Παρότι βρισκόμαστε εν αναμονή της ανάθεσης της επικαιροποίησης των οικονομοτεχνικών παραμέτρων για τον GSI-που θεωρητικά θα δώσει ώθηση στο «ξεπάγωμα» του έργου μέσω της προσέλκυσης νέων επενδυτών, το αφήγημα της κυπριακής πλευράς περί μη βιωσιμότητας του έργου φαίνεται να καταρρίπτεται και αυτή τη φορά από επίσημα χείλη, αυτά του πρώην υπουργού Ενέργειας, Γιώργου Παπαναστασίου.
Μπορεί τόσο καιρό η Κύπρος διά στόματος του υπουργού Οικονομιών της Κύπρου, Μάκη Κεραυνού, να επικαλείται μελέτες περί μη βιωσιμότητας του έργου, ωστόσο οι πραγματικοί λόγοι είναι πολλοί, διαφορετικοί και κυρίως όχι άγνωστοι στους περισσότερους.
Η κυπριακή αγορά ενέργειας είναι μικρή και απομονωμένη, γεγονός που την καθιστά προσοδοφόρα για λίγους επενδυτές και το κλειστό αυτό σύστημα συμφερόντων φαίνεται να μην επιθυμεί καμία αλλαγή.
Εν αναμονή της ανάθεσης των νέων μελετών
Η ανάγκη για επικαιροποίηση των οικονομοτεχνικών δεδομένων της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου εισήλθε στην εξίσωση περί τα τέλη Νοεμβρίου ως κοινή επιδίωξη τόσο του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη όσο και του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη, με στόχο όπως είχαν τονίσει αμφότεροι την προσέλκυση ισχυρών επενδυτών για τη διασφάλιση της υλοποίησης του έργου.
Πάντως, πηγές μεταφέρουν στο BD πως τυχόν ανακοινώσεις θα γίνουν μετά της συνάντηση της 24ης Φεβρουαρίου στον Λευκό Οίκο.
Αξίζει να σημειώσουμε πως η επικαιροποίηση των μελετών θεωρείται κρίσιμη, καθώς θα μπορούσε να βελτιώσει την απόδοση ενός έργου που σήμερα, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, θεωρείται οριακά βιώσιμο για τους επενδυτές.
Παράλληλα, η νέα μελέτη αναμένεται να επανακαθορίσει το ρυθμιστικό και χρηματοοικονομικό πλαίσιο, καθιστώντας το έργο πιο ελκυστικό μέσω της αναθεώρησης βασικών παραμέτρων, όπως το κόστος και η απόδοση (ARR, WACC).
Ωστόσο, σύμφωνα με όσα ανέφερε την Κυριακή ο πρώην υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Γιώργος Παπαναστασίου, σε συνέντευξή του στην κυπριακή εφημερίδα «Πολίτης», η Κύπρος «έμεινε στις μελέτες βιωσιμότητας και δεν βλέπει τη μεγάλη εικόνα».
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο νέος υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, ερωτηθείς πρόσφατα για το ενδεχόμενο η μελέτη να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το έργο δεν είναι βιώσιμο, απάντησε πως ακόμη και σε μια τέτοια περίπτωση υπάρχουν περιθώρια για ενέργειες που θα μπορούσαν να το καταστήσουν ελκυστικό για νέους επενδυτές.
Τα συμφέροντα που δε θέλουν το έργο στην Κύπρο
Υπενθυμίζουμε ότι σύμφωνα με τη διακρατική συμφωνία που υπεγράφη τον Σεπτέμβριο του 2024, η συμβολή της Κύπρου αντιστοιχεί σε 25 εκατ. ευρώ τον χρόνο για πέντε χρόνια (2025-2029), ποσό που ισοδυναμεί με 6-7 λεπτά του ευρώ την ημέρα ανά καταναλωτή και θα καλυφθεί από το Ταμείο Ρύπων χωρίς να επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Γιατί, λοιπόν, η Κύπρος επιμένει να βάζει τρικλοποδιές σ’ ένα έργο, που όχι μόνο θα την έβγαζε από την ενεργειακή απομόνωση αλλά θα έριχνε τις τιμές ρεύματος;
Η Κύπρος παραμένει το μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ που δεν διαθέτει ηλεκτρική διασύνδεση, με αποτέλεσμα να παράγει όλη την ενέργειά της στο εσωτερικό της και παράλληλα το ηλεκτρικό της σύστημα στηρίζεται κατά 75,5% στο πετρέλαιο, το ακριβότερο και πλέον ρυπογόνο καύσιμο.
Έτσι, η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος είναι από τις υψηλότερες στην Ευρώπη και μάλιστα 60% πάνω από το ρεύμα στην Ελλάδα με τα κυπριακά νοικοκυριά να πληρώνουν πάνω από 32 λεπτά του ευρώ ανά κιλοβατώρα.
Από τη μία πλευρά είναι οι εισαγωγείς καυσίμων, που επωφελούνται από τις εισαγωγές πετρελαίου, που ξεπερνούν τα 600 εκατ. ευρώ τον χρόνο, και από την άλλη οι παραγωγοί ΑΠΕ, που αποζημιώνονται σε πολύ υψηλότερες τιμές σε σχέση με την Ευρώπη.
Οι πρόσφατες αναφορές του πρώην υπουργού Ενέργειας της Κύπρου στο ενεργειακό καθεστώς και τα συμφέροντα στην Κύπρο, στη συνέντευξη που προαναφέραμε, επιβεβαιώνουν όλα τα παραπάνω.
«Όταν μια χώρα δεν είναι ενεργειακά διασυνδεδεμένη και υπάρχει εξάρτηση μόνον από την τοπική παραγωγή θα βρίσκεται συνεχώς εκτεθειμένη σε ρίσκα, υψηλά κόστη παραγωγής, περιορισμένο ανταγωνισμό και ανασφάλεια προμήθειας.
