Ανησυχία στις εταιρείες που δραστηριοποιούνται γύρω από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο στη χώρα μας έχει προκαλέσει η έκρυθμη κατάσταση στη Μέση Ανατολή, η οποία έχει πυροδοτήσει μία σειρά αυξήσεων στις διεθνείς τιμές και των δύο προϊόντων.
Την ίδια στιγμή, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εξετάζει μια σειρά μέτρων, προκειμένου να στηρίξει τους ευάλωτους και να αποτρέψει ένα νέο πληθωριστικό σοκ σε περίπτωση παράτασης της κατάστασης.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον Πρόεδρο του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν και τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, όπου εξέφρασε την ανάγκη να αποφευχθεί περαιτέρω κλιμάκωση.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σύμφωνα με όσα έκανε γνωστά χθες σε συνέντευξή του στην ΕΡΤ ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, αναμένεται να συνεδριάσει σήμερα ομάδα εργασίας σε επίπεδο ΕΕ με αντικείμενο τόσο τον ενεργειακό εφοδιασμό, όσο και τις τιμές.
«Είμαστε σε εγρήγορση με όλη την αγορά, με τους ομολόγους μας στην Ευρώπη», ανέφερε χαρακτηριστικά ο υπουργός.
Έκτακτη σύσκεψη στο ΥΠΕΝ, καθησυχασμός για εφοδιασμό
Χθες, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας συγκάλεσε έκτακτη σύσκεψη, στην οποία συμμετείχαν ο Σταύρος Παπασταύρου, ο Νίκος Τσάφος, η ΡΑΑΕΥ, Motor Oil, η HelleniQ Energy, αλλά και εκπρόσωποι εταιρειών φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
Στο επίκεντρο της συζήτησης τέθηκαν η αποτίμηση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις στην ελληνική αγορά ενέργειας, τόσο σε επίπεδο ασφάλειας εφοδιασμού, όσο και σε επίπεδο τιμών.
Μετά το πέρας της σύσκεψης, ο Σταύρος Παπασταύρου είπε χαρακτηριστικά: «Επιβεβαιώσαμε ότι στη χώρα μας υπάρχει επάρκεια εφοδιασμού. Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη ακολουθεί μία ισορροπημένη ενεργειακή πολιτική.
Το διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα ενισχύει την ενεργειακή μας ανθεκτικότητα. Γιατί η ενεργειακή ασφάλεια συνιστά εθνική ασφάλεια. Είμαστε σε διαρκή επικοινωνία, σε πραγματικό χρόνο, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ρυθμιστή, τους διαχειριστές και τις εταιρείες ενέργειας».
Από βδομάδα πιέσεις στις τιμές των καυσίμων στην Ελλάδα
Σε κάθε περίπτωση, οι διακυμάνσεις στις διεθνείς αγορές δεν μεταφέρονται αυτόματα στην τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής στην αντλία, καθώς η διαδικασία διαμόρφωσης των τιμών βασίζεται σε συγκεκριμένο μηχανισμό και συνοδεύεται από χρονική καθυστέρηση.
Η τιμολόγηση των καυσίμων από τα ελληνικά διυλιστήρια προς τα πρατήρια και τους εμπόρους στηρίζεται στην περιφερειακή αποτίμηση του διυλισμένου προϊόντος στη Μεσόγειο (gasoline CIF Med), όπως αυτή καταγράφεται από τον οργανισμό S&P Global Platts. Δηλαδή, οι σχετικές τιμές περνούν στην εγχώρια αγορά με υστέρηση περίπου 3-4 ημερών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στη λιανική τιμή της αμόλυβδης βενζίνης, μόλις το 35% αντανακλά τη διεθνή τιμή του προϊόντος, ενώ το 65% αφορά φόρους, Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, ΦΠΑ και λοιπά κόστη της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Στην πράξη, η διεθνής μεταβλητότητα χρειάζεται έναν εύλογο χρόνο προκειμένου να αποτυπωθεί στην τελική τιμή της βενζίνης στην ελληνική αγορά, λόγω της δομής και της σύνθεσης του συστήματος τιμολόγησης.
