Το υψηλό ενεργειακό κόστος, η χαμηλή παραγωγικότητα και οι δυσλειτουργίες του επιχειρηματικού και ρυθμιστικού περιβάλλοντος δημιουργούν ένα ασφυκτικό πλαίσιο για τις επενδύσεις, κρατώντας καθηλωμένη την ελληνική ανταγωνιστικότητα.
Η ελληνική βιομηχανία διατηρεί σημαντική την απόσταση από τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές της, παρά την αύξηση της παραγωγικής δραστηριότητας τα τελευταία χρόνια, καθώς παραμένουν τα «αγκάθια» που «πληγώνουν» την ελληνική οικονομία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Σύνθετου Δείκτη Διαρθρωτικής Ανταγωνιστικότητας της Βιομηχανίας, που εκπόνησε η Deloitte για λογαριασμό του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ) και του Ινστιτούτου του, η ελληνική μεταποίηση αυξάνει την παραγωγή της, αλλά αδυνατεί να ενισχύσει με τον ίδιο ρυθμό την παραγωγική της βάση.
Είναι χαρακτηριστικό πως το 72% των ελληνικών μεταποιητικών επιχειρήσεων θεωρεί το ενεργειακό κόστος εμπόδιο για την πραγματοποίηση επενδύσεων, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 37%, αποτυπώνοντας το μέγεθος της επιβάρυνσης που αντιμετωπίζει η εγχώρια παραγωγή.
Η Ελλάδα βρίσκεται στην 24η και τελευταία θέση στις βιομηχανικές επενδύσεις, με βάση τον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου της μεταποίησης ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας, ενώ καταλαμβάνει την 23η θέση στο κεφαλαιακό απόθεμα ανά εργαζόμενο.
Ο όγκος της μεταποιητικής παραγωγής αυξήθηκε κατά 16,2% το 2025 σε σύγκριση με το 2021, επίδοση που κατατάσσει την Ελλάδα στην τρίτη θέση μεταξύ των 24 χωρών. Ωστόσο, η θετική αυτή εξέλιξη δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση των επενδύσεων, δημιουργώντας ερωτήματα για τη διατηρησιμότητα της ανάπτυξης.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι ότι η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και στις οκτώ διαστάσεις ανταγωνιστικότητας που εξετάζει η έρευνα, χωρίς να καταλαμβάνει θέση υψηλότερη από τη 13η.
Ενέργεια: Το μεγαλύτερο εμπόδιο για επτά στις δέκα επιχειρήσεις
Το ενεργειακό κόστος αναδεικνύεται στον σημαντικότερο ανασταλτικό παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας, με τη χώρα να καταλαμβάνει την τελευταία θέση μεταξύ των 24 ευρωπαϊκών αγορών στο ενεργειακό περιβάλλον και την αξιοπιστία των δικτύων.
Η βαθμολογία της Ελλάδας διαμορφώνεται στο 4,31, έναντι 6,26 του μέσου όρου των χωρών σύγκρισης, ενώ η Δανία, που βρίσκεται στην πρώτη θέση, συγκεντρώνει 8,02.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο υψηλότερο λειτουργικό κόστος που καλούνται να καλύψουν οι επιχειρήσεις, αλλά επεκτείνεται στην ίδια την υλοποίηση των επενδυτικών τους σχεδίων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας EIBIS της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, που ενσωματώνει η μελέτη της Deloitte, το 72% των ελληνικών μεταποιητικών επιχειρήσεων χαρακτηρίζει το ενεργειακό κόστος εμπόδιο για τις επενδύσεις, έναντι περίπου 37% στην Ευρώπη.
Η διαφορά των 35 ποσοστιαίων μονάδων αποτυπώνει το μειονέκτημα των εγχώριων παραγωγικών μονάδων, που καλούνται να ανταγωνιστούν επιχειρήσεις άλλων χωρών με χαμηλότερο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
Ενδεικτικά, η τιμή ηλεκτρισμού για τους βιομηχανικούς χρήστες στην Ελλάδα διαμορφώνεται στα 0,13 ευρώ ανά κιλοβατώρα, έναντι 0,10 ευρώ κατά μέσο όρο στις χώρες σύγκρισης.
Η χώρα καταλαμβάνει την 23η θέση στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για τη βιομηχανία, αλλά και στην ενεργειακή εξάρτηση από εισαγωγές και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού.