Συνεπώς, η Κυπριακή Δημοκρατία είναι πολύ εκτεθειμένη σε ενεργειακές αβεβαιότητες», ανέφερε ο κ. Παπαναστασίου σχετικά με του κινδύνους στους οποίους είναι εκτεθειμένη η Κύπρος λόγω της ενεργειακής της απομόνωσης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, «υπάρχουν απρόσμενα κέρδη, τα οποία απολαμβάνουν κάποιοι στην αλυσίδα τροφοδοσίας αφού δεν μετακυλίεται αυτό το χαμηλό κόστος παραγωγής στον τελικό καταναλωτή».
Σχετικά με τα συμφέροντα που δε θέλουν να αλλάξει το ενεργειακό καθεστώς της Κύπρου, είπε πως «οτιδήποτε έρθει από άλλη πηγή ηλεκτρισμού στη μικρή αγορά της Κύπρου και που δεν βρίσκεται στον έλεγχο του τοπικού περιβάλλοντος, καταλαβαίνετε ότι είναι μία πρόκληση.
Είναι απειλή. Διότι εκείνη η πηγή τροφοδοσίας ηλεκτρισμού πιθανόν να μπορεί να προμηθεύσει τον καταναλωτή σε άλλες τιμές και δη χαμηλότερες».
Πιέζει η Κομισιόν για άρση ενεργειακής απομόνωσης Κύπρου
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει τονίσει πολλάκις τη σημασία της ταχείας υλοποίησης του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, το οποίο στηρίζει ως έργο κοινού ενδιαφέροντος για τη μείωση ενεργειακού κόστους και τον τερματισμό της απομόνωσης της Κύπρου.
Ωστόσο, μετά την τεράστια κωλυσιεργία, η Κομισιόν στέλνει εκ νέου σήμα στην Κύπρο για την ανάγκη άρσης της ενεργειακή απομόνωσης, μέσω του Ευρωπαίου Επίτροπου Κλίματος, Μηδενικών Καθαρών Εκπομπών και Καθαρής Ανάπτυξης, Βόπκε Χούκστρα, που σε πρόσφατη συνέντευξή του στον «Φιλελεύθερο», επεσήμανε την ανάγκη να τερματιστεί η ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου.
«Η Επιτροπή στηρίζει το έργο αυτό εδώ και χρόνια, και οικονομικά μέσω του Μηχανισμού Συνδέοντας την Ευρώπη, και το έχει πλέον εντάξει μεταξύ των οκτώ Ενεργειακών Διαδρόμων που θα δώσει προτεραιότητα για την έγκαιρη υλοποίησή του.
Μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρέχει ισχυρή πολιτική και τεχνική στήριξη στο έργο, σε στενή συνεργασία με την Κύπρο και την Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων ειδικών εκδηλώσεων και συζητήσεων υψηλού επιπέδου, καθώς και με πρόσθετη εμπλοκή για την αντιμετώπιση των γεωπολιτικών πτυχών», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Κύπρος είναι το τελευταίο κράτος μέλος της ΕΕ που δεν είναι συνδεδεμένο με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο, γεγονός που περιορίζει την ένταξή της στην εσωτερική αγορά ενέργειας και παρεμποδίζει την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Όπως αναφέρει ο Επίτροπος, η πρόοδος στο έργο Great Sea Interconnector έχει παρεμποδιστεί από ένα σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον, με επιπτώσεις στα χρονοδιαγράμματα και στο κόστος.
Η εν λόγω διασύνδεση είναι ιδιαίτερα στρατηγικής σημασίας και απαιτεί πλήρη συνεργασία και συντονισμό μεταξύ των εμπλεκόμενων κρατών μελών για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων προκλήσεων.
Είναι η Τουρκία «ο ελέφαντας στο δωμάτιο»;
Πέρα από τα παραπάνω, σημαντικό εμπόδιο αποτελεί και η Τουρκία, αν και η Κύπρος αποφεύγει να το παραδεχτεί ανοιχτά.
Η Άγκυρα έχει καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμεί το έργο, θεωρώντας πως διαθέτει το αποκλειστικό δικαίωμα συντονισμού των ερευνών μέσω της έκδοσης NAVTEX. Θυμίζουμε πως τον Ιούλιο του 2024, τουρκικά πολεμικά πλοία παρεμπόδισαν τις υποθαλάσσιες έρευνες νότια της Κάσου, «παγώνοντας» το 60% της διαδρομής.
Στα τέλη Ιανουαρίου, η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX άνευ χρονικού ορίου, αμφισβητώντας ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και απαιτώντας, μεταξύ άλλων, την αποστρατιωτικοποίηση ελληνικών νησιών.
Βέβαια, την διάσταση αυτή έβγαλε από το κάδρο ο Έλληνας υφυπουργός Εξωτερικών, Χάρης Θεοχάρης, μιλώντας πρόσφατα σε τηλεοπτικό σταθμό, χωρίς να είναι ξεκάθαρο αν οι δηλώσεις αυτές σηματοδοτούν αλλαγή πλεύσης της ελληνικής κυβέρνησης σχετικά με τις ευθύνες της Λευκωσίας.
«Αυτή τη στιγμή οι αντιδράσεις δεν προέρχονται από την Τουρκία, προέρχονται από την πλευρά της Κύπρου. Πρέπει να αρθούν αυτές οι αντιδράσεις, για να μπορέσει να προχωρήσει το καλώδιο.
Το έργο θα μπορέσει να υλοποιηθεί, εάν δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα στην Κύπρο», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας πως η Λευκωσία πρέπει να δείξει πλέον ότι δεν υπάρχει διγλωσσία.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