Θυμίζουμε πως σύμφωνα με όσα ανέφερε σε συνέντευξή του στο BD ο πρόεδρος του Συνδέσμου Αττικής Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων, Νίκος Παπαγεωργίου, «οι επιπτώσεις έχουν ήδη αρχίσει να φαίνονται και στην ελληνική αγορά, καθώς οι αγορές προεξοφλούν τις εξελίξεις στο οικονομικό πεδίο… Από την επόμενη εβδομάδα αναμένεται η μέση τιμή της αμόλυβδης να διαμορφωθεί στο 1,80 ευρώ το λίτρο και του πετρελαίου κίνησης στο 1,60 ευρώ, από 1,76 και 1,57 αντίστοιχα.
Άρα, από βδομάδα θα δούμε στην αντλία αυξήσεις 3-4 λεπτά του ευρώ, ποσό που μεταφράζεται σε περίπου 3% αύξηση.
Όσον αφορά στα νησιά οι τιμές θα ξεπεράσουν τα 2 ευρώ κυρίως στις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα. Σε κάποια νησιά ήδη έχουμε φτάσει σε αυτά τα επίπεδα».
Σχέδια στήριξης απέναντι σε νέο κύμα ακρίβειας
Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εξετάζει παρεμβάσεις με στόχο να αποτραπεί ένα νέο πληθωριστικό σοκ, εν μέσω αυξημένης αβεβαιότητας και ανησυχιών για τις τιμές της ενέργειας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών, αλλά και η διατήρηση της σταθερότητας στην αγορά καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας.
Ένα από τα μέτρα που φέρεται να εξετάζονται είναι η επαναφορά ενός σχήματος επιδότησης καυσίμων τύπου Fuel Pass, με εισοδηματικά κριτήρια.
Στόχος είναι η ενίσχυση χαμηλόμισθων πολιτών, επαγγελματιών οδηγών και κατοίκων απομακρυσμένων περιοχών, οι οποίοι πλήττονται δυσανάλογα από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων.
Πάντως, σύμφωνα με όσα ανέφερε στο BD ο πρόεδρος του Συνδέσμου Αττικής Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων, σε περίπτωση σημαντικής ανόδου στα πετρελαϊκά προϊόντα, το αποτελεσματικότερο μέτρο θα ήταν η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης ή του ΦΠΑ, ώστε να συγκρατηθούν άμεσα οι τιμές στην αντλία.
Όπως υπενθύμισε κατά την περίοδο του πολέμου στην Ουκρανία, όταν οι τιμές είχαν ξεπεράσει τα 2 ευρώ, η κρατική επιδότηση στην αντλία λειτούργησε αποδοτικά.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται και το ενδεχόμενο επαναφοράς επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, εφόσον η άνοδος του πετρελαίου οδηγήσει σε αύξηση των τιμών χονδρικής στο ρεύμα.
Ως προς αυτό, όμως, ο κ. Παπασταύρου, κατά τη διάρκεια της χθεσινής του συνέντευξης στη ΕΡΤ, ερωτηθείς για το ενδεχόμενο να εφαρμοστούν μέτρα στήριξης των καταναλωτών, στάθηκε στη σημαντική αποκλιμάκωση τιμών στα πράσινα τιμολόγια Μαρτίου.
Στα ύψη LNG και πετρέλαιο, λύση το ρωσικό αέριο
Η κλιμάκωση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν απειλεί να αναδιαμορφώσει τον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη, καθώς σε μόλις τρεις ημέρες, οι αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου βρέθηκαν αντιμέτωπες με ένα σενάριο που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ακραίο.
Η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ σχεδόν μηδενίστηκε, οι ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και drones στο Κατάρ οδήγησαν στο κλείσιμο της μεγαλύτερης μονάδας LNG στον κόσμο, ενώ η Σαουδική Αραβία ανέστειλε τη λειτουργία του διυλιστηρίου Ras Tanura, που είναι το μεγαλύτερο στο βασίλειο.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, λόγω της διακοπής εξαγωγών LNG από το Κατάρ, έχει σημειωθεί σημαντική αύξηση στο κόστος μεταφοράς του υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Οι ημερήσιοι ναύλοι στον Ατλαντικό ανήλθαν στα 61.500 δολάρια (αύξηση 43%), ενώ στον Ειρηνικό έφτασαν τα 41.000 δολάρια (άνοδος 45%), σύμφωνα με την Spark Commodities.
