Η Τεχεράνη διαμηνύει ότι θα επιμείνει στην ικανοποίηση των όρων που έχει θέσει για το άνοιγμα του στρατηγικού στενού του Ορμούζ, παρά την απόρριψη ιρανικής πρότασης από τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση IRIB, ο επικεφαλής της διπλωματίας του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, τόνισε ότι «οι όροι μας είναι σαφείς» και πως η επανέναρξη της ναυσιπλοΐας εξαρτάται αποκλειστικά από την ικανοποίησή τους.
Ο υπουργός Εξωτερικών δήλωσε επίσης πως το Ιράν δεν έχει κλείσει την πόρτα στη διπλωματία ή στις διαπραγματεύσεις, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι τα δικαιώματα της χώρας παραμένουν αδιαπραγμάτευτα. Προχθές, η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι υπέβαλε πρόταση στις ΗΠΑ για το άνοιγμα του θαλάσσιου περάσματος εντός επτά ημερών από την αποδοχή της, σημειώνοντας πως «η επιλογή επαφίεται πλέον» στην Ουάσιγκτον.
Ο ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν ανέφερε πως η πρόταση καταρτίστηκε σε συντονισμό με τον ανώτατο ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ και δημιουργήθηκε ομάδα έξι προσώπων που θα μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις. Ωστόσο, ο αμερικανός πρόεδρος απέρριψε δημόσια την πρόταση, ισχυριζόμενος πως οι Ιρανοί επιδιώκουν συμφωνία επειδή «οδεύουν να χάσουν».
Λίγες ώρες πριν την επίσημη απόρριψη της ιρανικής πρότασης, ο πρόεδρος Τραμπ δημοσιοποίησε στον λογαριασμό του στο Truth Social χάρτη όπου το στενό του Ορμούζ εμφανίζεται ως «στενό Τραμπ». Παρά τις εξελίξεις, το Ιράν δεν αποχώρησε αμέσως από τη διαδικασία διαπραγμάτευσης, με τον Αραγτσί να δηλώνει ότι αναμένει ενημέρωση από τους μεσολαβητές για τις οριστικές θέσεις.
Το γεωστρατηγικό διακύβευμα του στενού του Ορμούζ
Το στενό του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων υδρογονανθράκων, βρίσκεται στο επίκεντρο της σύγκρουσης που ξέσπασε μετά την επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ στην Ισλαμική Δημοκρατία στις 28 Φεβρουαρίου. Έκτοτε, το Ιράν διεκδικεί τον πλήρη έλεγχο και το έχει κλείσει de facto, ενώ οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια ως αντίποινα.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Wall Street Journal, ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ εκτιμά ότι οι βομβαρδισμοί εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας θα επαναληφθούν τον επόμενο μήνα, μετά τις βουλευτικές εκλογές στις αρχές Νοεμβρίου. Οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ δεν έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις από την 1η Σεπτεμβρίου, αν και εμπορικά πλοία έχουν πληγεί στο στενό του Ορμούζ.
Καθώς πλησιάζουν οι εκλογές, το αυξημένο κόστος ζωής και η άνοδος των τιμών των καυσίμων έχουν μειώσει τη δημοτικότητα του ρεπουμπλικάνου προέδρου, ενώ το κόμμα του διατρέχει κίνδυνο να χάσει την πλειοψηφία στο Κογκρέσο.
Ενεργειακή ασφάλεια και διεθνείς αντιδράσεις
Ο επικεφαλής της σαουδαραβικής διπλωματίας Φάισαλ μπιν Φαρχάν, μιλώντας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, επισήμανε τη σημασία της σταθερότητας στην περιοχή για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Η Σαουδική Αραβία ζητά την προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και καταγγέλλει τις παραλείψεις της διεθνούς κοινότητας.
Πριν την απόρριψη της πρότασης από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο Αραγτσί είχε αναφέρει ότι τα μέτρα που ζητεί το Ιράν έχουν ήδη συμπεριληφθεί στο μνημόνιο κατανόησης που υπογράφηκε τον Ιούνιο από τους προέδρους των δύο χωρών. Το κείμενο αυτό θεωρητικά άνοιγε τον δρόμο για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή και την επανέναρξη της λειτουργίας του στενού του Ορμούζ, αλλά η διαφορετική ερμηνεία του από κάθε πλευρά οδήγησε στην κατάρρευση της συμφωνίας.
Η Τεχεράνη απαιτεί, μεταξύ άλλων, την αποδέσμευση παγωμένων πόρων της χώρας στο εξωτερικό και την άρση των οικονομικών κυρώσεων, καθώς η οικονομία δοκιμάζεται από την άνοδο των τιμών και τις διαδηλώσεις που προκλήθηκαν τον Ιανουάριο. Ο εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης, Χουσεΐν Μουχεμπί, δήλωσε ότι στους όρους του Ιράν περιλαμβάνεται και ο τερματισμός των συγκρούσεων στην Υεμένη.
Η Υεμένη έχει μετατραπεί σε νέο μέτωπο της περιφερειακής σύγκρουσης, με το κίνημα Ανσαραλά (Χούθι), που στηρίζεται από το Ιράν, να εδραιώνει τον έλεγχό του στο στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ, ένα ακόμη στρατηγικό πέρασμα που συνδέει την Ευρώπη με την Ασία μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και της Διώρυγας του Σουέζ.