Η εποχή του χρόνου που το πολιτικό βαρόμετρο μετατοπίζεται στη Βόρεια Ελλάδα έφτασε.
Η 90η ΔΕΘ βρίσκει τη Θεσσαλονίκη να έχει αφήσει πίσω της, σε επίπεδο υποδομών, εκκρεμότητες που έλαβαν ανεκδοτολογικές διαστάσεις.
Αυτές τις ημέρες η πόλη μετακινείται με το μετρό από τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό ως και τη Μίκρα, αφού η επέκταση Καλαμαριάς παραδόθηκε στους πολίτες πριν από μία εβδομάδα, κλείνοντας μια υπερ-εικοσαετή περιπέτεια.
Παρόλα αυτά, ο στρατηγικός στόχος για την ανάδειξη της πόλης σε αναπτυξιακό πόλο όχι μόνο για τα Βαλκάνια, αλλά για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, παραμένει μακρινός. Τα διασυνοριακά έργα, που θα την καταστήσουν πραγματικό εμπορικό και οικονομικό κέντρο διεθνούς εμβέλειας, είναι ακόμα στα σπάργανα.
Οι τελευταίες εξελίξεις
Ενόψει εκλογικής χρονιάς, πάντως, για τα «προεόρτια» των αποψινών εγκαινίων από τον Πρωθυπουργό, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών φύλαγε κάποιες…εκπλήξεις. Έτσι, εχθές, ανακηρύχθηκε προσωρινός ανάδοχος για τα δύο οδικά ΣΔΙΤ «Θεσσαλονίκη – Έδεσσα» και «Δράμα – Αμφίπολη», συνολικού προϋπολογισμού σχεδόν 700 εκατ. ευρώ, ο όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ. Οι δύο διαγωνισμοί ξεκίνησαν πριν ακριβώς τέσσερα χρόνια.
Η κυβερνητική άνοδος στη ΔΕΘ συνδυάστηκε και με την παράδοση, εχθές, των πρώτων τριών σχολείων στη Θεσσαλονίκη (Ευκαρπία, Πολύχνη, Αμπελόκηποι), από το πακέτο των 17 του ΣΔΙΤ για την Κεντρική Μακεδονία, που κατασκευάζει το σχήμα Metlen-ATEΣΕ. Η συνολική συμβατική δαπάνη του έργου ανέρχεται σε 137,6 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ).
Σε λίγες ημέρες, θα παραδοθεί ένα ακόμη σχολείο στον Λαγκαδά και θα ακολουθήσουν έξι σχολικές μονάδες ως το τέλος Οκτωβρίου, ενώ οι υπόλοιπες θα είναι κατασκευαστικά έτοιμες στις αρχές του 2027. Ο ανάδοχος αναλαμβάνει τη λειτουργία και συντήρηση για 25 χρόνια.
Ένα μικρό βήμα μπροστά για το Στρατόπεδο Γκόνου επιχειρεί να κάνει, όμως, και το PPF του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου. Παρότι το ορόσημο για δεσμευτικές προσφορές είχε τοποθετηθεί στο πρώτο τρίμηνο του έτους, αυτό χάθηκε.
Χθές, σύμφωνα με πληροφορίες, τα τεύχη της σύμβασης εστάλησαν στους δύο διεκδικητές για τη δημιουργία logistics hub, Goldair Cargo – Όμιλος AKTOR και ΟΛΘ, με τη διάρκεια της παραχώρησης να διαμορφώνεται στα 65 έτη. Οι συμμετέχοντες θα πρέπει να στείλουν τις παρατηρήσεις τους ως τις 23 Σεπτεμβρίου.
Μόλις την προηγούμενη εβδομάδα, υπήρξε εξέλιξη και στον διαγωνισμό του ΟΣΕ για τη σιδηροδρομική σύνδεση του 6ου προβλήτα του ΟΛΘ και τον δυτικό προαστιακό. Έτσι, μετά από πέντε χρόνια που είναι στον αέρα η διαγωνιστική διαδικασία, δύο ενδιαφερόμενοι έδωσαν το «παρών» στην τελική φάση. Σ
την κούρσα διεκδίκησης του έργου των 66,34 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ), παρέμειναν η ΤΕΡΝΑ και το σχήμα ΑΚΤΩΡ-METKA.
Το στοίχημα της διασυνδεσιμότητας
Με επίκεντρο τα τρία λιμάνια της, η Βόρεια Ελλάδα συμπεριλαμβάνεται στους διευρωπαϊκούς διαδρόμους. Για να μπει, όμως, ενεργά στον χάρτη των logistics χρειάζονται σύγχρονες και αξιόπιστες, οδικές και σιδηροδρομικές υποδομές.
Και μπορεί το πρότζεκτ του διαδρόμου Βαλτικής-Μαύρης Θάλασσας-Αιγαίου, να επανέρχεται εδώ και πάνω από μια 10ετία ως πρόταγμα -με διαφορετική ονομασία κάθε φορά-, ώστε να συνδέσει τα λιμάνια Θεσσαλονίκης, Καβάλας και Αλεξανδρούπολης, με αυτά της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, αλλά τα έργα αργούν.
