεις της η επιτροπή σοφών υπό το νομπελίστα οικονομολόγο Χρ. Πισσαρίδη. Τι προτείνει για φόρους - εισφορές, ασφαλιστικό σύστημα, ψηφιακό μετασχηματισμό και πράσινη ενέργεια.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Βαθύτερη ύφεση «βλέπει» το ΙΟΒΕ με συρρίκνωση ΑΕΠ 7,5% - 10%

Η επιδείνωση στο διεθνές περιβάλλον οδηγεί το ΙΟΒΕ σε αναθεώρηση εκτιμήσεων, ενώ τονίζεται ότι χωρίς την υιοθέτηση ενός εξωστρεφούς μοντέλου ανάπτυξης θα είναι βασανιστικά αρχή η ανάκαμψη από το 2021 και μετά.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η μεγάλη «βουτιά» του λιανεμπορίου: Αρνητικό ρεκόρ Ευρώπης τον Απρίλιο

Χάθηκε το ένα τέταρτο του τζίρου με το lockdown του Απριλίου, ακόμη και τα σούπερ μάρκετ είχαν πτώση 16,5%. Ενθαρρυντικά μηνύματα για την οικονομία από τους δείκτες οικονομικού κλίματος και μεταποίησης.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Τρίμηνο... καταστροφής στην οικονομία με πρωτοφανή «βουτιά» του ΑΕΠ

Το β' τρίμηνο του 2020 αναμένεται να καταγραφεί η μεγαλύτερη τριμηνία πτώση του ΑΕΠ που έχει καταγραφεί στατιστικά, σύμφωνα με την Eurobank. Μεγάλες προκλήσεις και στο γ' τρίμηνο, λόγω πτώσης τουρισμού και αυξημένων φόρων.