Το γεγονός ότι η μεγάλη ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας δεν έχει μεταφραστεί σε αντίστοιχη μείωση του κόστους για τη βιομηχανία αναδεικνύει τις δυσλειτουργίες της αγοράς ηλεκτρισμού, αλλά και την ανάγκη ενίσχυσης των δικτύων και των υποδομών αποθήκευσης.
Για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, το πρόβλημα αποκτά μεγαλύτερες διαστάσεις, καθώς το κόστος παραγωγής επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων τους στις διεθνείς αγορές.
Παραγωγικότητα: Φθηνότερη εργασία, αλλά χαμηλότερη απόδοση
Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα εντοπίζεται στη χαμηλή παραγωγικότητα της ελληνικής μεταποίησης, με τη χώρα να καταλαμβάνει την 23η θέση μεταξύ 24 ευρωπαϊκών χωρών.
Η βαθμολογία στην παραγωγικότητα και αποδοτικότητα διαμορφώνεται στο 2,84, έναντι 4,33 του ευρωπαϊκού μέσου όρου, αναδεικνύοντας το σημαντικό έλλειμμα που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την εγχώρια παραγωγική δραστηριότητα.
Η αντίφαση είναι ιδιαίτερα έντονη, καθώς η Ελλάδα καταλαμβάνει την πρώτη θέση στην ανταγωνιστικότητα του κόστους εργασίας, χωρίς όμως το συγκεκριμένο πλεονέκτημα να μεταφράζεται σε αντίστοιχα υψηλή παραγωγικότητα.
Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις μπορεί να διατηρούν χαμηλότερο εργατικό κόστος από τους ανταγωνιστές τους, ωστόσο εξακολουθούν να υστερούν στην αξία που παράγεται με τη χρήση εργασίας, κεφαλαίου και τεχνολογίας.
Η χώρα βρίσκεται επίσης στην τελευταία θέση στην ολική παραγωγικότητα των συντελεστών παραγωγής, ενώ η περιορισμένη επενδυτική δραστηριότητα δυσκολεύει τον εκσυγχρονισμό του παραγωγικού εξοπλισμού.
Το τεχνολογικό έλλειμμα αποτυπώνεται και στην 20ή θέση στην ψηφιακή μετάβαση και στο τεχνολογικό επίπεδο παραγωγής, αλλά και στην 21η θέση στη χρήση βιομηχανικών ρομπότ.
Παράλληλα, η χώρα καταλαμβάνει την 22η θέση στις ψηφιακές δεξιότητες και την 23η στη διά βίου μάθηση, στοιχεία που αναδεικνύουν την ανάγκη στενότερης σύνδεσης της εκπαίδευσης με τις πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων.
Η αύξηση της παραγωγικότητας αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση όχι μόνο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, αλλά και για τη δημιουργία περιθωρίων αύξησης των αμοιβών και την ανάπτυξη προϊόντων υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
Ρυθμιστικό περιβάλλον και ο «βραχνάς» της γραφειοκρατίας
Το τρίτο σημαντικό εμπόδιο συνδέεται με το επιχειρηματικό και ρυθμιστικό περιβάλλον, όπου η Ελλάδα βρίσκεται στην 21η θέση μεταξύ των 24 χωρών.
Ιδιαίτερα χαμηλή είναι η επίδοση στους θεσμούς, τη διαφάνεια και τη δικαιοσύνη, με βαθμολογία μόλις 2,24, έναντι 5,85 του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Ενδεικτικά, η χώρα βρίσκεται στην τελευταία θέση μεταξύ 23 χωρών με διαθέσιμα στοιχεία ως προς τον χρόνο επίλυσης αστικών και εμπορικών διαφορών, αναδεικνύοντας τις καθυστερήσεις που εξακολουθούν να επηρεάζουν την επιχειρηματική δραστηριότητα.
Αντίστοιχα, καταλαμβάνει την 20ή θέση στον χρόνο απόκτησης άδειας λειτουργίας, γεγονός που αποτυπώνει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις στην υλοποίηση νέων παραγωγικών επενδύσεων.
Στα προβλήματα προστίθεται η περιορισμένη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, με την Ελλάδα να καταλαμβάνει την τελευταία θέση μεταξύ 17 χωρών στην αντίστοιχη αξιολόγηση B-READY της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Ο συνδυασμός γραφειοκρατίας, δικαστικών καθυστερήσεων και δυσκολότερης χρηματοδότησης δημιουργεί πρόσθετες επιβαρύνσεις, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες μεταποιητικές επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα να απορροφούν μεγάλες καθυστερήσεις.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