Να σημειώσουμε πως η αγορά LNG εμφανίζεται ακόμη πιο ευάλωτη, καθώς σε αντίθεση με το πετρέλαιο, δεν υπάρχουν ουσιαστικά αποθέματα, καθώς οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονται σε εποχικά χαμηλά επίπεδα.
Το ολλανδικό συμβόλαιο φυσικού αερίου TTF, που αποτελεί σημείο αναφοράς για την Ευρώπη, έφτασε ακόμη έως και τα 65 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας άνοδο σχεδόν 40% μέσα σε μία ημέρα και συνολική αύξηση περίπου 80% σε σχέση με το κλείσιμο της Παρασκευής.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ίσως αναγκαστούν να επανεξετάσουν τις εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία, εν μέσω της κλιμάκωσης των εντάσεων στη Μέση Ανατολή δήλωσε χθες ο υπουργός Ενέργειας της Νορβηγίας, Τέργιε Άασλαντ.
Όσον αφορά στο πετρέλαιο τώρα, το Brent κινείται σταθερά πάνω από τα 80 δολάρια, μία αύξηση πάνω από 10% που φτάνει στα υψηλότερα επίπεδα από το 2024.
Μια-μια οι χώρες της περιοχής του Περσικού Κόλπου αναγκάζονται να μειώσουν ή και να σταματήσουν πλήρως την παραγωγή πετρελαίου σε βασικά τους κοιτάσματα.
Η αρχή έγινε χθες με το Ιράκ να ανακοινώνει την παύση στο μεγάλο κοίτασμα Ρουμάιλα, που παράγει 700.000 βαρέλια, όπως και στο Κιρκούκ, καθώς οι αποθήκες στα νότια της χώρας εκτιμάται από το Kpler ότι θα γεμίσουν σε τρεις μόλις ημέρες. Σε εκείνο το σημείο, η παραγωγή που θα επηρεαστεί θα είναι της τάξης των 3 εκατ. βαρελιών.
Σύμφωνα με τον αναλυτή Κιμ Μπένι, την ίδια πορεία αναμένεται να ακολουθήσουν και άλλοι παραγωγοί. Στην περίπτωση των Εμιράτων, τα στοιχεία δείχνουν ότι θα αναγκαστούν να το πράξουν σε λιγότερο από μια εβδομάδα.
Όχι πανικός αλλά ρίσκο μία πιθανή παράταση
Σύμφωνα με το Bloomberg, παρά το σοκ, οι τιμές δεν εκτοξεύθηκαν στα επίπεδα προηγούμενων κρίσεων. Μάλιστα, ενώ η αύξηση στην τιμή του φυσικού αερίου είναι μεγάλη, είναι αισθητά ηπιότερη από τις ιστορικές εκρήξεις τιμών της περιόδου 2021-2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν πως όσο παρατείνεται η κρίση, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος ανεξέλεγκτης ενεργειακής αναταραχής.
Πρόσφατη ανάλυση της Goldman Sachs αναθεώρησε ανοδικά την πρόβλεψή της για το TTF, ενώ σε σενάριο διακοπής άνω των δύο μηνών δεν αποκλείει κίνηση πάνω από τα 100 ευρώ.
Η JP Morgan εκτιμά ότι εάν τα Στενά παραμείνουν ουσιαστικά κλειστά για περισσότερες από 25 ημέρες, οι παραγωγοί της Μέσης Ανατολής θα αναγκαστούν να περιορίσουν την παραγωγή πετρελαίου.
Από την πλευρά της η Citi group προβλέπει ότι σε ένα ακραίο σενάριο παρατεταμένης σύγκρουσης, το πετρέλαιο θα μπορούσε να εκτιναχθεί στα 120 δολάρια το βαρέλι, ενώ σε περίπτωση ταχείας αποκλιμάκωσης να επιστρέψει στην περιοχή των 55-60 δολαρίων.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