Το βαρύνουσας σημασίας έργο για τη γνωστή Παράκαμψη Βοσπόρου, το σιδηροδρομικό «Νέα Καρβάλη – Τοξότες», που θα συνδέσει με το τρένο τον εμπορικό λιμένα της Καβάλας, έριξε τίτλους τέλους μετά από μπλόκο του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Με αποτέλεσμα να χαθούν και πόροι 193 εκατ. ευρώ του CEF I.
Αναφορικά με το μεγάλο έργο για την αναβάθμιση της γραμμής από Αλεξανδρούπολη ως Ορμένιο, συνολικού μήκους 178 χλμ., σε διπλή γραμμή με ηλεκτροκίνηση, σηματοδότηση και ETCS, συνολικού κόστους 775 εκατ. ευρώ, καθοριστικός παράγοντας είναι η χρηματοδότηση.
Θυμίζεται ότι το έργο είχε αποτελέσει μέρος του μεγάλου σιδηροδρομικού πακέτου των 4 δισ. ευρώ της παλιάς ΕΡΓΟΣΕ, με τη μέθοδο του ανταγωνιστικού διαλόγου. Τότε το κόστος είχε προσδιοριστεί στο 1 δισ. ευρώ και ενδιαφέρον είχαν εκδηλώσει οι: ΑΚΤΩΡ-Μυτιληναίος, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ-Intrakat και ΑΒΑΞ-Alstom.
Η αδυναμία εξεύρεσης πόρων και η ανατροπή των προτεραιοτήτων μετά το δυστύχημα των Τεμπών, οδήγησαν τα πλάνα σε ματαίωση. Έτσι, μέχρι σήμερα, για τον νέο σχεδιασμό, που θα «τρέξει» από το PPF του Υπερταμείου, έχουν εξασφαλισθεί 186,6 εκατ. από το CEF II για το τμήμα Πύθιο – Ορμένιο.
Ενώ τον περασμένο Μάιο ο Έλληνας Επίτροπος Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, ανακοίνωσε την έγκριση ευρωπαϊκών πόρων 277 εκατ. ευρώ για το οδικό και σιδηροδρομικό τμήμα Αλεξανδρούπολης – Πυθίου, μήκους 68,3 χλμ.
Λιμάνι, ΔΕΘ και Flyover
Πιο γρήγορα προχωρούν τα πράγματα για τις υποδομές που θα δώσουν άλλον αέρα στην Θεσσαλονίκη. Μένοντας στο ζητούμενο της αναβάθμισης της θέσης της πόλης στα logistics, το έργο της επέκτασης του 6ου προβλήτα του ΟΛΘ προχωρά από το σχήμα ΜΕΤΚΑ-ΤΕΚΑΛ.
Πρόκειται για μια επένδυση 180 εκατ. ευρώ. Σε αντίθεση με τη σιδηροδρομική σύνδεση, που φαίνεται πως τροχοδρομεί, τα εναπομείναντα 2,1 χλμ. της οδικής σύνδεσης του λιμένος με το εθνικό δίκτυο έχουν κολλήσει για τα καλά.
Οι απαλλοτριώσεις αποτελούν το αγκάθι και για αυτό το έργο, η σύμβαση του οποίου ακυρώθηκε το 2025 και μένει να επαναπροκηρυχθεί. Για να γίνει αυτό, όμως, θα πρέπει να αποφασιστεί ο φορέας υλοποίησης.
Το έργο – σημαία για τη Θεσσαλονίκη τα επόμενα χρόνια δεν θα είναι άλλο από την ανάπλαση της ΔΕΘ-HELEXPO. Ο διαγωνισμός για τη δημιουργία ενός σύγχρονου εκθεσιακού και συνεδριακού κέντρου διεθνών προδιαγραφών, καθώς και ενός μητροπολιτικού πάρκου 120 στρεμμάτων -από μόλις 7 στρέμματα που καταλαμβάνει σήμερα το πράσινο- ξεκίνησε από το PPFτου Υπερταμείου στις αρχές Αυγούστου με προϋπολογισμό 204,6 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ).
Όπως είπε, εχθές, ο πρόεδρος της ΔΕΘ-HELEXPO, Χρήστος Τσεντεμεΐδης, ο ανάδοχος θα επιλεγεί μετά τις 21 Σεπτεμβρίου ως το τέλος του έτους, ώστε οι κατασκευαστικές εργασίες να ξεκινήσουν εντός του 2027. Εν συνεχεία, το έργο θα παραδοθεί σταδιακά σε τρεις φάσεις ως το τέλος του 2030.
«Μιλάμε για τη δημιουργία μιας νέας ΔΕΘ, σύγχρονης, εξωστρεφούς, ανταγωνιστικής και βιώσιμης, που θα μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της νέας διεθνούς πραγματικότητας και να ενισχύσει ακόμα περισσότερο τον εκθεσιακό, οικονομικό ρόλο της Θεσσαλονίκης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη», είπε δίνοντας το στίγμα.
Όσο για το Flyover, το πιο πολυσυζητημένο εν εξελίξει έργο των τελευταίων ετών, η κατασκευαστική του πρόοδος βρίσκεται στο 63%. Το οδικό ΣΔΙΤ, κόστους που ξεπερνά ήδη τα 500 εκατ. με τις αποζημιώσεις, που κατασκευάζει η κοινοπραξία των ΑΒΑΞ – Metlen θα είναι έτοιμο, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις, στην ώρα του, την άνοιξη του 2027.